ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜོ
༡. ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་སུ པ་ཋ་མེ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱཏི མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ. ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀནྟི ཨཱ་དི་མྷི པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀོ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ. ཨཱ་པ་ནྣཱཏི ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་པ་ནྣཱ. བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་སྶཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ‘‘ཨ་ཌྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ཝཱ ས་ཀྑིཾ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི་ཡཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཌྜཾ ཀཱ་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, པ་ཋ་མཾ ཨི་ཏ་རེ་ན པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘མ་མ ཙ ཏ་ཝ ཙ ཀ་ཐཾ ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཏ་སྶཱ ཝཱ, པ་ཋ་མཱ་རོ་ཙ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཧི ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མཱ་རོ་ཙ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་ན ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཀ་ཏེ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཛ་ཡེ་པི པ་རཱ་ཛ་ཡེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཡཱ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི དཱུ་ཏཾ ཝཱ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ ཝཱ ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཡཱ་ཡ ཙ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཌྜཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ནྟི, ཏ་སྶཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཌྜ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཡཱ་ཡ པ་ཉྩ་མཱ་ས་གྒྷ་ན་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ ཙོ་རཱི ནཱ་མ, ཏཾ ཙོ་རིཾ. ཝ་ཛ྄ཛྷཾ ཝི་དི་ཏནྟི ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ‘‘ཝ་དྷཱ་ར་ཧཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏཾ. ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ. ག་ཎནྟི མ་ལླ་ག་ཎ་བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎཱ་དི་ཀཾ. པཱུ་གནྟི དྷ་མྨ་ག་ཎཾ. སེ་ཎིནྟི ག་ནྡྷི་ཀ་སེ་ཎི་དུ་སྶི་ཀ་སེ་ཎི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཎཱ་དཱི་ནཾ གཱ་མ་ནི་ག་མེ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཐཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཎཱ་དི་ཀེ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀ་པྤཱཏི ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པུ་བྦཱ ཀ་པྤཱ ནཱ་མ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ ག་ཎ་ཨཱ་ཙ་རི་ནཱི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་སུ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙོ་རིཾ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཙོ་རི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཙོ་རི་ཡཱ ཙོ་རི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙ. ཨ་ཙོ་རི་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ, ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ, ཀ་པྤཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙོ་རི་ཏཱ, ཙོ་རི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ནྟི, ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ གཱ་མ་ནྟ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཏཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཁ་ཎྜ་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཙྪི་དྡེ་ན ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་མིཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་ཝི་སི་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་ཝི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་ཧི་གཱ་མེ ཋ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ཀ་གཱ་མཾ ཝཱ པ་ར་གཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པ་ད་སཱ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ.
ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ཝི་ནཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ན་དི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷ་ཎྜི་ཏྭཱ པུ་ན ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཝཱ པ་ཋ་མ་པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་རེ ཋ་པི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨི་དྡྷི་སེ་ཏུ་ཡཱ་ན་ནཱ་ཝཱ་ཧི པ་ན པ་ར་ཏཱི་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ, ན་ཧཱ་ནཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ཡ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ པ་ད་སཱ་པི པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ‘‘པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཝི་ནཱ ཨེ་ཀ་ག་བྦྷེ་པི དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཨེ་ཀཱ ཝཱ ག་ཎ་མྷཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པི ག་ཎོ་ཡེ་ཝ. ཨོ་ཧཱི་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཝ་ཧཱི་ཡེ་ཡྻ, ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཝི་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧི་གཱ་མེ རུ་ཀྑ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨ་ནྟ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ས་ཙེ་པི ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ པ་ན དཱུ་རེ་པི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ཙ ‘ཨ་ཡྻེ’ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨོ་ཧཱི་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨེ་ཀཱ ཝཱ ན་དི་པཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ན་དི་པཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཡཱ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཱ བུ་དྡྷ་ཝ་རེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏཱ;
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཙ་ཏུ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ;
ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ས་བྦཱ;
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༩);
ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཏི་ཎྞཾ, དྭི་ནྣ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ན པ་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ཝཱ ཝི་བྦྷ་ནྟཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་ཝོ, གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཨོ་སཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎ་སྶ ཚ་ནྡནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ ཚ་ནྡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨོ་སཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ, ག་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཝཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷཾ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ག་ཎ་སྶ ཝཱ ཚ་ནྡཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཝ་ཏྟེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ནྟིཾ, ཨ་ས་ནྟེ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷེ ཨོ་སཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཨོ་སཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ཏི་ནྟཱ. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱཏི ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ. ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སུ་ནྡ་རཱི་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་མི་ས་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་པ་ཎྜ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་པི ས་ཏི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ ས་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏེ་སུ, ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཝཱ ཉ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, ས་ཧ་ཏྠཱ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཡ་ཏོ ཏྭནྟི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནེ་ན ཙ ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ཙ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་མེ་ཝ, པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎུ་ཡྻོ་ཛ་ནེ ཙ ཏེ་སཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནེ, ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཙ. བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཝཱ, ‘‘ཀུ་པི་ཏཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟི་ཡཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནཱ, ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རི་སྶཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༨-༩. ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་ཏྟ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. སི་ཀྑཾ་པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ཀིཾ་ནུ་མཱ་ཝ ས་མ་ཎི་ཡོཏི ཀིཾ་ནུ ཨི་མཱ ཨེ་ཝ ས་མ་ཎི་ཡོ. ཏཱ་སཱ་ཧནྟི ཏཱ་སཾ ཨ་ཧཾ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཔ་ད་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ), ཨ་ཝ་སེ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨི་དཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཙ་ཎྜ་ཀཱ་ལི༹་བྷི་ཀྑུ་ནིཾ (པཱ་ཙི. ༧༠༩) ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ, སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
སི་ཀྑཾ་པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀུ་པི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ. པ་ཙྩཱ་ཀ་ཏཱཏི པ་རཱ་ཛི་ཏཱ. ཨི་ད་མྤི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཙ་ཎྜ་ཀཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ནི་ཡོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་སཾ ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀུ་པི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. པཱ་པ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭཱ་ད་ས་མེ སཾ་ས་ཊྛཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མེ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཀོ་ཊྚ་ན་པ་ཙ་ན་སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ན མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏཱ. པཱ་པོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི པཱ་པཱ་ཙཱ་རཱ. པཱ་པོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི པཱ་པ་ས་དྡཱ. པཱ་པོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ སི་ལོ་ཀོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི པཱ་པ་སི་ལོ་ཀཱ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧེ་སི་ཀཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙི་སྶཱ ཀ་མྨེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནེ་ན ཝི་ཧེ་སི་ཀཱ. ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱཏི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ར་བྦྷ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠཱ་པི ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ པ་ན དྭེ་ཏི་སྶོ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པཱ་པ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. པཱ་པ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏེ་ར་ས་མེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཏཱ ས་མ་ནུ་བྷ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཱ་ཙཱ་རཱཏི ཨེ་ཝཾ་ཨཱ་ཙཱ་རཱ, ཡཱ་དི་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨུ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ. པ་རི་བྷ་ཝེ་ནཱཏི ‘‘ཀིཾ ཨི་མཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ, ཀོ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་བྷ་སྶི་ཡཱཏི བ་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ས་མུ་ཏྲཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་བྦ་ལྱཱཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན, ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཉྙཱ་ཡ ཙ པ་རི་བྷ་ཝེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཝི་ཙྩ་ཐཱཏི ནཱ་ནཱ ཧོ་ཐ, ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘སཾ་ས་ཊྛཱ་ཝ, ཨ་ཡྻེ, ཏུ་མྷེ ཝི་ཧ་ར་ཐ, མཱ ཏུ་མྷེ ནཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠཱ་པི ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
པཱ་པ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༤. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, བྷེ་དཱ་ཡ པ་ན པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ. ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ ས་ཏྟ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ དྷ་མྨཱཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྙ་ཏྟཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ས་ཏྟ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ད་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ར་ས. ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཚཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ་པི པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཚཱ་དེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ, སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཧི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཾ ག་ཎཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཝ་སེ་ན, ས་ཙེ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ, ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་གོ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དེ་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ – ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཾ, སཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཾ, སཱ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ…པེ… སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ. དི་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མི, མཱ་ན་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦ་ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ, ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝི་སུཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཾ, སཱ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶཱ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཧཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རཱ་མི, ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ…པེ… ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝཱ, དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙི་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ, ཏ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ད་ས ཨ་རུ་ཎཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ས་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི་ཡཱ པ་ཉྩ་ད་ས དི་ཝ་སཱ་ནི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ, ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི ཡ་དཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶཱ ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.