༩. ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༥. ‘‘ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཋ་པི་ཏཾ ར་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སུ་ར་སེ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཀྑཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཨི་དཾ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནཾ. ཡ་ཉྷི ཏཾ ཨ་སུ་ར་སེ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ དེ་ཝ་པུ་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ. ཡཾ པ་ན ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ ར་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སུ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙ་ཏུ་དྡི་སནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གུ་ཏྟིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ. བ་ལ་གུ་མྦཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་དི་སེ་ནཱ་བ་ལ་ས་མཱུ་ཧཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨོ་ཝ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནི་སེ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ དེ་ཝ་ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ, དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ, དྭཱ་ར་ཏོ བ་ཧི, དི་སཱ་ར་ཀྑཱ་ཝ་ས་ནོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ར་ཀྑཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ དཱི་པི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་སྶ…པེ… ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཏྟ བུ་དྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟེ་ཝ བུ་དྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་པ་དཱ་ན་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཨཱ་ཎནྟི དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཨཱ་ཎཾ, ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་རི་ས་ཏོ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་མྦྷོ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱཏི. སཱ་ཝ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་རི་སཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་སུ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི ཏཱ་དི་སེ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ནྟི. ཨི་མེ་ས་མྤི ཧི ཏ་ཏོ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཝི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟ་ཏ་རོ. ཏཱ་དི་སོ ཙ སུ་ནྡ་རོ བྷ་དྡ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ནྡ་རེ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཀོཏི དེ་ཝ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་སུ ཀོ ཀ་ཏ་མོ. མེཏི མ་མ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི པཱ་དེ. ཨི་དྡྷི་ཡཱཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ དེ་ཝི་དྡྷི་ཡཱ. ‘‘ཡ་ས་སཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་དི་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན, པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ. ཛ་ལནྟི ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟེ་ན ཀ་མ་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་རཱུ་པེ་ན. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ་ཡ. ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱཏི ད་ས་པི དི་སཱ པ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ, སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་རཱུ་པེཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་རཱུ་པེ ས་མྤ་ནྣ་རཱུ་པེ. ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེཏི ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་དེ. ཏེ་ནཱཏི ཁ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ.
རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཝི་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཉྩ་ན་ས་ནྣི་བྷ་ཏྟ་ཙོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥; ༣.༢༠༠, ༢༡༨; མ. ནི. ༢.༣༨༦) ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱཏི ས་ངྒ་ནྠི་ཏཱ. ཝ་ཎྞཱཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐུ་ཏི་ཡ’’ནྟི, ཐོ་མ་ནཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ལ་ཝ་གྒེཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཀུ་ལ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཙྪོ ཝི་པྤ་ས་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཎྞི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝ་ཎྞོ, ཚ་ཝི. ཝ་ཎྞ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཎྞོ, ཐུ་ཏི. ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཎྞོ, ཐུ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞི་ཏ་བྦ་ཏོ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝ་ཎྞོ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཀུ་ལ་ཝ་གྒོ. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཎྞོ, ཉཱ་པ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝ་ཎྞ་ན་ཏོ ཐཱུ་ལ་ར་སྶཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝ་ཎྞོ, ས་ཎྛཱ་ནཾ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ’’ནྟི ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་མཱ་ཎེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝ་ཎྞོ, པ་མཱ་ཎཾ. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཝ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཎྞ-ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོཏི ཝ་ཎྞ་ས་དྡོ. ཚ་ཝི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ཚ་ཝི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ‘‘ཚ་ཝི་ག་ཏཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ.
ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨེ་ཀ་དེ་ས་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱཏི ཀ་པྤ-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡོ བ་ཧུ་ལ་ཝཱ་ཙཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ས་མ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡ་ཏྠོ སི་ཡཱ, ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན པ་ན ཀ་པྤ-ས་དྡེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལ་མེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ. ཨ་བྱཱ་མི་སྶ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ས་ངྐ་རཱ སུ་དྡྷ་ཏཱ. ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ཏཱ ཏཾ་པ་ར་མ་ཏཱ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀེ་ཝ་ལཱི, ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ.
ཀ་པྤ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས-ཨུ་པ་ས་གྒོ, ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་པ་དེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡ་མ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་པྤ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་པ་དཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ སི་ཡཱ. ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི ཝི་ན་ཡ་ཀྐ་མ་སི་དྡྷེ་ཧི ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི. ནི་ཙྩ་ཀ་པྤནྟི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ. པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཡ་དི་དཾ ཀ་པྤོ་ཏི. ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུཏི ཀ་ཏྟ་རི་ཡཱ ཚེ་དི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ. དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ དྭ་ངྒུ་ལ་ཏཱ་ཝི་ཀ་པྤོ. ལེ་སོཏི ཨ་པ་དེ་སོ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཕ་ར་ཎ་མྤི སི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སོ་ཝ ཕ་རཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ནྟ་ཏྠོ ཀ་པྤ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ པ་བྷཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ, སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ? ན་ནུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ནི་སཱི་ད་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ཏྟ་བུ་དྡྷ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ ན ཨ་མྷེ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
༢༧༦. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཨེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ན ཨི་ཏ་རེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙཱི་ཏི? ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན. བྱ་ཏྟོཏི ཝི་སཱ་ར་དོ, ཏ་ཉྩ་སྶ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ སུ་ཊྛུ སི་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏོ’’ཏི. མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝི་ཡ ཧི དེ་ཝེ་སུ་པི ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན སུ་སི་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ‘‘མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱཏི ཝཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སཱུཏི ཡཱ་ནི ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པྤ་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༣༤-༤༥) ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཨཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ. ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སི་ནོཏི རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་སུ ཝི་མཱ་ནེ་སུ ནི་ཙྩ་ཝཱ་སི་ཏཱ་ཡ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སི་ནོ. བ་དྡྷ་ཏྟཱཏི གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ནྠི་ཏ་ཏྟཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙོ་ད་ཀོ ‘‘ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙོ་དེ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙ ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊ་ན་ག་རེ གཱ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷི་ཏཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝེ་དེ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན ནཾ ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ. ཏ་སྨཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུཏི ཡ་ཐི་དཾ པ་རི་ཏྟཾ མ་ཡཱ པ་ཝེ་དི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ག་ཎྷཱ་ཏུ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠུ ཀ་ཐི་ཏེཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ས་ཏྠུ ཀ་ཐ་ནེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྦ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ.
༢༧༧. ས་ཏྟ་པི བུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མ་བྷཱ་ཝེ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་མ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཝི་སེ་སཱ ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཏ་སྨཱ, གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཝཱ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ནཱ་མ, ན ལི་ངྒི་ཀཱ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཡཱ་དི་ཙྪ་ཀཱ་ནི, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ནཱ་ནི ‘‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོཏི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ. ནྷཱ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཛ་ལེ་ན ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ དྷོ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཏྟཱ. མཱ་ར་སེ་ནཱ་པ་མ་དྡི་ནོཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ཉྩ་པི མཱ་རེ པ་མ་དྡི་ཏ་ཝ་ནྟོ. ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ, ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་ཉྩ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ. ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛཾ. ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ མུ་ཏྟཱ. ཨ་ངྒ་ཏོཏི ས་རཱི་ར་ངྒ་ཏོ, ཉཱ་ཎ་ངྒ་ཏོ ཙ, དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ- (དཱི. ནི. ༢.༣༣; ༣.༢༠༠; མ. ནི. ༢.༣༨༥) ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ན་པྤ་བྷཱ, བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ, ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཨུ་ཎྷཱི་ས་པྤ་བྷཱ ཙ ས་རཱི་ར་ངྒ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀ་ར་སྨི་ཡོ, ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པྤ་བྷཱ ཉཱ་ཎ་ངྒ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀ་ར་སྨི་ཡོ. ན ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟ ནཱ་མཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི བ་ཧཱུ་ནི ཨ་པ་རི་མི་ཏཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི ས་གུ་ཎེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༣༡༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༣; པ་ཊི. ཨ་ཊྛ. ༧༦). ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ? དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ག་ཎྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཀ་ཊ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཧི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ་པི ཨེ་ཝཾ ན པུ་ན ཛཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟནྟི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཡུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏཾ. ས་ཏི ཙ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙ་པྤ་ཧཱ་ནེ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཏི ‘‘ཨ་པི་སུ་ཎཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. མ་ཧ་ཏྟཱཏི མ་ཧཱ ཨ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི. མ་ཧ་ནྟཱཏི ཝཱ མ་ཧཱ ཨ་ནྟཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན མ་ཏེ་ན བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི མ་ཧ་ནཱི་ཡ་ཏོ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ཧཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, མ་ཧ་མ་ནྟོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧ་ནྟཱ, ནི་བྦཱ་ན་དི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶཱ་ར་དཱཏི སཱ་ར་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཱ, ནི་བྦྷ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སཱ’’ཏི.
ཧི་ཏནྟི ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶི་སུནྟི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ཏོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་སྶིཾ་སུ. ‘‘ཡེ ཙཱ་པཱི’’ཏི པུ་བྦེ པ་ཙྩ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤ་དཱ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ན་མ་ཏྠཱུ’’ཏི ཙ པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏི ཡཾ ཏཾ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པ་སྶིཾ་སུ ན་མ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི ‘‘ཡེ ཙཱ་པི ནི་བྦུ་ཏཱ ལོ་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡ. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་མུ་ཁ་མ་ཏྟནྟི ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཏྟེ ཨི་མ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ མུ་ཁ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ. པུ་རི་མ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཡ་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཏ་སྶ ན་མ་ཏྠཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཡ’’ནྟི ནཱ་མ་པ་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ ན་མ་སྶ་ནྟི གོ་ཏ་མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
༢༧༨. ‘‘ཡ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི སཱུ་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཡཾ ཡེ ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཨཱ་ཎཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ནཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྭི་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་ད་གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ན་ཉྩ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཧཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཡ་ཏོ ཋཱ་ན་ཏོ ཨུ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན ཋཱ་ན་ཏོ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི? པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཏཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨོ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་དཱི་པེ་སུ་པི སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནོ་གྒ་ཙྪ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༢༡) པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨ་དི་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟོཏི ལོ་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི དེ་ཝེ ཨ་དི་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ, ཨ་སུ་རེ ཨ་ཏི་ཐི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་དི་པྤ་ན་ཏོ པ་ན ཨཱ་དི་ཙྩོ, ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཝི་དཾ་ས་ནེ་ན ས་མུ་ཛྫ་ལ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཎྜ་ལཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱི-ཀཱ་རོ བྷུ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཎྜ་ལཱི’’ཏི. མ་ཧ་ནྟཾ ཧི་སྶ ཝི་མཱ་ན་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. ‘‘སཾ་ཝ་རཱི་པི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ དི་ཝ་སོ་པི ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ར་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི སི་ནེ་རུ་པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ག་ཙྪ་ན་ཏོ.
ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོཏི ཛ་ལ་དྷི. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་ར་ཏྠི་མ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན སཱུ་རི་ཡ་སྶ ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པུ་ར་ཏྠི་མ་ས་མུ་དྡ་ཏོ སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི སཱུ་རི་ཡོ’’ཏི. ས་མུ་དྡ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཏི་ཏ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ, ས་བྦ་སོ ཙ ཨུ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་ད་ན་ཊྛེ་ན ས་མུ་དྡོ. ས་མུ་དྡོ ཧི ཀི་ལེ་ད་ན་ཊྛོ ར་ཧ་དོ. སཱ་རི་ཏོ་ད་ཀོཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་ཏྠི་ཎྞོ་ད་ཀོ, ས་རི་ཏཱ ན་དི་ཡོ ཨུ་ད་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ས་རི་ཏོ་ད་ཀོ.
སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ, ཏཾ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨི་ཏོ་ཏི སི་ནེ་རུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ན དི་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ‘‘ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ. ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊ་ན་ག་རཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སི་ནྣཱ ཏེ ཨི་མཾ པ་རི་ཏྟཾ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཝཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་པ་ཀྑཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏོ སཱ པུ་རི་མཱ དི་སཱ’’ཏི. སཱུ་རི་ཡོ, པ་ན ཙ་ནྡ་ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཙ སི་ནེ་རུཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཝཱ་མ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་གྒ་མ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ. ཡ་ཏྠ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ. ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ, ཝཱ་མ་པ་སྶེ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ་ཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ སི་ནེ་རུ ཨུ་ཏྟ་རཱ་དི་སཱ་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཱ དི་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ཛ་ནོ’’ཏི. ཡཾ དི་སནྟི ཡཾ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཾ ཡ་ས་སྶཱིཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ. ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. ཙ་ནྡ་ན་ནཱ་ག་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨོ་ས་དྷི་ཏི་ཎ་ཝ་ན་པྤ་ཏི་སུ་ག་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྦ་ན་ཏོ, ཏེ་ཧི དི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ‘‘ག་ནྡྷ་བྦཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི བྷཱ་ཝ་ཏོ. མེ སུ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ མེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. སུ་ཏནྟི ཝི་སྶུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཏ་སྶ དྷ་ཏ་ར་ཊྛ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟཱ་པི བ་ཧ་ཝོ. ཀི་ཏྟ་ཀཱ? ཨ་སཱི་ཏི, ད་ས ཨེ་ཀོ ཙ. ཨེ་ཀ་ནཱ་མཱ. ཀ་ཐཾ? ཨི་ནྡ་ནཱ་མཱ. ‘‘མ་ཧ་པྥ་ལཱ’’ཏི ཙ སུ་ཏཾ ཝི་སྶུ་ཏ་མེ་ཏཾ ལོ་ཀེ་ཏི.
ཨཱ་དི་ཙྩོ གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟོ, བྷ་ག་ཝཱ་པི གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟོ, ཨཱ་དི་ཙྩེ་ན ས་མཱ་ན་གོ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཙྩོ བ་ནྡྷུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ, ཨཱ་དི་ཙྩ་སྶ ཝཱ བ་ནྡྷཱུ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ, ཏཾ ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཾ.ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ནཱཏི ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ས་མེ་ཀྑ་སི ཨོ་དྷི་སོ, ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཙ ཕ་ར་ཎེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི་ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན. ཝ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟཱིཏི ‘‘ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ’’ཏི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟི. སུ་ཏཾ ནེ་ཏནྟི སུ་ཏཾ ན་ནཱུ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནུ-ས་དྡོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནོ་ཀཱ་རོ་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་མྷེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཾ. ཝ་ད་ནྟི དྷ་ཏ་ར་ཊྛ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟཱ.
༢༧༩. ཡེ་ན པེ་ཏཱ པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ནཱི་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟུ ཝཱཏི པེ་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཚི་ཛྫ་ནྟུ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཀེ པི་སུ་ཎཱ པི་ཊྛི་མཾ་སི་ཀཱ. ཧ་ཉྙ་ནྟུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ. པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཝཱ ས་མུ་ཙྩ་ནྟི, ‘‘ཨ་ལཾ ཏེ་ས’’ནྟི ས་མཱ་ཙི་ནཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་ཙ་ན་སེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ར་ཧ་སྶ་ངྒནྟི བཱི་ཛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༢༨༠. ཡ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཏོ ཋཱ་ན་ཏོ ཨུ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༨༡. ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ ར་མྨོ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏོ, ཨི་ཏོ སཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཧཱ་ནེ་རཱུཏི མ་ཧ་ནྟོ, མ་ཧ་ནཱི་ཡོ ཙ ནེ་རུ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་སི་ནེ་རུ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ པ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏཾ ཏ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ས་མུ་དྡོ་ད་ཀཾ ཁཱི་རཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་ཎི་མ་ཡནྟི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ ས་མུ་དྡོ་ད་ཀཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ཡ་ནྟི? ཨ་མ་མཱ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་མ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱཏི ‘‘ཨི་དཾ མ་མ ཨི་དཾ མ་མཱ’’ཏི མ་མ་ངྐཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་རི་ཡཱ’’ཏི པ་རི་གྒ་ཧོ ན་ཏྠི, ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨི་དྷ ཝི་ཡ མ་རི་ཡཱ་དཱ་པི ན སི་ཡཱ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ཏྟེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ མཱ་ཏུ ཐ་ན་ཏོ ཐ་ཉྙཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ནེ་སཾ མཱ་ཏ་རི པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ས་ཉྙཱ, མཱ་ཏུ ཙ པུ་ཏྟེ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཀེ་ཙི.
ན་ངྒ་ལཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ངྒ་ལཱ་ནི་པཱི’’ཏི. ཨ་ཀ་ཊྛེཏི ཨ་ཀ་སི་ཏེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་སི་ཀ་མྨེ.
ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ཝ ཏ་སྶ ཕ་ལནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཐུ་སཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་ལི་སྶ ཕ་ལཾ. ཏུ་ཎྜི་ཀི་རནྟི པ་ཙ་ན་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱཏི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ནི་དྡྷཱུ་མ་ངྒཱ་རེ་ནཱཏི དྷཱུ་མ་ངྒཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ་ན ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཨ་གྒི་ནཱ. ཛོ་ཏི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ ཨ་གྒི་མྷི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཀུ་ཏོ དྷཱུ་མ་ངྒཱ་རཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ. བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨོ་ད་ན་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ‘‘བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙོ སཱུ་པོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ར་ས་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ…པེ… ར་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་མ་མཱ པ་རི་གྒ་ཧཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ གྷ་ན་ཙི་ཏ་པ་ཏྟ་ས་ཉྪ་ནྣ་སཱ་ཁཱ་པ་སཱ་ཁཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱུ་པ་མཱ མ་ནོ་ར་མཱ རུ་ཀྑཱ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནི་ཝེ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ ནི་ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་པི ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ས་བྦ་དཱ་པི པུ་པྥི་ཏ་གྒཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཛ་ལཱ་ས་ཡཱ་པི ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་དི་པུ་པྥ་ས་ཉྪ་ནྣཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ར་མ་སུ་ག་ནྡྷཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཝཱ་ཡ་ནྟཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ས་རཱི་ར་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་དཱི་གྷ་ཏཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ནྣཾ ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ལི་པ་ལི་ཏཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་བ་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་སོ་བྷ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡ ན ཙ ནེ་སཾ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན དཱ་ས་དཱ་སི་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ཏ་ཏྠ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་པ་རི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མེ་ཏྠ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་མ་སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཨུ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་མ་སཱི་ཏུ་ཎྷོ་ཝ ཨུ་ཏུ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཝི་ཧེ་སཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཀ་ཊྛ་པཱ་ཀི་མ་མེ་ཝ སཱ་ལིཾ ཨ་ཀ་ཎཾ ཨ་ཐུ་སཾ སུ་ག་ནྡྷཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ནེ་སཾ ཀུ་ཊྛཾ, ག་ཎྜོ, ཀི་ལཱ་སོ, སོ་སོ, ཀཱ་སོ, སཱ་སོ, ཨ་པ་མཱ་རོ, ཛ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ན ཀོ་ཙི རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཏེ ཁུ་ཛྫཱ ཝཱ ཝཱ་མ་ན་ཀཱ ཝཱ ཀཱ་ཎཱ ཝཱ ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཁ་ཉྫཱ ཝཱ པ་ཀྑ་ཧ་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཀ་ལ་ངྒཱ ཝཱ ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏྠི་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ ནཱ་ཏི་ར་སྶཱ ནཱ་ཏི་ཀི་སཱ ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལཱ ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལཱ༹ ནཱ་ཙྩོ་དཱ་ཏཱ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི དཱི་གྷ་ངྒུ་ལཱི ཏ་མྦ་ན་ཁཱི ལ་མྦ་ཏྠ་ནཱ ཏ་ནུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མུ་ཁཱི ཝི་སཱ་ལ་ཀྑཱི མུ་དུ་ག་ཏྟཱ སཾ་ཧི་ཏཱུ་རཱུ ཨོ་དཱ་ཏ་ད་ནྟཱ ག་མྦྷཱི་ར་ནཱ་བྷཱི ཏ་ནུ་ཛ་ངྒྷཱ དཱི་གྷ་ནཱི་ལ་ཝེ་ལླི་ཏ་ཀེ་སཱི པུ་ཐུ་ལ་སུ་སོ་ཎཱི ནཱ་ཏི་ལོ་མཱ་ནཱ་ལོ་མཱ སུ་བྷ་གཱ ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ ས་ཎྷཱ ས་ཁི་ལ་ས་མྦྷཱ་སཱ ནཱ་ནཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ས་བྦ་དཱ ཧི སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. པུ་རི་སཱ ཙ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ, ན པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་སུ ར་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ.
ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀ་མེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ན ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཝི་ཡ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ, ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི. ར་ཏྟ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏོ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་མ་ཀྑི་ཏཱ ཨེ་ཝ སེ་མྷཱ་དི་ནཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ.
མཱ་ཏཱ པ་ན པུ་ཏྟཾ ཝཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཡེ པ་སྶ་ནྟི པུ་རི་སཱ, ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན ཏ་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ན དཱ་ར་ཀཱ ཡཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཧེ་ཝ ལ་དྡྷ་བ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, དཱ་ར་ཀཱ པུ་རི་སེ. ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ནི་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧི སུ་ཁུ་མཱ་ནི མུ་དུ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ་སུ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱ་ནི ཨི་ཊྛ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏ་ན་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི སཱི་སཱུ་པ་ག་གཱི་ཝཱུ་པ་ག་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ག་ཀ་ཊཱུ་པ་ག་པཱ་དཱུ་པ་གཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཝཱི་ཎཱ་མུ་དི་ངྒ་པ་ཎ་ཝ་ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་ས་ངྑ་ཝཾ་ས་ཝེ་ཏཱ་ལ༹་པ་རི་ཝཱ་ནི་ཝ་ལླ་ཀཱི་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་པི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙ བ་ཧཱུ ཕ་ལ་རུ་ཀྑཱ ཀུ་མྦྷ་མ་ཏྟཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཕ་ལ་ནྟི མ་དྷུ་ར་ར་སཱ་ནི, ཡཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཧི ན བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟི. ན་ཛྫོ་པི ཏ་ཏྠ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཛ་ལཱ སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ཀ་དྡ་མཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་ཏ་ལཱ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ ནཱ་ཙྩུ་ཎྷཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷཱི་ཧི ཛ་ལ་ཛ་པུ་པྥེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སུ་ར་བྷིཾ ཝཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟི. ན ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྚ་ཀ་ཏི་ཎ་ཀ་ཀྑ་ལ༹་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཙ་ནྡ་ན་ནཱ་ག་རུ་ཀྑཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ར་སཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟི. ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཙ ན་དཱི་ཏི་ཏྠེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟི་ཎྞུ་ཏྟི་ཎྞཱ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་མཾ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ མ་མ, ཨི་དཾ པ་ར་སྶཱ’’ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ཝི་གྒ་ཧོ ཝཱ ཝི་ཝཱ་དོ ཝཱ. ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཀཱི་ལཱ༹ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཙ རུ་ཀྑེ ས་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྷ་ནྟི. མ་ཏེ ཙ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ ན རོ་ད་ནྟི, ན སོ་ཙ་ནྟི, ཏ་ཉྩ མ་ཎྜ་ཡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཏཾ དཱི་པ་ནྟ་རཾ ནེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སུ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཙི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི. ན ཙ ཏ་ཏོ མ་ཏཱ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་སྶ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་དཱི་པེ.
ཨེ་ཀ་ཁུ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཕ་མྤི ཨེ་ཀ་ས་ཕཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་སྶཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘གཱ་ཝི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘པ་སུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གཱ་ཝི་ཏོ ཨི་ཏ་རོ ས་བྦོ ཙ་ཏུ་པྤ་དོ ཨི་དྷ ‘‘པ་སཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཝི’’ནྟི.
ཏ་སྶཱཏི ག་བྦྷི་ནི་ཏྠི་ཡཱ. པི་ཊྛི ཨོ་ན་མི་ཏུཾ ས་ཧ་ཏཱིཏི ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ག་རུ་བྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལེ པི་ཊྛི ཨོ་ན་མ་ཏི, ཏེ་སཾ ནི་ས་ཛྫཾ ས་ཧ་ཏི པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀེཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཛ་ན་པ་ད་ཝོ་ཧཱ་རོ, ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་མྷི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཙྩ་ནྟི་མ་མི་ལ་ཀྑུ་ཝཱ་སི་ཀེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་སྶ ར་ཉྙོཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ. ཨི་ཏི སོ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ར་ཏོ་པི. བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ར་ཐཱ་དི དི་བྦ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི སུ་ད་ནྟ་ཝཱ་ཧ་ན་ཡུ་ཏྟཾ, ན ནེ་སཾ ཡཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ནེ་སནྟི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནཾ. ཀ་པྤི་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཨཱ་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཡཱ་ནཱ་ནི. ནི་པ་ནྣཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་པི ཝི་ཙ་ར་ནྟི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་མཱ་ནེ་སུ.
ན་ག་རཱ ཨ་ཧཱུཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ག་རཱ་ནི བྷ་ཝིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊཱ ནཱ་མཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ན་ག་རཾ ཨཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པ་ར་ཀུ་སི་ཊ་ནཱ་ཊཱ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ ཋ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ཨུ་ཛུཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཀ་སི་ཝ་ནྟ་ན་ག་ར་སྶ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ, པ་ར་ཏོ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
ཀུ་ཝེ་རོཏི ཏ་སྶ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མ་ནྟི ཏེ་ནེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན ཡེ་ནཱ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏ་ད་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྪུ་ཝ་པྤནྟི ཨུ་ཙྪུ་ས་སྶཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་སཱ་ལཱ་ཧཱིཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཡ་ནྟ་སཱ་ལཱ་ཧི, ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི པུ་ཉྙ་ཏྠཾ དི་ནྣ་སཱ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ.
པ་ཊི་ཨེ་ས་ནྟོཏི པ་ཏི པ་ཏི ཨ་ཏྠེ ཨེ་ས་ནྟོ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ’’ཏི. ཡ་ཀྑ་ར་ཊྛི་ཀཱཏི ཡ་ཀྑ་ར་ཊྛཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ. ཡ་ཀྑཱ ཙ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཡ་ཀྑ་དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཡ་ཀྑ་དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ་ནཾ.
ཡ་སྨཱ དྷ་ར་ཎཱི་པོ་ར་ཀྑ་ཎི་ཏོ པུ་རཱ་ཎོ་ད་ཀཾ བྷ་སྶ་ཡ་ནྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཊྛི ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ མེ་གྷེ་ཧི པ་ཝུ་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏོ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མེ་གྷཱ པ་ཝ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་ཏོཏི ཡ་ཏོ དྷ་ར་ཎཱི་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏོ. ས་བྷཱཏི ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ.
ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྶཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཝ་ནེ. ས་དཱ ཕ་ལི་ཏཱཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཕ་ལཱ. ནི་ཙྩ་པུ་པྥི་ཏཱཏི ནི་ཙྩཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་པྥཱ. ནཱ་ནཱ་དི་ཛ་ག་ཎཱ་ཡུ་ཏཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི དི་ཛ་ག་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ་ཧི པ་ན ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷེ་ཧི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཏ་ནྟེ་ཧི པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟེ་ཧི ཡ་སྨཱ སཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨཱ་ཀུ་ལཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཝི་དྷ་པ་ཀྑི་ས་ངྒྷ་ས་མཱ་ཀུ་ལཱ’’ཏི. ཀོ་ཉྩ་ས་ཀུ་ཎེ་ཧཱིཏི སཱ་ར་ས་ས་ཀུ་ནྟེ་ཧི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ ཝ་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཛཱི་ཝ་ཉྫཱི་ཝ་ཀཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཊྛ་ཝ་ཙི་ཏྟ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་མཱ་ནཱ’’ཏི. པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏ་ཀཱཏི པོ་ཀྑ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ.
ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སོ་བྷ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཨུ་ཏཱུ་སུ སོ་བྷ་ཏི, ན ཏ་སྶཱ ཧེ་མ་ནྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན སོ་བྷཱ་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ནི་ཙྩཾ པུ་པྥི་ཏ་ཛ་ལ་ཛ་ཐ་ལ་ཛ་པུ་པྥ་ཏཱ་ཡ, ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་རུ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ས་ལི་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ར་ནྟ་རཾ སོ་བྷ་ཏི.
༢༨༢. པ་རི་ཀ་མྨནྟི པུ་བྦུ་པ་ཙཱ་རཾ. པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་སྶཱ་པི ཨ་ཝི་རཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ས་བྦཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. སུ་ཊྛུ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ. པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ད་ཉྩེ་ཝ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་རི་པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ན ཧོ་ཏི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཙེ་ཝ ཝི་མྷ་ཡ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ས་བྦ་སོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ. ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི པ་རི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པ་རི་ཏྟ་བྷ་ཎ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་ཀ་ཏཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཀྑོ. མེ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི མེ་ཏྟཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ.
‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པུ་བྦེ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝེ་ད་ནཾ. གྷ་ར་ཝ་ཏྠུནྟི ཝ་ས་ན་གེ་ཧཾ. ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སནྟི པ་ར་གེ་ཧེ་པི ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་སཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻ, ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་སི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ, ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མི་ཏིནྟི ཡ་ཀྑཱ་དི་ས་མཱ་ག་མཾ. ཀཱ་མཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ན མེ སོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི པ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ན་མ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཀ་ཉྙཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཡ྄ཧོ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཀ་ཉྙཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ཡ྄ཧཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ན ཝི་ཝ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཝི་ཝ་ཡ྄ཧཾ, ཀ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏུ་མ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་ཝཱ་ཧ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྟཱ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྟཱ, པ་རི་བྷཱ་སཱ, ཏཱ་ཧི. པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཧི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཀྑཱ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀྐོ་སཱ ཡ་ཀྑ་ཨ་ཀྐོ་སཱ ནཱ་མ, ཏེ་ཧི. ཏེ པ་ན ‘‘ཀ་ལཱ༹་ར་ཀྑི ཀ་ལཱ༹་ར་ད་ནྟཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ད་ཡོ.
ཝི་རུ་དྡྷཱཏི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ པ་རེ་ཧི ཝི་རོ་དྷི་ནོ. ར་བྷ་སཱཏི སཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡཱ’’ཏི. ར་བྷ་སཱཏི ཝཱ སཱ་ཧ་སི་ཀཱ. སཱ་མི་ནོ མ་ན་སོ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཏི མ་ན་སྶཱ, ཀི་ངྐ་རཱ. ཡེ ཧི ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི བྷ་དྡ་ནྟེ’’ཏི སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ ཡེ མ་ན་སྶཱ, ཏེ་ས’’ནྟི. ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝ་རོ་དྷི་ཏུ་པ་ཙཱ་རཱ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷཱ, ཏེ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ ཝེ་རི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ནྟཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
པ་རི་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦནྟི ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་བྦུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པི་ཊྛཾ ཝཱ མཾ་སཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏེ་ན མ་ཙྪ་གྷ་ཏ་སཱུ་པཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ. ‘‘པ་རི་ཏྟ…པེ… ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷི་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ…པེ… ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ བཱ་ཧི་ར་ར་ཀྑཱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ …པེ… ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ར་ཀྑཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑཱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི. མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ པུ་བྦུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ས་བྦ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ. གྷོ་སེ་ཏ་བྦོ,‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ས་བྦེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟུཾ ནཱ་མ ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན བུ་དྡྷཱ་ཎཱ་བྷ་ཡེ་ན, རཱ་ཛཱ་ཎཱ་བྷ་ཡེ་ན ཙ. ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ ‘ཏྭཾ ཀོ ནཱ་མཱ’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝི་ནི་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ. པ་ཏྟཱིཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ པ་ཏྟཱིཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ. པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ‘‘མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཙ ས་བྦཾ གི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་རཱི་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝི་ས་ནྟོ ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ལ་གྒ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གྒོ ཨ་ལླཱི་ནོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་པེ་ཏཱི’’ཏི. རོ་གཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོཏི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ རོ་གཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ. དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ས་མ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་རུ་ཙྩ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀ་སྶ ས་རཱི་རེ ལོ་ཧི་ཏཾ སུ་སྶ་ཏི, མཾ་སཾ མི་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ པ་ན་སྶ ཡ་ཀྑོ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི.
༢༨༣. ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི ཨི་ནྡཱ་དི་ནཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏོ པ་རཾ. ཏེཏི ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏ་ཡོ. ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏུཾ ཨ་ཝ་ས་རོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.