༤. ཨ་གྒ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝཱ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘པུ་བྦཱ་རཱ་མེ, མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ. ཀོ་ཡཾ པུ་བྦཱ་རཱ་མོ, ཀ་ཐ་ཉྩ པུ་བྦཱ་རཱ་མོ, ཀཱ ཙ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶཱ པཱ་སཱ་དོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ལཱི་ནེ ཨ་ནུ་ཡོ་གེ. ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ. པ་དུ་མུ་ཏྟ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟིཾ དི་སྭཱ་ན ཏ་ཏྠ ས་ཉྫཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ. མེ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྶཱཏི མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ.
མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ཡོ་གནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་སཱ་ར་ག་ལླཱ་དཱི་ཧི. བྷ་སྶ་ཏཱིཏི ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སུ་དྡྷ་པཱ་སཱ་དོ་ཝ ན སོ་བྷ་ཏཱིཏི ཀེ་ཝ་ལོ ཨེ་ཀ་པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རོ ན སོ་བྷ་ཏི. ནི་ཡཱུ་ཧཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ‘‘དུ་ཝ་ཌྜྷ་གེ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷེ ག་བྦྷོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི དུ་ཝ་ཌྜྷ་གེ་ཧཱ་ནི. ཙཱུ་ལ༹་པཱ་སཱ་དཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་སཱ་དཱ.
ཨུ་ཏྟ་ར་དེ་ཝཱི་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ.
ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝནྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཏེ་ཝི་ཛྫ་སུ་ཏྟནྟི ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཏེ་ཝི་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ.
༡༡༣. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཙ་ངྐ་མིཾ་སུ ཨ་ན་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་ནེ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པུ་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་ཏ་རོ’’ཏི. ཨ་ཏྠཱཏི བྷ་ཝ་ཏྠ. ཀུ་ལ་ས་མྤ་ནྣཱཏི ས་མྤ་ནྣ་ཀུ་ལཱ ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱཏི ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཨེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷོ་གཱ་དི་ས་མྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཙྩཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ས་ལཾ པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛིཾ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ བྷཱ་ས་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝི་ཙྪི་ཛྫ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ པ་རི་བྷཱ་སཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ཁ་ཎྜ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་བྷི་ནྣོཏི ཝི་ན་ཊྛོ.
ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ ཝ་ཎྞཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ཝ་ཎྞཱ ཧཱི་ནཱ. ན་ནུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ སེ་ཊྛཱ ཝ་ཎྞཱ ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མི་ཙྪཱ་བྷི་མཱ་ནེ་ན, མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ན ཙ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི སུ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ན ནི་ནྡཾ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝཱ སཾ་སཱ་ར་ཏོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན སེ་སཱ ཝ་ཎྞཱ ཨ་སུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི. བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཛཱ་ཏཱ་ཏི མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྲ་ཧྨུ་ནོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ཝེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཛཱ. ཏེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ནི་མྨི་ཏཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏཱ. ཝེ་ད་ཝེ་ད་ངྒཱ་དི་བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ. མུ་ཎྜ་ཀེ ས་མ་ཎ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ-ཀཱ་རོ ག་ར་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ནྡ་ནྟཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་བྦྷེཏི སུ་དྡེ, ཏེ པ་ན གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ ནི་ཧཱི་ན་ཏ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ’’ཏི. ཀ་ཎྷེཏི ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན བ་ནྡྷུ, ཀ་སྶ པ་ན བ་ནྡྷཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ར་སྶ བ་ནྡྷུ་བྷཱུ་ཏེ’’ཏི. པཱ་དཱ་པ་ཙྩེཏི པཱ་ད་ཏོ ཛཱ་ཏཱ་པ་ཙྩེ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ལ་དྡྷི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ར་ཏོ, ཨཱུ་རཱུ་ཧི ཝེ་སྶཱ, པཱ་ད་ཏོ སུ་དྡཱ’’ཏི.
༡༡༤. ཡ་སྨཱ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ས་བྦེ་ཝ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པོ་རཱ་ཎཾ…པེ… ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ’’ཏི. ལ་དྡྷི་བྷི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ན་ཏྠཾ. པུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ ཨི་ཎཾ སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་པྥཱཏི ར་ཛ་སྶ་ལཱ. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཀུ་མཱ་རི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨོ་རཾ ཨ་ས་ཏི ཝི་བ་ནྡྷེ ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ག་བྦྷཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏེ ཏ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཝ་ཏྟེ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ ལོ་ཧི་ཏ་པཱི་ལ༹་ཀཱ ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་པྥཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ, པུ་པྥ་ས་མ་ཉྙཱ ཙ. ནེ་སནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ. ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ སི་ཡཱཏི ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཡ་དི སི་ཡཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི་ནཾ…པེ… མུ་ཁཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཏཾ ཨ་ཏྠི.
ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞ་སུ་དྡྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥. མུ་ཁ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་དནྟི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝཱ་ད་སྶ ཚེ་ད་ཀ་ཝཱ་དཾ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ས་མ་ཏྠཱཏི ཨ་ན་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཱ. པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ལ༹་ཀཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན སུ་དྡྷཱ. ཀ་ཎྷོཏི ཀི་ལི་ཊྛོ ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
སུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཎྜ་རཱ’’ཏི. སུ་ཀྐོཏི ན ཀི་ལི་ཊྛོ ཨ་ནུ་པ་ཏཱ་པ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཁོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༡༡༦. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝོ་ཀི་ཎྞེཏི ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡེ་སུ ཝོ་ཀི་ཎྞེ་སཱུ’’ཏི. མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཎྷཱ དྷ་མྨཱ, ཀ་དཱ་ཙི སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ན པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ཝ ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཙེ་ཝ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཡཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ, སཱ་པི ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་དཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པཱི’’ཏི. ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ཝཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཉྩ ནཱ་མ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ན་ནྟི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནྟི, ན པ་སཾ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་སནྟི པ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ་པི ཝཱ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན ཨེ་དི་སཱ, ཡཱ་དི་སོ ཨ་ར་ཧཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ཏེ་ན ཏེ་སཾ ས་དི་ས་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི ཝཱ་དཾ ཝི་ཉྙཱུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱུ་ར་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ, ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ, སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧཾ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༥ ཨཱ་ད་ཡོ), ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༡.༡༢༤) ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ. ཏ་སྶ ཝཱ་ས་སྶ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ, ད་ས་ནྣ་མྤི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ནཾ ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ་ཝཱ་སཱ, ཡ་ད་རི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་སིཾ་སུ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཝཱ ཨཱ་ཝ་སི་སྶ་ནྟི ཝཱ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ར་ཀྑོ ཙ་ཏུ་རཱ་པ་སྶེ་ནོ པ་ནུ་ཎྞ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩོ ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཋེ་ས་ནོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས ཨ་རི་ཡཱ་ཝཱ་སཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༩).
ཝུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝུ་སི་ཏཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཉྩ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧཱ ‘‘ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི…པེ… ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨོ་སཱི་དཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་རཱ ཝི་ཡཱ་ཏི བྷཱ་རཱ, ཀི་ལེ་སཱ, ཁ་ནྡྷཱ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༢) ཨོ་ཧཱ་རི་ཏོཏི ཨ་པ་ནཱི་ཏོ. ས་ཀོ ཨ་ཏྠོ ས་ད་ཏྠོཏི ཨེ་ཏྠ ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཀཱ་མཾ དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་ཡ བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ན’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༢.༡༢༥, ༡༢༦, ༡༢༧, ༡༣༢, ༡༣༤, ༡༣༦, ༡༤༢; ༣.༥.༥༢༠; ཀ་ཐཱ. ༧༥) ཏ་ཏོ སཱ ཨེ་ཝ སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༩༣, ༡༣༣; ༣.༣༧༣; སཾ. ནི. ༣.༡༠༨༡; པ་ཊི. མ. ༡.༣༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ’’ཏི. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་མྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཾ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨི་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེཏི པ་ར་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ, པ་ར་ལོ་ཀེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༧. ཨ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱཏི ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལེ་ན ས་དི་སཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་ཡ་ནྟཱ, ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི.
༡༡༨. ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཝི་ཊྛཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ནི་ཝི་ས་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ. ཨ་ཙ་ལ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ.
ཡནྟི ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ, ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཝི་ཙྪི་ནྡ་ཛ་ན་ན་ཏྠནྟི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་ཙྪི་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོཏི མཱ་རོ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱིཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པུ་ར་ཏོ མུ་སཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ཝི་ས་ཧི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་མ མཱ་རོ་སྨཱི་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི. སི་ལཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡནྟི ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སི་ལཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ. སི་ནེ་རུཾ ཀི་ར པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ, ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ’’ཏི ཀེ་ཙི, སཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ, ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཱ. ཀིཾ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠཱཏི ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ. ‘‘ཋི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི. ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ མཱ་རོ་པི ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཊི་པྤ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
མ་གྒོ ཨེ་ཝ མཱུ་ལཾ མ་གྒ་མཱུ་ལཾ, ཏ་སྶ. ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཏེ་ན མ་གྒ་མཱུ་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨུ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྷ་མྨ་གྷོ་ས་སྶ ཨུ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་རེ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཛ་ནི་ཏཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ར་སོ. མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏེ་ན ཛཱ་ཏོ ‘‘མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ་པི ཧི ཀཱ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི ‘‘ཏི་ཎེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ སི་དྡྷ’’ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་སྶ ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་རི་མེ་ན་ཏྠེ་ན ཡོ་ནི་ཛོ, སེ་ད་ཛོ, མུ་ཁ་ཛོ་ཏི ཏཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ མུ་ཁ་ཛེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི དྷ་མྨ་ཛ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ དཱི་པི་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཏ་དུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལི་ཀོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཏོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཙ ཛཱ་ཏོ ས་བྦོ་པི དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷོ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཏོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ནི་བྦ་ཏྟི་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏོ ‘‘དྷ་མྨ་ཛོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ’’ ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ་མྷི་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ཀྱ་སྶ. ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ས་ཏྠུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ པ་ན དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཙྪཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཧ་ད་ཡེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཨི་མ་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རཱིཏི ས་དྡྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་ནཱ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧི་ཏ་མ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི ཨུ་པ་ནེ་སི. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. དྷ་མྨ་མ་ཡ་ཏྟཱཏི དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་དྷ་མྨོ སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི. ས་བྦ་སོ ཨ་དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ བྷཱུ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཙ ཡ་སྨཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
༡༡༩. སེ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་དནྟི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༡༦) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་དཾ. ཨ་པ་རེ་ན་པི ན་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སེ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་ད་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན་པི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ལོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ན་ཡེ་ན. སེ་ཊྛ་ཙྪེ་ད…པེ… ད་སྶེ་ཏུནྟི སོ་པི ཧི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནཱ ཨ་ཉྙེ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༡༤) ཙ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནོ ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཚེ་ད་ན་ཏོ སེ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་མཾ པ་ཀཱ་ར་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཧི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྣོ ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱཏི བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛྷཱ་ན་མ་ན་སཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏེ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་ཕ་ལ་ཀ་པྤོ ཏ་སྶཱ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ས་ཡཾ་པ་བྷཱ’’ཏི པ་དཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྷཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་ཡཾ་པ་བྷཱ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རཱ, ཏ་ད་ཉྙ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་སྶ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་སུ་བྷ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཾ, སུ་བྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི སུ་བྷ་ཊྛཱ་ཡི་ནོཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ར་ས་པ་ཐ་ཝི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༠. ས་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ. ས་མ་ཏ་ནཱིཏི ས་ཉྪཱ་དེ་ནྟཱི ཝི་པྥ་རི, སཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི’’ཏི. ཝ་ཎྞེ་ན ས་མྤ་ནྣཱཏི ས་མྤ་ནྣ་ཝ་ཎྞཱ. མ་ཀྑི་ཀ་ཎྜ་ཀ་ར་ཧི་ཏནྟི མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཙ ཏཱ་སཾ ཨ་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཙ ར་ཧི་ཏཾ.
ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་རེ་པི ཀ་པྤེ ལོ་ལོ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏ་ལོ་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་མེ་ཝི་དནྟི ‘‘ཝ་ཎྞ་ཏོ, ག་ནྡྷ་ཏོ ཙ ཏཱ་ཝ ཉཱ་ཏཾ, ར་ས་ཏོ པ་ན ཀི་མེ་ཝི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ས་ཡ་ཛཱ་ཏོ ཝ་ད་ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་དི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. ཨཱ་ལུ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་པ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨཱ་ལུ་པྤ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝི་དྷ་མི་ཏུཾ ‘‘ཀོ པ་ན ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏེ་སནྟི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཀ་སྨིནྟི ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ‘‘ཀོ ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཀོ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀོ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀོ ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཝཱི་ཐི་ཡོཏི ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡོ. ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལེ པ་ན ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཚ་ནྡཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱཏི རུ་ཙིཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཡ.
ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཨ་ནྟོ, བ་ཧི ཙ.
ཨུ་ཛུ་ཀནྟི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ, ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཙ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཏོཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ.
ཨུ་ཛུ་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་མཱ་ཝཱ་སི་ཡཾ སཱུ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནྟོ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་ཏོ. ཏི་རི་ཡཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི མཱ་སེ ཀ་དཱ་ཙི ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ནྡ་སྶ པུ་ར་ཏོ, པ་ཙྪ་ཏོ, ས་མ་ཉྩ ཏཱ་ར་ཀཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་ཐི་ཡཱ་ཝ ག་ཙྪ་ན་ཏོ. སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ག་མ་ན་སྶ སཱི་གྷ་ཏཱ ཙ་ནྡ་སྶ ག་མ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏི་རི་ཡཾ ག་མ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎ་དི་ས་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ, ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཙ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ད་ནྡྷཾ ཚ་ཧི ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. སོཏི སཱུ་རི་ཡོ. ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཏོཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཙ་ནྡེ་ན ས་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ. ཨོ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་གྷ་གཱ་མི་ཏཱ་ཡ, ཏ་སྶ ཙ ད་ནྡྷ་གཱ་མི་ཏཱ་ཡ. ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ. ཡཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱཏི ཡཱ་ཝ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ. ‘‘ཙ་ནྡོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཏི་ཏ་སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཊྛ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་པྤ་དེ་ས་སྶ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་ཎྜ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙ་ནྡ་སྶ ད་ནྡྷ་ག་ཏི་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ སཱི་གྷ་ག་ཏི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཧཱ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཧཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ཎྜ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ཎྜ་ལཾ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི.
ཡཱ་ཡ ཝཱི་ཐི་ཡཱ སཱུ་རི་ཡེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ན་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་དཱ ཀི་ར སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་ཏོ ཨ་དྷོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་མྤི ཨ་དྷོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ར་ཏི ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ཝཱི་ཐི ཨུ་ད་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛ་ཝཱི་ཐཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཾ ག་ཏཱ. ཡཱ་ཡ པ་ན ཝཱི་ཐི་ཡཱ སཱུ་རི་ཡེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་ཏཱ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ན་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་དཱ ཀི་ར སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་མ་གྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་མྤི ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ར་ཏི ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏཱ ཙ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ནཱ ཝཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལེ་ན ཝི་མཱ་ན་སྶ ཕེ་ལླི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ཝཱི་ཐི ཨུ་ད་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་གཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ‘‘ནཱ་ག་ཝཱི་ཐཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཾ ག་ཏཱ. ཡ་དཱ སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་དྡྷ་མ་ནཱ་རུ་ཧ་ནྟོ, ཨ་དྷོ ཙ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟོ པ་ཀ་ཏི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཙ ཝི་མཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝ་སྶ་ན་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ སཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ག་ཏི ག་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ‘‘གོ་ཝཱི་ཐཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཾ ག་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ་ཝཱི་ཐཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་ཏི ནེ་སཾ ཝཱི་ཐི་ཡོ’’ཏི པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སི་ནེ་རུ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱིཏི སི་ནེ་རུ་ས་མཱི་པེ་ན ཏཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་ཏོ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏི་རི་ཡ་ག་མ་ནེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་བྷི་མུ་ཁཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཨ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཚ མཱ་སེ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ སི་ནེ་རུ་ཏོ ཨ་པ་ས་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་མཱི་པཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ་པི ཚ མཱ་སེ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨ་པ་ས་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་ས་མཱི་པཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱ ཨ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སི་ནེ་རུ་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ཙ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཏ་སྶ, སི་ནེ་རུ་སྶ ཙ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཏེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘སི་ནེ་རུ་ས་མཱི་པེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན སི་ནེ་རུ་སྶ ཨ་གྒཱ་ལི༹་ནྡ་ཨ་ལླཱི་ནཱ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་མཱི་པེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱཏི སི་ནེ་རུ་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་གྒེ་ན. ཙི་ཏྲ་མཱ་སེ མ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ, ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོཏི ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཋི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ ཋི་ཏ་སྶ ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཡེ་སུ ཀ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ན་ཀྑ་ཏྟ་ས་མ་ཉྙཱ, ཏཱ་ནི་པི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སེ་ས་ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཙཱ’’ཏི, ན་ཀྑ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏ་ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. རཱ-ས་དྡོ ཏི་ཡ་ཏི ཚི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ར་ཏྟི, ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་བྦ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི ཛོ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི དི་ཝཱ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུཾ མི་ན་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ཡ་ཏི ཨ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི མཱ་སོ. ཏཾ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ར་ཏི ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཏུ. ཏཾ ཏཾ ས་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ས་ངྒ་མྨ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ར་ཏི ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ.
༡༢༢. ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཝ་ཛྫོ, སོ ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཎྞ་སྶ ཝེ་ཝ་ཛྫཾ ཝ་ཎྞ་ཝེ་ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ག་མོ, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཱ ‘‘ཝ་ཎྞ་ཝེ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏི་མཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི དུ་བྦ་ཎྞ་ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་ཙྩ མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, མཱ་ན་ས་མྤ་གྒ་ཎྷ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཏི་ས་ཡོ ར་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ར་སཱ་ཏི ལ་དྡྷ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཨ་ནུ་བྷཱ་སིཾ་སཱུཏི ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་སིཾ་སུ. ལོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཝཾ་ས་ཀ་ཐནྟི ལོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཝཾ་ས་ཛཾ པ་ཝེ་ཎཱི་ཀ་ཐཾ, ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ.
བྷཱུ་མི་པ་པྤ་ཊ་ཀ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༣. ཨེ་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ.
༡༢༤. པ་དཱ་ལ་ཏཱཏི ‘‘པ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཱ ཨེ་ཀཱ ལ་ཏཱ, སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་མྤ་ནྣ་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་དྡ་ལ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ནཱ་ལི༹་ཀཱཏི ནཱ་ལི༹་ཝ་ལླི. ཨ་ཧཱ་ཡཱིཏི ན་སྶི.
༡༢༥. ཨ་ཀ་ཊྛ་པཱ་ཀོཏི ཨ་ཀ་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ན་ཀོ, ནཱི་ཝཱ་རོ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎོ ‘‘ཀུ་ཎྜ་ཀ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཐུ་སནྟི ཏ་ཎྜུ་ལཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟ་ཙོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཀ་ཎོ, ཨ་ཐུ་སོ’’ཏི སཱ་ལི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘པ་ཊི་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཏོ ཧི ཏཾ པ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱ་ཡཾ པ་ཀྐོ སཱ་ལི ག་ཧི་ཏོ, ཏ་དེ་ཝ ཋཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ པ་ཀྐེ་ན སཱ་ལི་ནཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཡཾ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཏོ པ་ཀྐཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ལཱ་ཡི་ཏནྟི ལཱ་ཡི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ལཱ་ཡི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱུ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨི་དཱ་ནི ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, དེ་ཝ་ཏཱ་ན་མྤི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཝི་རཱ་གཱ་དི་པུ་རི་ས་ཏྟ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ཏི ཏ་དཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་མེ་ཝ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. པུ་རི་ས་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཏཱ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ, ར་ཛ་སྶ་ལ་ཏཱ ཝ་ཉྩ་ཏཱ, ག་བྦྷ་དྷཱ་ར་ཎཾ, པ་ཋ་མཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནི་ཧཱི་ན་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ, སཱུ་ར་ཝཱི་ར་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ, ‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཛ་ནཱ’ཏི ‘ཧཱི་ལེ༹་ཏ་བྦ་ཏཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པུ་བྦ་ཀ་མྤི ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ‘ཨ་ལཾ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན, ན ཧི ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རིཾ, ན ས་ཀྐ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་སི་རི་ཡོ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ, ན ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་ཀྐཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ, ‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ད་མི་དཾ པུ་རི་ས་ཏྟཾ ནཱ་མ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུ’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་པུ་བྦ་ཀཾ པ་ཏྠ་ནཱ་ཋ་པ་ནཾ, ‘ཏ་ཏྠ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ’ཏི’’ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ. པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. པ་ཙྩ་ཀྑཾ བྷཱུ་ཏཾ, ས་དི་ས་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ སུ་ཝི་པུ་ལཾ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙ་ར་ཎཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་སཱ་པ་ཏྟི ཕ་ལེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་སཱ་ཨཱ་པ་ཏྟི ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཱ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ནྣི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ནྣི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་སོ ཨི་ཏྠ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶཱཏི པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་སྶ. པུ་རི་ས་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏནྟི ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ སཱ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ. རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི རཱ་ག་ཛོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ.
ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཎ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ཡ.
མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༧. གོ་མ་ཡ་པི་ཎྜ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ལ་ཏྠཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀ་མྨཾ ནཱ་ལ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ཏ་བྱ་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན པི་ཝི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཀི་ཉྩི པི་ཝི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ པི་ཝ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏོ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ, པཱ་ཏ་བྱ་ཏནྟི ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ་སུ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ པཱ-ས་དྡོ, ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནོ ཙ ཏ་བྱ-ས་དྡོ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀནྟི ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་རཾ, ཀ-ཀཱ་རོ པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་པ་དཱ་ནནྟི ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜ་ནཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཝ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. གུ་མྦ་གུ་མྦཱཏི པུ་ཉྫ་པུ་ཉྫཱ.
སཱ་ལི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༨. སཱི་མཾ ཋ་པེ་ཡྻཱ་མཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཨ་སུ་ཀ་སྶ, ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཨ་སུ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཏཾ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ.
མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༠. པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦནྟི དོ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཁི་པི་ཏ་བྦནྟི ཁེ་པཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ.
ནེ་སནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༡༣༡. ཨ་ཀྑ་རནྟི ནི་རུ་ཏྟིཾ. སཱ ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་མྨ་ཏོ་ཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ནི་རུ་ཏྟི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་རཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀྑ་ར་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ངྑཱ, ས་མ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ, པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི, ཝོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ. ཨུ་པྤ་ནྣོཏི པ་ཝ་ཏྟོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཀྑ་ར་མེ་ཝཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ. ཁེ་ཏྟ་སཱ་མི་ནོཏི ཏཾ ཏཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་ཏྟཱ. ཏཱི་ཧི ས་ངྑེ་ཧཱིཏི ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ངྑེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི. ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནུ་ཡ་ནྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་ཧི ཏཱི་ཧི ག་ཧ་པ་ཏཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་གྒ་ནྟི ཉཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་གྒཾ ཀུ་ལ་ནྟི ཉཱ་ཏེ་ན. ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཉྷི ལོ་ཀེ ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ, ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོ’’ཏི, (དཱི. ནི. ༡.༢༧༧; ༣.༡༤༠; མ. ནི. ༢.༣༠; སཾ. ནི. ༡.༡༨༢, ༢༤༥) ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་ན ཨ་ཀྑ་ར་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་དྡ་སྶ་པི སེ་ཊྛ་ཏཱ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་གྒ་ཉྙེ་ན ཨ་ཀྑ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༢. ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ར་མྦྷ་བྷཱ་ཝེ་ན བཱ་ཧི་ཏཱ་ཀུ་ས་ལཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཝཱི་ཏ་ངྒཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་མེ་ནནྟི ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཨེ་ཏེ’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱཏི ཙི་ཏྟ་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ ཀ་རོ་ནྟཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཀ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑ་རོ་ནྟཱ ཙ. ཝཱ་ཙེ་ནྟཱཏི པ་རེ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ, ཡེ ཏ་ཐཱ ག་ནྠེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ས་ནྟི, ཨུ་པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཙྪེ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ལཾ ཁེ་པེ་ནྟི. ཧཱི་ན་ས་མྨ་ཏཾ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ནྠེ པ་སུ་ཏ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ. སེ་ཊྛ་ས་མྨ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ ‘‘ཝེ་ད་དྷ་རཱ སོ་ཏྟི་ཡཱ སུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ཊྛ་ས་མྨ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ.
༡༣༣. མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཛཱ་ཡཱ་པ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭ་ཡཾ དྭ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀེཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༡༣༤. ལུ་དྡཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨ་ཁུ་དྡཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨུ་ནཱཏི པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ་དི་ལུ་དྡཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨུ་ནཱ, ན་ལ༹་ཀཱ་ར་དཱ་རུ་ཀ་མྨཱ་དི་ཁུ་དྡཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ. སུ་དྡནྟི ཨེ་ཏྠ སུ-ཨི་ཏི སཱི་གྷ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དཱ-ཨི་ཏི ག་ར་ཧ་ཎ་ཏྠེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་དྡཾ སུ་དྡཾ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི.
༡༣༥. ཨ་ཧཱུཏི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧོ་ཏི ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཎྜ་ལེ་ཧི ས་མ་ཎ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨི་མཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ས་མ་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ནཱ་མ…པེ… སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི ཨི་མེ་ཧི…པེ… ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཎྜ་ལཱ་ནི པ་དྷཱ་ནཱ་ནི, ས་མ་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟི གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. གུ་ཎོ ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཧེ་ཏུ, ན ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡཾ, ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ, ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི. སོ དྷ་མྨོ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཡེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མ་ཎ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཙ སཱ་ས་ནི་ཀ་མེ་ཝ ས་མ་ཎ་ག་ཎཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཎ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༦. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ‘‘ཀོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛོ་ཏ་གྒི་སོ་ཊྛི་མི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཉྙ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧིཾ་སཱ་དི་པཱ་པ་ཀ་མྨཾ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་སྶཱཏི ‘‘ཨེ་ས ས་དྡྷཱ་དྷི་ག་ཏོ དེ་ཝ་ཡཱ་ནོ, ཡེ་ན ཡ་ནྟི པུ་ཏྟི་ནོ ཝི་སོ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ. ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཏ་སྶཱ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ.
༡༣༧. དྭ་ཡ་ཀཱ་རཱིཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་དྭ་ཡ་སྶ ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཡི་དཾ དྭ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན དྭ་ཡ་ཀཱ་རི་ནོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོཏི ཝི་ཀ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝོ. དྭེ་པི་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཏོ. ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ས་བྷཱ་གཱ, ན ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་བ་ལེ་སུ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཏཾ ཡ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ས་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ནྟཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏཱིཏི. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཙེ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཀུ་ས་ལཾ ཙེ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཏཾ ཀཱ་ཎ་མྤི ཀ་རོ་ཏི ཁུ་ཛྫ་མྤི པཱི་ཋ་ས་པྤི་མྤི ཀུ་ཙྪི་རོ་གཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ སོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཀཱ་རེ་ན ས་མཱ་ན་བ་ལེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཡ་དི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི. ཨ་ཐ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཙཱ་ཏི, ས་བྦཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨. བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཏ་སྶཱ པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ཏི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ, ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ.
༡༤༠. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠནྟི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ.
སེ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་ད་མེ་ཝཱཏི ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ. ད་སྶེ་ཏྭཱ བྷཱ་སི་ཏྭཱ. སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པུ་བྦེ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཉྙ་སུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནྭཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟཱཏི ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟཱ. ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནྟཱཏི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ཏི.
ཨ་གྒ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.