༡༤. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, བྷེ་དཱ་ཡ པ་ན པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ. ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ ས་ཏྟ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ དྷ་མྨཱཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ས་ཏྟ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ད་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ར་ས. ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཚཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ་པི པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཚཱ་དེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ, སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཧི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཾ ག་ཎཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཝ་སེ་ན, ས་ཙེ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ, ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་གོ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དེ་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ – ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཾ, སཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཾ, སཱ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ…པེ… སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ. དི་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མི, མཱ་ན་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦ་ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ, ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝི་སུཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཾ, སཱ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶཱ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཧཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རཱ་མི, ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ…པེ… ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝཱ, དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙི་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ, ཏ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ད་ས ཨ་རུ་ཎཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ས་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི་ཡཱ པ་ཉྩ་ད་ས དི་ཝ་སཱ་ནི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ, ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི ཡ་དཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶཱ ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.