པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜོ
ཨི་དཱ་ནི ཡ་དེ་ཏཾ ནི་དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་ཏྲི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི་ཨཱ་དི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ. ཨི་མེཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཱ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ནི་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན.
༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ པ་ནཱཏི ར་སྶ་དཱི་གྷཱ་དི་ནཱ ལི་ངྒཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཡོ ཀོ་ཙི. བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, པ་ཉྷཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, དཱུ་ཏེ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ཀཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཀུ་པྤེ་ན ཋཱ་ནཱ་ར་ཧེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཉ་ཏྟི་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན སཱི་མཱ པ་རི་སཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ པུ་གྒ་ལོ, སོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦཾ, པ་ཎྜ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ. ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦོ. པ་ཎྜ་ཀཱད་ཡོ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཨཱ་སི་ཏྟ་པ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀ་པ་ཎྜ་ཀོ ན་པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀོ པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀོ ཙ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ པ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏི, ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ན ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཐེ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་མཱ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དི་ནྣ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ, ན ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ སཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་པི སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ. ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ ཙ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་མཱ་ནོ ཝི་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཐེ་ནི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཀོ ཧི ས་བྦོ་པི ཀི་རི་ཡ་བྷེ་དོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘ན མཾ ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལི་ངྒ་སྶ ཙེ་ཝ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ཙ ཐེ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ ནཱ་མ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཨི་མཾ ཏི་ཝི་དྷཾ.
‘‘རཱ་ཛ དུ་བྦྷི་ཀྑ ཀ་ནྟཱ་ར-རོ་ག ཝེ་རཱི བྷ་ཡེ་ན ཝཱ;
ཙཱི་ཝ་རཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ, ལི་ངྒཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་དྷ ཡོ.
‘‘སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ;
ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ས ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༠);
ཡོ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཡཾ ཝཱ ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དི་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ན་གྒོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཏཱ་ནི ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ནཱ་མ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་བྦོ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ནཱ་མ. ཡེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཛ་ནེ་ཏྟི ས་ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ. པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ གི་ཧི་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོ་པི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ མ་གྒེ དཱུ་སེ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝི་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝི་ཡ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་ཀ་མྨ་ཏོ ཙ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་ཀ་མྨ་ཏོ ཙ ཨུ་བྷ་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་མྤི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ཏེ་ར་ས པུ་གྒ་ལཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠཱུ, ཨི་མེ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑེ ས་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཾ ཧོ་ཏི? ཝ་ཏྠུ་ས་ངྒྷ་པུ་གྒ་ལ་ཉ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཱ་ནི, པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ ཉ་ཏྟི་དོ་སཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷོ’’ཏི ཨ་བྷ་ཎ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀི་ཏྟ་ནཾ པུ་གྒ་ལ་ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྟི་ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ. པ་ཋ་མཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ནཾ པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣཾ ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ་པི ཝ་ཏྠུ་ས་ངྒྷ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཱ་ནི, སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པ་ནཾ, ཨ་ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ན་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་དོ་སཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཱ་ནི ཉ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཏཱི་སུ པ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ན་མེ་ཝ. ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཉ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཀྑ་ར་སྶ ཝཱ པ་ད་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཝཱ དུ་རུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ. སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཀཱ་སེ པ་ཋ་མཾ ཉ་ཏྟིཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཾ ཧོ་ཏི.
པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ པ་ན སཱི་མཱ་ཡ ཀ་ཏཾ སཱི་མཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་སྶ ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ཎཾ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ན་ནྟི ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཡོ པ་རི་སཱ་དོ་སཱ, ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཀ་ཏཾ པ་རི་སཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཋཱ་ནཱ་ར་ཧཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཡོ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་པྤེ་ན ཋཱ་ནཱ་ར་ཧེ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ་སུ པ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སི་ཀྑཱ, ཏ་ཉྩ, ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏེ ས་ཧ ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ, ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མ་ཨཱ་པ་ནྣོ. ས་མཱ་པ་ནྣོཏི སི་ཀྑ་ཉྩ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱཏི ཡཾ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཡ་ཉྩ སཱ་ཛཱི་ཝཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ད་ཝཱ ཝཱ ར་ཝཱ ཝཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི, དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི, ས་ངྒྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི, སི་ཀྑཾ, ཝི་ན་ཡཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཨུ་དྡེ་སཾ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ, ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཾ, ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ, ‘‘གི་ཧཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཏི་ཏྠི་ཡོ, ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཨ་ས་མ་ཎོ, ‘ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ’ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ གི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཁེ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཙ, ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡) ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཱ་ནི ཙ ‘‘ཨ་ལཾ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ཀིཾ ནུ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ན མ་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷེ་ན, སུ་མུ་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༢) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ‘‘ཨ་ལཾ མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་སི’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑི་སྶ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༥) ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
པ་ཡོ་གོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཙ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༡) ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཀྑ་ར་ལི་ཁ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
པུ་གྒ་ལོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ – ཡོ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཡ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, སོ ས་ཙེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, སོ ས་ཙེ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཝི་ཛཱ་ན་ནམྤི ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཡེ་སཾ ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ, ཨི་མེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཙེ ཏེ ཡ་ཐཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་ཙེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡོ པ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ད་ཝཱ་ཡ་པི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཝ་སེ་ན, ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་སྶེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ.
མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨནྟི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དི་སཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ དྷ་མྨཾ. པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཱཏི པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ནྟ་མ་སོཏི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ་པཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ ག་ཏཱ་ཡ་པི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཨ་སཾ་ཝཱ་སོཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ་ཝ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཝི་དྷི སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ. ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ་སུ ཧི ཨེ་ས ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ་པི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཧི ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ན་ཝ མ་གྒཱ, ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ. པུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ མ་གྒཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏིཾ་ས མ་གྒཱ. ཏེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་རེ་སཾ ཝཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི མ་གྒ་སྶ ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཝཱ, པ་རེ་སཾ པ་ན མ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་སྶ ཝཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་སཾ་ཕུ་ཊྛེ ཨ་ལློ་ཀཱ་སེ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་ནྠ་ཏཾ ཝཱ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཝེ་སེ་ཏི, པ་རེ་ན ཝཱ པ་ཝེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཝེ་ས་ན་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛི་ཏ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ –
ནི་དཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཏྠུཾ, པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་དྷི་མེ་ཝ ཙ;
ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་པ་ཏྟི-ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ངྒ་མེ་ཝ ཙ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ཀི་རི་ཡཱ-ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཾ;
ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་ཉྩ, ཏི་ཀ་དྭ་ཡ་ཝི་དྷིཾ ཏ་ཐཱ.
ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཏྟ་ར་ས་དྷཱ, ཋི་ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨི་དཾ;
ཉ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཡྻ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝེ་སཱ་ལི-རཱ་ཛ་ག་ཧ-སཱ་ཝ་ཏྠི-ཨཱ་ལ༹་ཝི-ཀོ་ས་མྦི-ས་གྒ-བྷ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་ད་ཉྷི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ. པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ཡཾ ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཾ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་དྷིནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་དེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ དོ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, སཱ ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༣) བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ན་ཏྠི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ན (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ག་ཎ་ངྒ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ནཾ ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ པ་དེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ་པི དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ པ་དེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་བྦཱ་ནི ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟིཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟིདུ་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟིདུ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཉྩ ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟིནྟི་ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་པ་ཏྟཱིཏི སཱི་ལ་ཨཱ་ཙཱ་ར་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ངྒནྟི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ངྒཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷིནྟི ས་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཀཱ་ཡོ ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཀ་ངྒི་ཀ་དྭ་ངྒི་ཀ་ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཱ་ནི. ཚ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཡཱ་ནི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ཚ་ཧི ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པ་ཉྩ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཙ པ་ཉྩ་མེ་ན ཙ ཚ་ཊྛེ་ན ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་ན. དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཙ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི ཙ ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི, ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི. ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ པ་ཋ་མེ་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི, པ་ཙྪི་མེ་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི. ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི. ཚ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ ཚ་ཧི་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ –
ཏི་དྷཱ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, པ་ཉྩ་དྷཱ དྭི་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ;
དྭི་དྷཱ ཏི་ཙ་ཏུ་རོ ཋཱ་ནཱ, ཨེ་ཀ་དྷཱ ཚ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱཏི.
ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ཝ ཏེ་ར་ས ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༦༥ ཨཱ་ད་ཡོ), ཏཱ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏེ་ར་ས ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན-ས་ཉྩ་རི་ཏྟ-ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན-ཀ་ཐི་ན-ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ-པ་ད་སོ་དྷ་མྨ-ཨ་དྡྷཱ་ན-ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ-དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན-ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན-ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཚ་ཧི་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཚ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ པ་ཉྩ་མེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཡཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷི་ནོ་པི ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀི་རི་ཡཱ་ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཏྠི ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠི སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠི སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ནཱ་དཱི་སུ (པ་ཙི. ༨༤) ཝི་ཡ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནཱ་པ་ཏྟི (པཱ་རཱ. ༤༥༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཡཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་པ་ཏྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༨-༥༡༡) ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཡཱ སི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ, སི་ཡཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཧོ་ཏི རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་པ་ཏྟི (པཱ་རཱ. ༥༨༢) ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཡཱ སི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ སི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི (པཱ་རཱ. ༣༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ.
ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཨི་ཏ་རཱ ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. པུ་ན ཙ ས་བྦཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ. ཡཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ.
ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ, སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ. ས་བྦཱ ཙ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཉྩཱཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏི་ཀ་དྭ་ཡ་ཝི་དྷིནྟི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀ་ཝི་དྷིཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ, ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ཝཱ ཨི་ཏ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡ་ས་མ་ངྒཱི ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཙི་ཏྟཱ་ནི, ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཙི་ཏྟཱ་ནི. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ, སུ་ཁ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན དྭེ, ས་བྦཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་བྷེ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ.
ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཏྟ་ར་ས་དྷཱ, ཋི་ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨི་དཾ, ཉ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ནི་དཱ་ནཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ས་པྤ་ཀཱ་རཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཡྻ མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡོ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཡོ་ཛི་ཏཾ དུ་བྦི་ཛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨི་མཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨི་དཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ སུ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཐུ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི, ‘‘སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ་པཱི’’ཏི ཙ དྭེ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ནཱ་མེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༩༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༦-༢༣༧) ཝི་ཡ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་རཱ ཙ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༩༡) ཝི་ཡ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་རཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཚ་ནྡ་སོ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ. བྷི་ཀྑུཾ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ མ་གྒེ ས་ཙེ་པི ཏ་ཙཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ ཚི་ནྣེ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ པཱི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཁི་ལཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶཱ་པི སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ སུ་ཀྑ་པཱི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ མ་ཏ་ཙ་མྨཾ ཝཱ ལོ་མཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་ཙེ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ མ་གྒོ ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ཝ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་སུ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཀ་ཏ་ཝ་ཎེ ཝཱ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཀྑི་ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཱ་ཝ་ཎེ་སུ ཨ་ཧི་མ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ཎུ་ནི་མི་ཏྟེ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ སེ་ས་ས་རཱི་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. མ་ཏ་ས་རཱི་རེ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ན ཀུ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཀུ་ཐི་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེ མུ་ཁེ ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨོ་ཊྛ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཝཱ ད་ནྟེ་སུ ཝཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཏོ བ་ཧི པ་ཏི་ཏ་མཾ་ས་པེ་སི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ.
ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ པ་རེ་ན ཀ་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཀྐ་མཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཡོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟོ. ཡོ པི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ ཨུ་མྨཱ་དཾ པ་ཏྟོ, སོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ. ཡ་ཀྑེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. དྭི་ནྣ་མྤི ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་གྒི་སུ་ཝ་ཎྞ་གཱུ་ཐ་ཙ་ནྡ་ནཱ་དཱི་སུ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཡོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཏུ་ར་ཏྟཱ ཀི་ཉྩི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚོ. ཡོ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ, སོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ཉྩ མ་གྒེ་ན མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཉྩཱ་ཏི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏོ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ན་ནྟི, ཨི་མཱ་ནི ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཝོ་ཧཱ་ར་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏྠ་ཉྷི ནཱ་ཐོ ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝོ་ཙ;
ན བྱ་ཉྫ་ནཾ ལོ་ཀ་ཧི་ཏོ མ་ཧེ་སཱི.
ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ར་ཏི་མ་ཀྑ་རེ་སུ;
ཨ་ཏྠེ ནི་ཝེ་སེ་ཡྻ མ་ཏིཾ མུ་ཏཱི་མཱ་ཏི.
པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦོ་པི ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་དི་བྷེ་དོ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ས་མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ནི་ཝི་ཊྛོ ཡོ ཀོ་ཙི ས་ཏྠོ་པི ‘‘གཱ་མོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ གྷ་རཾ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ གཱ་མོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་བྦ་ཀོ་ས་སྶ ཧི ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་རཾ གྷ་རཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ བྷཱ་ཛ་ན་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཋི་ཏེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བ་ཧི ཁི་ཏྟ་སྶ སུ་པྤ་སྶ ཝཱ སཾ་མུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཝཱ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ གྷ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ དྭཱི་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ རུ་ཀྑ་སཱུ་ཙི་དྭཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཙ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ་པི གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ས་བྦ་ནྟི་མཾ གྷ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ གྷ་ར་སྶ ཏཱ་དི་སེ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཡ་ཐཱ ཏ་རུ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ བཱ་ཧུཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ལེ་ཌྜུཾ ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཁི་ཏྟ་སྶ ལེ་ཌྜུ་སྶ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. པ་ཏི་ཏ་སྶ པ་ན ལེ་ཌྜུ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ན གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏ་སྶ ས་ཙེ དྭེ ཨི་ནྡ་ཁི་ལཱ ཧོ་ནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མེ ཨི་ནྡ་ཁི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ’’ཏི. ཡེ པ་ན ཨི་མེ་སཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ གྷ་ར་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་དི་ནྣནྟི ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ. ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ནོཏི ཙོ་རོ, ཐེ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཾ, ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་ངྑཱ ས་ངྑཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ‘‘ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཧི པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༨༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༩) ཝི་ཡ. ཐེ་ཡྻ་ཉྩ ཏཾ ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡོ ཙ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱཏི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཧ་རེ་ཡྻ. ཏེ པ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ནཱ་མ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ད་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ ཧ་རེ་ཡྻ ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟོ སཱི་སེ བྷཱ་རཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཁ་ནྡྷཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻཱཏི ‘‘ས་ཧ བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཐ་ལ་ཊྛཾ བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་སཱ་མི་ཀ་སྶ པ་ན དཱ་ས་སྶ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ན་ཧ་ར་ཎ་ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ? སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ནཱ་མ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧི པཱ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པ་རོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ར་སྶ ཝཱ པ་ན ཏེ་ལ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀ་ཏེ་ལཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ནི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ པ་ན ཨཱ་རཱ་མཱ་བྷི་ཡོ་ག་ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཱ་ནི ཨ་དེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ་ན་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ.
ཀ་ཏ་མཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ? པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན, ཁི་ལཱ་དཱི་ནི ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ སཾ་མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཏ་སྨིཾ བྷ་ཎྜེ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝི་ཏེ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ ཧི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ས་ངྐེ་ཏ་ཏོ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རེ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ས་ངྐེ་ཏ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཀྑི་ནི་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རེ ‘‘ཡཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ.
ཀ་ཏ་མཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀཾ? ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན པ་ས་ཡ྄ཧ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བ་ལི་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ པ་ན པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. སོ བྷ་ཎྜོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤོ – སཱ་ཊ་ཀ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ སཱ་ཊ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ས་ཙེ སུ་ཏྟཾ, ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་སི་བྦ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ སཱ་ཊ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. སུ་ཏྟཾ ཙེ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཏྟ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘སུ་ཏྟ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཡཾ ལ་དྡྷཾ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ‘‘ཙོ་རོ ཙོ་རོ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ ཚ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. སཱ་མི་ཀཱ དི་སྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ར་ཀྑ་ཏི ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙོ ཙེ ཀོ་ཙི ག་ཎྷཱ་ཏི, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. སཱ་མི་ཀེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟེ་སུ ས་ཡཾ དི་སྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘པ་གེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཾ, མ་མ དཱ་ནི ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ སཱ་ཊ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པ་རི་ཀ་པྤོ, ཨ་ཡཾ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤོ ནཱ་མ.
ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན པ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་ཊྛོ ཀི་ཉྩི ལོ་བྷ་ནེ་ཡྻཾ བྷ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་ར་པ་མུ་ཁ་ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་ད་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ད་སྶཱ་མི, ནོ ཙེ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ པ་རི་ཀ་པྤོ, ཨ་ཡཾ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མི་མེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི པ་རི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ‘‘པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་རེ་སཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ ‘‘པ་ཙྪཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཾ་སུ་ནཱ ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡྷཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན སཱ་མི་ཀཱ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་ལ་ཡཱ་ཝ ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷཱ་རེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ག་ཏཱ དཱ་ནི ཏེ, ཚ་ཊྚི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཨི་ད’’ནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. ཏེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་དི་སྭཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ་པི ག་ཧི་ཏཾ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མེ་ཝ. པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྭཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ད་ད་ཏོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་ཡོ་གེ་ན ཏེ་ཧི ན དི་ཊྛཾ. ཡོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ བྷ་ཎྜཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་དྡ་མེ ཝཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཝེ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ.
ཀུ་སཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. སོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ལཱི་ཝ་མ་ཡཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀུ་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ བྷཱ་ཛཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ཨ་པྤ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མ་ས་མཾ ཝཱ ཨ་གྒྷེ་ན པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཏི་ཏཾ ཀུ་སཾ པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏི་ཏེ ར་ཀྑ་ཏེ་ཝ. ཡ་དཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཏེ པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ར་སྶ ཀུ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ར་སྶ ཀུ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཱ་རེ ར་ཀྑ་ཏི, པཱ་ཏ་ནེ་པི ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཨི་ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཏ་སྶ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེཏི ཡཱ་དི་སེ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེཏི ཨ་དི་ནྣ་སྶ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎེ. རཱ་ཛཱ་ནོཏི་ཨི་དཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻུཾ ཝཱ ན ཀ་རེ་ཡྻུཾ ཝཱ་ཏི ཏེ ན་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཧ་ནེ་ཡྻུཾ ཝཱཏི ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པོ་ཐེ་ཡྻུཾ, ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ. བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ ཝཱཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ ཝཱ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུཾ ཝཱཏི ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ ཝཱ. ཙོ་རོ་སི བཱ་ལོ་སི མཱུ་ལ༹ྷོ་སི ཐེ་ནོ་སཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ. ཀཱི་དི་ས་སྶ པ་ན ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི? པཱ་ད་སྶ ཝཱ པཱ་དཱ་ར་ཧ་སྶ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཏཱ་དི་སཾ བྷི་ཀྑུ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ པཱ་དཾ ཝཱ པཱ་དཱ་ར་ཧཾ ཝཱ བྷ་ཎྜཾ ཨ་དི་ནྣཾ བྷཱུ་མི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ཛཱི་ཝ་ནི་ཛྫཱི་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་ར་སྨི་ནྟི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ར་ཉྙོ དཱ་རཱུ་ནི ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཱ་དི་ཀེ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨཱ་མ་ས་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཕ་ནྡཱ་པ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཨཱུ་ན་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་བྦ་ཏྠ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ག་ཧ་ཎ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རི་བྷོ་ག་བྷཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ པ་རི་ཧཱི་ནཱ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ, ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ, པེ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧེ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ག་རུ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི སཾ་ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ. ‘‘པཱ་ཎོ’’ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཝ་དྷཱ་མི ན’’ནྟི ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧནྟི ཀ་ལ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ས་རཱི་རཾ. ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱཏི ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལེ་པི ཏཱ་པ་ན་མ་དྡ་ནེ་ཧི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཡྻ. ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཎོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཎོཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོཏི ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཡོ་གཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་གོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཚ པ་ཡོ་གཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ཐཱ་ཝ་རོ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོཏི ས་ཡཾ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ཎཾ. ནི་སྶ་གྒི་ཡོཏི དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨུ་དྡི་སྶཱ་ནུ་དྡི་སྶ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀེ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎེ་ན ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་སྶ་ཀེ པ་ཧཱ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི མ་ར་ཎེ་ན ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཙ པ་ཧ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ ཝཱ མ་ར་ཏུ, པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གེ་ན, པ་ཧ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ –
ཝ་ཏྠུ ཀཱ་ལོ ཙ ཨོ་ཀཱ་སོ, ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ;
ཀྲི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨི་མེ, ཚ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ནི་ཡཱ་མ་ཀཱ.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུཏི པུ་གྒ་ལོ. ཡ་ཉྷི པུ་གྒ་ལཾ ‘‘མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ས་ཙེ ཏ་མེ་ཝ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙཾ མཱ་རེ་ཏི, ཏཾ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ མུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀཱ་ལོཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀཱ་ལོ. ས་ཙེ ཧི ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཡཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ, ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཝཱ པུ་རེ ཝཱ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཐཱ་ཝ་རོཏི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ན ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨོ་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎ་ནཾ ཨ་པ་སྶེ་ན་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ས་མྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ རཱུ་པཱུ་པ་ཧཱ་རོ་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠཱ་པི ཨུ་དྡི་སྶཱ་ནུ་དྡི་སྶ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོཏི མཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡོཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ.
ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ ཝཱ་སྶ པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ར་ཀཾ, ཀིཾ ཧ་ར་ཏི? ཛཱི་ཝི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི ཧཱ་ར་ཀཾ, ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠ་ཉྩ ཏཾ ཧཱ་ར་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ. ཨ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ. པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི པ་རི་ཡི་ཊྛི་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན་སྶ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཐཱ་ཝ་ར་པ་ཡོ་ག་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྠཾ, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སིཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཡྻཱཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཡོ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཏི, སོ དྷ་ནཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ར་ཎེ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏི, ན་ཡི་དྷ, ཨེ་ཝཾ ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨི་དྷ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ར་ཎཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཡྻཱཏི ‘‘ས་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༡༧༢) ན་ཡེ་ན མ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་པྤ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་མྦྷོ པུ་རི་སཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧི་མི་ནཱཏི་ཨཱ་དི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨི་ཏི ཙི་ཏྟོ ཨི་ཏི མ་ནོ. ‘‘མ་ཏཾ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ སེ་ཡྻོ’’ཏི་ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟོ མ་ར་ཎ་མ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘མ་ནོ’’ཏི་ཨི་དཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཾ མ་ནོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༧༢) ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ཙ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ན ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶེ་ཝ. ཏ་ཉྩ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི ‘‘མ་ཏཾ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ སེ་ཡྻོ’’ཏི་ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱི མ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནོ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ཧི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན མ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ཏོ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༡༡༢) ན་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. པུ་ན མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ངྑ་ཎཱུ་པ་པ་ནྣ་མྤི མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎ་ནཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནོ་དི་སྶ ཁ་ཏེ ཨོ་པཱ་ཏེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཏ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ མ་ར་ཎེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ར་ཎེ པ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, མ་ནུ་སྶ་མ་ར་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ པ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ན་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ས་ལུ་སྶཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༡༨༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ པ་རེ མ་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ས་ག་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༡༨༡) ཝི་ཡ པ་རེ མ་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ན་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༡༨༧) ཝི་ཡ པ་རེ མ་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་པཱ་ཎོ, པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནནྟི ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨནྟི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཾ. ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ‘‘མ་ཡི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟོ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ས་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀོ, ཏཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི་ཨེ་ཏྠ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ དི་ཊྛ་མི་ཝ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན ད་སྶ་ན་ནྟི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་རི་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ, ཨ་ལཾ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ, ཏཾ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙུ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ. ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མི ཨི་ཏི པ་སྶཱ་མཱིཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཉྷི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡྭཱ་ཡཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༢༠༩) ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ས་བྦོ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མི ཨི་ཏི པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཝ་ད་ནྟོ ན ཡི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཡི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏི, ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ས་བྦོ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨི་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་སྨཱ པ་རེ་ན ཙོ་དི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཙོ་དི་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་སྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་བྷ་བྦོ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨི་ཙྩ་སྶ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན གི་ཧི ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་རཱ་མི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་གྒ་མ་གྒཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ བྷ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ གི་ཧི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་མེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛཱ་ནནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨ་པ་སྶནྟི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ. ཏུ་ཙྪཾ མུ་སཱ ཝི་ལ་པིནྟི ཨ་ཧཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཏུ་ཙྪཾ, ཝ་ཉྩ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ མུ་སཱ ཝི་ལ་པིཾ ཨ་བྷ་ཎི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་དྷི་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཡོ ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཡ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ས་ནྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི, སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༢༠) ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་དྷི་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ས་ནྟ་ཏཱ, པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ, ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སོ, ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི་ཨི་དཾ ཨི་དྷ ཨུ་དྡི་ཊྛ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཝ. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ན ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི? པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཊྛ, ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི, གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི, ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ལ་མྦཱི, མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀོ, པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི, པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ལ་བྷ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་བྷེ་དཾ སཾ་ཝཱ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་རེ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙ, པ་ཙྪཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་བྷེ་དོ སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་མི. ཀ་ཙྩི་ཏྠཱཏི ཀ་ཙྩི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཀ་ཙྩི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱཏི ཀ་ཙྩི པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ཏྠ, བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.