ད་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༥. ཡེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ནཱ་ཐ་ཏི ཨཱི་ས་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཐོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ ཏ་སྶ ནཱ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ ‘‘ནཱ་ཐ་ཀ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནཱ་ཐཱ…པེ… པ་ཏི་ཊྛཱ་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཀ་རཱཏི ཡ་སྶ ནཱ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝི་དྷཱ་ཡི་ནོ. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཨ་ནཱ་ཐོ, ས་པྤ་ཏི་ཊྛོ ས་ནཱ་ཐོ་ཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཏྠོ ནཱ་ཐ་ཏྠོ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མི་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མི་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མི་ཏྟོ, སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶ ཏེ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཝཱ་སོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཝ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ཝ་སྶཱཏི ཏེ ཨེ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་ཏོཏི ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ ཙི་ཏྟེ་ན, ས་མོ་དྷཱ་ནེ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ས་མྤ་ཝ་ངྐོ.
སུ་ཁཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་གཱ་ཧི་མྷི ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏི པུ་གྒ་ལེ་ཏི སུ་ཝ་ཙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཁ་མོཏི ཁ་ནྟཱ, ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཁ་མ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གཱ་ལ༹ྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་མ་ཏོཏི མི་ཙྪཱ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་པྥ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊཱ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཡོ་ནི་སོ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནཱིཏི ཝི་པུ་ལ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི. ཏ་ཏྲུ་པ་ག་མ་ནཱི་ཡཱཏི ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ མ་ཧ་ནྟེ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཙ ཀ་མྨེ སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ས་མ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ཝཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཀ་མྨེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ.
དྷ་མྨེ ཨ་སྶ ཀཱ་མོ་ཏི དྷ་མྨ་ཀཱ་མོཏི བྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ་པི བཱ་ཧི་ར་ཏྠོ ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀཱ་མོ, དྷ་མྨོ; དྷ་མྨོ ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ. དྷ་མྨོཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ས་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཀ་ཐ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ, པི་ཡོ ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ. ས་ཡ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩ’’ནྟི པ་དཾ ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཡ་ཉྩ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ས་ཏྟ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀོ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛོ ཙ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ན་ཡོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡོ ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་དྷ་མྨ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི. དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ པི་ཊ་ཀ་དྭ་ཡ་སྶཱ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏོ ས་མ་ཐོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ. བ་ཧུ་ལ་པཱ་མོ་ཛྫོཏི བ་ལ་ཝ་པཱ་མོ་ཛྫོ.
ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཧི་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ བྷུ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི.
༣༤༦. ས་ཀ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི ནི་སྶེ་ས་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏཾ ཀ་སི་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཁེ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཁེ་ཏྟཾ ས་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི, ཡོ་གི་ནོ ཝཱ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ’’ ཏི ཨི་དཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ཏྠ ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་རི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་སི་ཎ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཡ་ཐཱ ཀི་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་མི་ཝ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་དྡྷཾ ཙེ རཱུ་པཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་སཱ་རེ་ཏི, ཨ་དྷོ ཙེ ཨ་དྷོ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙེ རཱུ་པཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་སཱ་རེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀ་སི་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཉྙ་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ན ཧི ཨ་ཉྙེ་ན པ་སཱ་རི་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན པ་སཱ་རི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཀ་སི་ཎ་ས་མྦྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི. ན ཧི ཨུ་ད་ཀེ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཏྠི. ཨ་ཉྙོ ཀ་སི་ཎ་ས་མྦྷེ་དོཏི ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ནཱ ས་ངྐ་རོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ སེ་ས་ཀ་སི་ཎེ་སུ. ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎཾ པ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ནེ་སཾ ཀ་སི་ཎ་ས་མ་ཉྙཱ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙེ་ཏ་སཱ ཕ་ར་ནྟོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྷི ཀ་སི་ཎཾ པ་རི་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་པུ་ལཾ ཝཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་དེ་སཾ.
ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཕ་ར་ཎ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་དྡྷཾ་ཨ་དྷོ་ཏི་རི་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎེ་པི ཨུ་དྡྷཾ་ཨ་དྷོ་ཏི་རི་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊིཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨུ་དྡྷཾ་ཨ་དྷོ་ཏི་རི་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.