༨. ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༤. ཨ་མྦ་ས་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་དཱུ་ར་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་པི སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ‘‘ཨ་མྦ་ས་ཎྜཱ’’ཏྭེ་ཝ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ར་ཎཱ ན་ག་ར’’ནྟི. ཝེ་དི ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཀོ, ཝེ་དི་ཀོ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཡོ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྨིཾ ཝེ་དི་ཡ་ཀེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཎི་ཝེ་དི་ཀཱ་ས་དི་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨི་ནྡ་ནཱི་ལཱ་དི་མ་ཎི་མ་ཡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ་པཱིཏི ལེ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ, གུ་ཧཱ་རཱུ་པེ་ན ཋི་ཏཱ, དྭཱ་རེ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑ་ཝ་ཏཱི ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན.
ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྷི་རུ་ཙི, ཏཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘དྷ་མྨི་ཀོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀྐེ་ན ས་དི་སོ…པེ… ན་ཏྠཱིཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན མ་གྷ་ཝཱ, དེ་ཝཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་ཏཾ ག་ཏོ’’ཏི (དྷ. པ. ༣༠). པ་རི་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན.
ས་ཀྐོ་པི ཀཱ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ནོ ཧོ་ཏི, སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ པ་ན དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཡོ་ག་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན སོ་ཀེ་ན དི་གུ་ཎི་ཏེ་ན མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན སཾ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐོ པ་ན མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཝོ་ཧཱ་རོཏི ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ. མ་རི་ས་ནི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི མཱ་རི་སཱ. ཏེ་ས་ཉྷི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཧ་ནྟི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ཙ ན ས་ཧ་ནྟི་ཡེ་ཝ, སཱ པ་ན ནེ་སཾ མ་རི་ས་ནི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་དྡུ་ཀྑཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོ ཝཱཏི དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, མཱ་ཏ་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏཱ་དི་སཱ ས་ཧཱ་ཡཱ ཏ་དཱ་པི ཨ་ཧེ་སུཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་པི ཙཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ནེ་མི་ས་དྡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༥༢). ཨོ་ཀཱ་སཾ ནཱ་ཀཱ་སི ས་ཀྐ་སྶ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནོ. སོཏི ས་ཀྐོ.
ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་དྡཾ་ཏ་ཝཱཏི པ་ན ས་ཀྐཾ ཨུ་དྡི་སྶ ནེ་སཾ ཨཱ་སི ཝཱ་དོ.
༣༤༥. ཝ་ལླ་བྷོ…པེ… དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི (དཱི. ནི. ༢.༢༩༤) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སེཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་སི་ཁེ་ན ཀ་ཏོ་ཀཱ་སེ བྷ་ག་ཝ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་ནུ་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ, ཏཾ པ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ས་དྡྷིཾ ག་མ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་མ་ན’’ནྟི.
སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ. པོ་ཀྑ་རནྟི ཝཱི་ཎཱ་ཡ དོ་ཎི་མཱ་ཧ. ད་ཎྜོཏི ཝཱི་ཎ་ད་ཎྜོ. ཝེ་ཋ་ཀཱཏི ཏ་ནྟཱི་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ནཱ་ཡ ཙ དྷ་མེ་ཏ་བྦཱ ཝེ་ཋ་ཀཱ. པ་ཏྟ་ཀནྟི པོ་ཀྑ་རཾ. ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས་མུ་ཙྪ་ནཱ མུ་ཙྪེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས་མུ་ཙྪ་ནཱ ཀ་མ་ཏོ ཏ་ཏྠ སཾ་མུ་ཙྪ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས་མུ་ཙྪ་ནཱ སཾ་མུ་ཙྪེ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་ཡ་ཏཾ ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ན་ཝི་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི མུ་ཙྪ་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཝཱི་ཎོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ –
‘‘ས་ཏྟ ས་རཱ ཏ་ཡོ གཱ་མཱ, མུ་ཙྪ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི;
ཏཱ་ནཱ ཙེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས, ཨི་ཙྩེ་ཏེ ས་ར་མ་ཎྜ་ལཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥༥; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༣.༢༤༣);
ཏ་ཏྠ ཚ་ཛྫོ, ཨུ་ས་བྷོ, ག་ནྡྷཱ་རོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, པ་ཉྩ་མོ, དྷེ་ཝ་ཏོ, ནི་སཱ་དོ་ཏི ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ ས་རཱ. ཚ་ཛྫ་གཱ་མོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་གཱ་མོ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གཱ་མོ་ཏི ཏ་ཡོ གཱ་མཱ, ས་ར་ས་མཱུ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཝཱ་ད་ན་ཝི་དྷི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙ ས་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ མུ་ཙྪ་ནཱ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི མུ་ཙྪ་ནཱ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙ ས་ར་སྶ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཏཱ་ན་བྷེ་དཱ, ཡ་ཏོ ས་ར་སྶ མ་ནྡ་ཏ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཏཱ་ན་ཝི་སེ་སཱཏི, ཏི་སྶོ དུ་ཝེ ཙ་ཏ་སྶོ, ཙ་ཏ་སྶོ ཏི་སྶོ དུ་ཝེ ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི སུ་ཏིབྷེ་དཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ས་ཏྟ མུ་ཙྪ་ནཱ, ཨ་ནྟ་ར་ས་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀཱ་ཏི ས་མ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ མུ་ཙྪ་ནཱ་ནཾ ཡོ་གྱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ཎཾ ཝ་ཛྫེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས མུ་ཙྪ་ནཱ སཾ་མུ་ཙྪེ་ཏྭཱ’’ཏི. སེ་ས་དེ་ཝེ ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟོ ས་ཀྐ་སྶ ག་མ་ན་ཀཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༤༦. ཨ་ཏི་རི་ཝཱཏི ར-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨ་ཏཱི་ཝ ཨ་ཏི་ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏི …པེ… ཨ་ག་མཱ་སི མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་སཾ་ཏ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༤༧. བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི དུ་རུ་པ་ས་ངྐ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱཏི ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རེ་ན ཡེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ཏ་ད་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ. ཏ་ད་ནྟ་ར-ས་དྡོ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱ ཝཱ’’ཏི.
པ་ཉྩ་སི་ཁ་གཱི་ཏ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༨. སཱ་ཝེ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མུ་ཙྪ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་ནྟོ ཏཾ་ཏཾ་ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ སུ་མ་དྷུ་ར་ཀོ་མ་ལ་མ་དྷུ་པཱ་ན་མ་ཏྟ་མ་དྷུ་ཀཱ་ར་ཝི་རུ་ཏཱ་པ་ཧཱ་སི་ནི་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ནཱི ས་མ་ར་ཝཾ ཏ་ནྟི་སྶ་རཾ སཱ་ཝེ་སི.
‘‘ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ་ཝ ཛྷཱ་ནེ་ན, ཨེ་ཀོ་དི ནི་པ་ཀོ ས་ཏོ;
ཨ་མ་ཏཾ མུ་ནི ཛི་གཱི་སཱ་ནོ….
ཡ་ཐཱ་པི མུ་ནི ན་ནྡེ་ཡྻ, པ་ཏྭཱ ས་མྦོ་དྷིཾ ཨུ་ཏྟ་མ’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༤༨);
ཙ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ. བུ་དྡྷཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ ཨ་ར་ཧ་ཏཱཾ ཨི་ཝཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སཱུ་རི་ཡ་ས་མཱ་ན་ས་རཱི་རཱཏི སཱུ་རི་ཡ་ས་མཱ་ན་པྤ་བྷཱ་ས་རཱི་རཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཏི་མྦ་རུ་ནོ ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ སཱུ་རི་ཡ་ཝ་ཙྪ སཱ ཨ་ངྐེ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཏི་མྦ་རུཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏྭཾ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ངྒ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ངྒ་སོ་བྷ་ནཱ’’ཏི.
རཱ་གཱ་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི.
ཐ་ནུ་ད་རནྟི པ་ཡོ་དྷ་ར་ཉྩ ཨུ་ད་ར་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐ་ན་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་ད་ར་ཉྩཱ’’ཏི.
ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎནྟི ཀི་ཉྩི པཱི་ལ༹ཾ.
པ་ཀ་ཏིཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་བྷི་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཝཱ་མཱུ་རཱུཏི རུ་ཙི་ར་ཨཱུ་རཱུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་མཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝཱ་མ་ཝི་ཀ་སི་ཏ་རུ་ཙི་ར་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཙཱ་རུ་ས་དྡཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཏྠཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ན ཏི་ཁི་ཎནྟི ན ཏི་ཀྑཾ ན ལཱུ་ཁཾ ན ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ. མ་ནྡནྟི མུ་དུ སི་ནི་དྡྷཾ.
ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ, སོ པ་ན བ་ཧུ་ཝི་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་གོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ.
ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏནྟི ཏ་ཡཱ ས་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ མེ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏུ, ཏ་ཡཱ ས་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཡཱ ས་དྡྷི་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏུ.
ཨེ་ཀོ་དཱིཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ, ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛི་གཱི་སཱ་ནོཏི ཛི་གཱི་ས་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཛི་གཱི་ས་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ‘‘ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.
ན་ནྡེ་ཡྻནྟི ས་མཱ་ག་མཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཏི་ས་སྶི་རི་ཀ་རཱུ་པ་སོ་བྷཱ་ཡ.
༣༤༩. སཾ་ས་ནྡ་ཏཱིཏི ས་མེ་ཏི, ཡཱ་ཡ མུ་ཙྪ་ནཱ་ཡ, ཡེ་ན ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ནྟི་སྶ་རོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏཾ མུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རོ་པི པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་སི་ཁ་སྶ ག་ནྡྷ་བྦེ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཡ་ད་ཏྠ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ཏྠི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཏོ, ས་བྦ་སྨཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པ་ཉྩ་སི་ཁ་སྶ ག་ནྡྷ་བྦེ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ག་ནྠི་ཏཱཏི ས་ནྡ་ཧི་ཏཱ, ཏཱ པ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ རཱ་སི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ པུ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨུ་པ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ན་ཙྩ་ནྟི་ཡཱ.
ས་ཀྐཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༠. ‘‘ཀ་དཱ སཾ་ཡཱུ་ལ༹ྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ཏི. ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ད་སྶེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཌྜྷ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ན་ཙྩ་མྤི ད་སྶེ་ཡྻ.
༣༥༡. ‘‘ཨ་བྷི་ཝ་དི་ཏོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (པཱ་རཱ. ༡༦, ༢༤) ཝི་ཡ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ སཾ་ས་ཡོ ན་ཏྠི, ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨི་དྷ པ་ན སི་ཡཱ སཾ་ས་ཡོ་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་པི ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཌྜྷི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘སུ་ཁཱི ཧོ་ཏུ པ་ཉྩ་སི་ཁ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡོ’’ཏི ཨཱ་སཱི་ས་ཝཱ་དཾ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ ‘‘སུ་ཁཱི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་སཱི་ས་ཝཱ་ད་སྶ ཝ་དཱ་པ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ པ་ན ཨཱ་སཱི་ས་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ན་ཏོ.
ཨུ་རུཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ད་སྶ་ཏི ད་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་རུ་ནྡཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན. ཝི་ཝ་ཊཱ ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ གུ་ཧཱ་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ, སོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོཏི ཡོ ཏ་སྶཾ གུ་ཧཱ་ཡཾ ས་ཏྠུ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཡཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ, སོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎ་ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སེ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ས་མྤ་ཛྫི. ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠེ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ, ན ཙ ས་མ་ཏྠོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ.
༣༥༢. ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཀཱ་ཧནྟི ཙི་ར་པྤ་བྷུ་ཏི་ཀོ ཨ་ཧཾ. ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀཱི་ལཱ༹་དཱི་ནི་པཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ས་ལ་ལ༹་མ་ཡ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡནྟི ས་ལ་ལ༹་རུ་ཀྑེ་ཧི ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ཏེ་ན་སྶཱཏི ཏེ་ན ཕ་ལ་དྭ་ཡཱ་དྷི་ག་མེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ བྷཱུ་ཛ་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཙ་ཀྐ་ནེ་མི་ས་དྡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙེ་ཡྻུ་ནྟི ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣོ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ནོ ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡཾ ག་ཧ་ཎེ་ན་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རོ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡོ ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦ་སྶཱ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ ས་དྡོ ཀ་ཎྚ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ‘‘ན་ནུ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ དོ་ས་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱ་པི ས་དྡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨ་དེ་ཝ དོ་ས་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ས་མྤི ལོ་ཀི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཏཱ་ཡ ན ཀ་དཱ་ཙི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ན ན སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་བྦ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ས་དྡཾ ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ‘‘ས་དྡོ ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་ན པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱ་པི ས་དྡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྐ་ནེ་མི་ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཀྐ་ནེ་མི་ས་དྡེ་ནཱཏི ཙ ན་ཡི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཀ་ར་ཎེ ཝཱ ཨ་ཐ ཁོ ས་ཧ་ཡོ་གེ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
གོ་པ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༣. པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི, པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཙ ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ཏཱི. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. དྷི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ དྷི་ཀྐཱ་རོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་རཱ་ཛེ་ཏཱིཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལནྟི སུ་དྷ་མྨ་དེ་ཝ་ས་བྷཾ.
སོཏི གོ་པ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཏོ་མ་རཱ་དིཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཙོ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ. གཱ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱཏི གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦཱ.
ཀུ་ཏོ མུ་ཁཱཏི ཀུ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀཱ’’ཏི. ཀ་ཏ་པུ་ཉྙེཏི ས་མྨཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙེ དྷ་མྨེ.
དཱ་ཡོཏི ལཱ་བྷོ. སོ ཧི དཱི་ཡ་ཏི ཏེ་ཧི དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དཱ་ཡོ, ཡེ་སཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ཧི ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ལཱ་བྷོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ངྑཱ་རེ…པེ… པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ས་ཀྐ་སྶ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
ནི་ཀ་ནྟིཾ ཏ་སྨིཾ ག་ནྡྷ་བྦ་ཀཱ་ཡེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟོ.
༣༥༤. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡི་ཀེ་ན. ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི.
ཝི་ཡཱ་ཡཱ་མཱཏི ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟེ་མ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན, ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ར’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ.
ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨེ་ཝ ‘‘ཚ་ནྡོ རཱ་གོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི, ཡོ་ག་ག་ནྠཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. པཱ་པི་མ་ཡོ་གཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན སེ་ས་ཡོ་ག་ག་ནྠཱ་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཝི་དྷཱ་ནནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་ནཾ.
‘‘ཨེ་ཏྠ ཀིཾ, ཏ་ཏྠ ཀི’’ནྟི ཙ པ་ད་དྭ་ཡེ ཀིནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་བྷཱ་ཝེཏི ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་དྡི་ས་ཡོ་གྱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝེ. བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་ཉྷི མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ, པ་ར་མ་ས་ནྟུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ, དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཾ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ’’ཏི.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པུ་རི་མཾ ཛྷཱ་ན་ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཾ་སུ ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ་སུ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ པ་ན བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༥. ཝི་སུ་དྡྷོཏི ཝི་སུ་དྡྷ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གཱ་མ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནནྟི གཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ སོ་དྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ. ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ས་ཕ་ལཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཡོ་ནི་སོ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ.
པཱ་སཱ་ཎེཏི མ་གྒ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ཙྩ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏ་པཱ་སཱ་ཎེ. ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་སྶ ས་གྒ་སྶ ག་མ་ན་མ་གྒནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་གྒ་སྶ ག་མ་ན་མ་གྒཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ.
སུ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ, ད་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ བ་ལི ད་ཎྜ་བ་ལི. ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཊ་ཝི་ཀཱ ཝི་ཡ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏཱ, ཏེ ན ཀ་ཉྩི ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ ཛཱ་ན་མཱ་ནེ་ན ཀ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཀ་ཐི་ཏནྟི ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ན ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན བྷ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ, མཱ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ནི་བ་དྡྷནྟི ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ.
པི་སུ་ཎེ་སཱིཏི པི་སུ་ཎ་ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཡ྄ཧཾ པེ་སུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ཨ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ. མ་ཡ྄ཧ་མྤཱིཏི མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ མཾ ཨུ་དྡི་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ. ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ ནཱ་མ ཝི་ཀ་ས་མཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ་ཝ ཝི་ཀ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ པུ་པྥི་ཏཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ ཝི་ཡ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ནི་དཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙི་ནྟཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤཱིཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི.
པ་གེ་ཝཱཏི ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎྞི་ཀཱུ་པ་གནྟི ཀ་ཎྞི་ཀ་ཡོ་གྱཾ. ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ མ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ.
ཙ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་ཛྫ་ནཾ. ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་རོ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཊྚ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏེ ཕ་ལ་ཀེ ཡ་སྶ ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་ཝི་དཱུ་རེཏི སཱ་ལཱ་ཡ, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ. ས་བྦ་ཛེ་ཊྛི་ཀཱཏི ས་བྦཱ་སཾ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ.
ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ས་ཀྐ་སྶེ་ཝ. ས་ནྟི་ཀེཏི ས་མཱི་པེ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. དྷ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ པཱ་སཱ་དོ.
ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱུ་ལ་ས་དི་སནྟི ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཏ་སྶ བི་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སྶ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱུ་ཙི་ས་དི་སཾ.
མ་ཙྪ་རཱུ་པེ་ནཱཏི མ་ཏ་མ་ཙྪ་རཱུ་པེ་ན. ཨོ་ས་ར་ཏཱིཏི པི་ལ་ཝ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶཱ་པི བ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ ཨ་ཧོ་སི དེ་ཝ་ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶ་པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ.
ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
པུ་བྦ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙི་ར་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ན་པི སི་ནེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤);
ཨ་ཝ་སེ་སེ་སཱུཏི ཨ་སུ་རེ, ས་ཀྐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཧི་ཏཾ སུ་ཁ་སྶ ནི་དཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི.
པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༧. ཀིཾ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱཏི ཀཱི་དི་ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྠེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཀེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ’’ཏི. པུ་ཐུ་ཀཱ་ཡཱཏི བ་ཧཱུ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ’’ཏི. ཝེ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ’’ཏི. ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ན ས་རཱི་རེ ད་ཎྜོ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ད་ཎྜོ, དྷ་ན་སྶ དཱ་པ་ན་ཏྠེ་ན ད་ཎྜོ དྷ་ན་ད་ཎྜོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ད་ཎྜོ, ས་མྤ་ཏྟི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ, ས་ཧ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ ས་པ་ཏྟོ, པ་ཊི་ས་ཏྟཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་པ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི. བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ཏྟ་དུ་ཀྑཾ, ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ག་ཏ་དོ་མ་ན་སྶཱ’’ཏི. པུ་བྦེ ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ’’ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཝེ་རི་ནོ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ་པི ཀོ་པ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙི ཀོ་པཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཝི་ཧ་རེ་མཱུ’’ཏི ཙ པ་དཾ པུ་རི་མ་པ་དེ་ཧི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ ཝི་ཧ་རེ་མཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝེ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི ཙེ ནེ་སཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཙེཏི ཙེ-ས་དྡོ ཨ་ནྭ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ནེ་ས’’ནྟི.
ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་རེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཁཱི་ཡ་ནཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ནཾ ཨ་ས་ཧ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཡ་ད་གྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ད་གྒེ་ན་སྶ ‘‘ནི་གཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ པོ་རཱ་ཎཱ ‘‘མཱ ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧོ་ཏུ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ་ཏི མ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཡཱ པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ཨི་སྶཱ ཨི་སྶཱ་ཡ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༡༢༦) ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ, ‘‘ཡཱ ཨེ་ཏེ་སུ པ་རེ་སཾ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་མེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི བ་ཧྭཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ལོ་ཀ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༡༢༥) ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་པི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ པི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་སུ, ཨེ་ཏེ་སུ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ མ་ཙྪ་རི་ཡེ་སུ. ས་ངྐཱ་རཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི ཏ་ཏྠ ལ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ནི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ. མ་མཱཏི མ་ཡཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ལོ་ཧི་ཏ་མྤི མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཏ་ཏྟ་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཀུ་ཙྪི་ཝི་རེ་ཙ་ན་མྤི ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཛ་ལ་གྒི་ནོ. ཨ་ཉྙོ ཝི་བྷ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཏཾ ན མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནྟི མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན དུ་བྦ་ཎྞོ, དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ལོ་ཧ་གེ་ཧེ པ་ཙྩ་ཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ. ཀུ་ལ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏི པ་རེ་ཧི ཀུ་ལེ་སུ ལ་དྡྷ་བྦ་ལཱ་བྷ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ, ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོཏི ཙ ཨ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ པ་རེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་སྶ ཨ་སྶཱ་ད་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཐཱ་པི ནི་ར་སྶཱ་དོ ཧི གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡོ. ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱིཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ, གུ་ཎ་ཝ་ཎྞོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ་པི ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན་པི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་རཱུ་པོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་མྤ་ཏྟི་ནི་གཱུ་ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཝི་རཱུ་པི་ཏེ ས་ནྟཱ་ནེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན གུ་ཎཱ པ་ཏི་ཊྛ་མེ་ཝ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཡེ ཙ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ས་མྤི ཝ་སེ་ན་སྶ ཝ་ཎྞོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ ཧི ཏ་སྶ ལོ་ཀེ ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ས་རཱ ཝི་ཡ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན་ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ནི་ར་ཡེ.སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝེ་རཱ་དཱི་ཧི ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཏ་པྤ་རི་མུ་ཙྩ་ནཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ.
ཏི་ཎྞཱ མེ་ཏྠ ཀ་ངྑཱཏི མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ‘‘ཀིཾ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཀ་ངྑཱ ཏི་ཎྞཱཏི ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ སཾ་ས་ཡོ ཏ་རི་ཏོ ཝི་ག་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན, ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན མ་གྒ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་མྤི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝི་ག་ཏཱཏི ཀ་ངྑཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཐ ཨི་དཾ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝི་ག་ཏཱ ཨ་པ་ག་ཏཱ.
༣༥༨. ནི་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༩༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. པི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན, ནི་གཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པི་ཡ་ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་དཱ་ནཾ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་པྤི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤི་ཡ་ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་དཱ་ནཱ ཨི་སྶཱ. ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཾ བྷ་དྡ་ཀ་མྤི ཏཾ ཀོ་དྷ་ན་སྶ ཨ་པྤི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡནྟི མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨི་སྶཱ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ནི་དཱ་ནནྟི པི་ཡ་ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་པྤི་ཡ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ. པི་ཡཱཏི ཨི་ཊྛཱ. ཀེ་ལཱ༹་ཡི་ཏཱཏི དྷ་ནཱ་ཡི་ཏཱ. མ་མཱ་ཡི་ཏཱཏི མ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ. ཨི་སྶཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ‘‘ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཏ་སྶ པི་ཡ་ས་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་ས་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶཱུ་ཡ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ པི་ཡ་ས་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཨ་ཧོ ཝ་ཏ་སྶཱཏི སཱ་དྷུ ཝ་ཏ ཨ་སྶ. ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་སྶཾ ཀ་རོ་ཏི ཨུ་སཱུ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. མ་མཱ་ཡ་ནྟཱཏི ཀེ་ལཱ༹་ཡ་ནྟཱ. ཨ་པྤི་ཡེཏི ཨ་པྤི་ཡེ ས་ཏྟེ ཏེ་སཾ ས་ཏཱ་པ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཡེ་ན ཏེ ལ་དྡྷཱ. ཏེཏི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ཙེ་པི ཨ་མ་ནཱ་པཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ. ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ལཱ་བྷཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨི་སྶཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་སྶཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏོ.
ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཚ་ནྡོ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ཚ་ནྡོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཚ་ནྡོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ པ་རི་བྷོ་ག་ཚ་ནྡོ. པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྣི་དྷཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ངྒོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ས་ནྣི་དྷི་ཚ་ནྡོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཚ་ནྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༡༠༣) ཝུ་ཏྟོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནཱ་མ, ན ཡོ ཀོ་ཙི ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ས་ཏནྟི ཨ་ཊྛཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ན་ཏོ. དི་ཊྛི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷཾ ཨ་ཉྙ’’ནྟི ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ན་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ནཱ་མ. ཨི་ཊྛཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཎཱི་ཏཾ, པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ པི་ཡཾ, ཨ་པྤི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨ་པྤི་ཡཾ, ཏེ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ པ་ཎཱི་ཏཾ མ་ཉྙ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱི་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ན་པྤི་ཡཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་དེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཚ་ནྡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི.
ཡ་ཏྠ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རེ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་པ་ཉྩཱ. ཡ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི བྱ་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི པ་པ་ཉྩཱ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ པ་མ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ པཱ་པེ་ནྟི, མཱ་ནོ པ་ན ཛཱ་ཏི་མ་དཱ་དི ཝ་སེ་ན མ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་མྤི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཏྟ་པ་མ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སོ བྷཱ་ག་སོ ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ བྷཱ་ག་སོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན ཀེ་ཝ་ལཱ, ཏ་སྨཱ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ནི་དཱ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝུ་ཏྟོ, པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ‘‘པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཏཾ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི.
ཡོ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ སཱ་རུ་པྤནྟི ཏ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི, ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཝེ་ད་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༩. པུ་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡེ་ན པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཝ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་བྷི, ཨི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ ཙ ཀ་ཐི་ཏཾ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མུ་དུ་སུ་ཁུ་མཱ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་མྨ་ཛནྟི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛཾ. ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་རུ་མ་དྷུ་ར་སི་ནི་དྡྷ་སུ་དྡྷཱ་ཧཱ་ར་ཛཱི་ར་ཎ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ར་མྤཱིཏི ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ར་ཝཱ་ར་མྤི. ‘‘ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ནེ་སཾ བ་ལ་ཝ་ཏཱི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་པི པ་ན ནེ་སཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པི ཏེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝ ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཨི་དྷཱ་པི རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སོ, ཨཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྦྷེ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ, ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨི་དཾ རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, སོ ཙ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ སེ་ས་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོཏི ས་བྦེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙི་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཕ་སྶོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨུ་པྤ་ནྣ་ཕ་སྶོ པུ་གྒ་ལོ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཕ་སྶ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏཾ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཝེ་དེ་ཏི, ཕ་སྶོ པ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཝི་ཡ པ་དཱི་པོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་མཱ་ནོ་པི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུཾ, ས་དྡོ ཝི་ཡ ཙ སོ་ཏཾ, ཙི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཕུ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ, ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི. ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྷི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཕུ་ས་ནཱ་དི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ན ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི. ཕུ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཝེ་ད་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ས་བྦཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ག་ཧ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་ཡ ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི ཡ་ཐཱ ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་མི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི མི་ནི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ན་མ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ན ཀ་དཱ་ཙི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་སི་དྡྷ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༤༦; པ་ཊི. མ. ༡.༣), ‘‘ས་བྦ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༢༧) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦེ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྷི ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ ཙེ་ཏ་ན་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏེ་སཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༢༡) ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཁ་ནྡྷཱ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ.
ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ-ས་དྡོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་ཡོ, ན ཚ་བྦ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི. ཀ་ཐ་མི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་ཏྠ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ? སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སུ་ཏྟེ. སོཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ. ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་མྤི ནཱ་མཾ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པ་ནཾ, ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟེ. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ སུ་ཀ་རོ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཀྐ་པ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ས་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཱ་ཡ་པི པ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི ཝི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཡ་དཱ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཀ་ལཾ ས་རཱི་རཾ ཁོ བྷ་ནྟེ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་མཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ཁཾ, སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ, ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་དཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་དྡཱི་པ་ནཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན དཱི་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ, དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ག་ཏ་ས་དི་སཱི, ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མེ ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རི་ནཱི. པུ་བྦཱ་པ་རཾ ས་མཾ སུ་ཀ་རེ སུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པཱ་སཱ་ཎ་ཏ་ལེ མི་ག་ག་ཏ་མ་གྒོ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་མི་ནི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ…པེ… པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ཡ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ཡ་སྨཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཊྛཱ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ན ཏཱ་ཡ ནི་ར་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཡཾ ཏ་ཏྠཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, སཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨ་ནུ་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཾ དི་ཊྛཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཡོ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་བྦི་ས་ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ནུ་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནེ་ན ཏེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཀྐཱ ཧི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡུ་པ་ལ་དྡྷི ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡུ་པ་ལ་དྡྷི་ཝི་ས་ཡཾ པ་ན ནི་ར་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དི་ཊྛཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ནྟི. ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘སོ་མ་ན་སྶཾ་པཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡ་མྤི བྷི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཡ་ཉྩ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ་པི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ༡.༡༠༦, ༣༩༠, ༤༡༣, ༤༥༠, ༤༦༥, ༤༦༧; མ. ནི. ༢.༣༠༦, ༢༠༩; ༣.༦༧, ༣༤༢; སཾ. ནི. ༤.༢༤༨) ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༢༧༣) ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་པི (མ. ནི. ༡.༡༠༦) ཏཱ་དི་སཱི ཨེ་ཝ. ཙཱུ་ལ༹་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏཾ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི ‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི, སོ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༣༩༠) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡེ པ་ན ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡ་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ཝ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ན་ནྡཱི སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༡༤) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླེ ‘‘ཀ་ཏི པ་ནཱ་ཡྻེ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༦༥) ཨཱ་ག་ཏཾ. མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླེ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ‘ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༥༠) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ་པི (མ. ནི. ༢.༣༠༥) ཝེ་ད་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
‘‘པ་ཋ་མཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་མེ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་ངྑི་ཏྟཾ, ཀ་ཐཾ ས་ངྑི་ཏྟཾ? ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝེ་ད་ནཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཙ་སྶཱ པུ་རི་མ་སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝེ་ད་ནཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཏ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ, ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༣༦༠. དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱིཏི སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བུ་དྡྷི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, ཏཾ པ་ན ཀཱ་མཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གེ་ཧ་སི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི. ཨི་ཊྛཱ་ནནྟི པི་ཡཱ་ནཾ. ཀ་ནྟཱ་ནནྟི ཀ་མ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ. མ་ནཱ་པཱ་ནནྟི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ནོ ར་མེ་ནྟཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཱ་ནཾ. ལོ་ཀཱ་མི་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་མཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ནཾ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི ལ་དྡྷཱ་ནཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ནི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ནི་རུ་དྡྷནྟི ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟཾ. ཝི་པ་རི་ཎ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ག་ཏཾ. ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཏོཏི ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ. གེ་ཧ་སི་ཏནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ གེ་ཧ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨི་དྷ ‘‘གེ་ཧ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་བུ་དྡྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, ཏཾ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཀྑ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ ནེ་ཀྑ་མྨེ ད་སྶི་ཏེ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ད་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པཱ་ན་ནྟྭེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷནྟི ཛ་རཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི པ་ལུ་ཛྫ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སོ་མ་ན་སྶནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་མོ་ཛྫ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ན་པྤ་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ.
ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤) ཙ –
ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཏྠ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, པ་བྦ་ཛ་ནྟ་སྶ, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནྟ་སྶ, ཏཾ སོ་དྷེ་ནྟ་སྶ, དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ, ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཡཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི, ས་བྦཱ སཱ ཨི་དྷ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛྫཱ གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ;
ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ནེ་ཀྑ་མྨ་ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༩);
ཡཾ ཙེཏི ཨེ་ཏྠ ཙེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. དྭཱི་སཱུཏི ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་སུ དྭཱི་སུ སོ་མ་ན་སྶེ་སུ.
ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རེ སོ་མ་ན་སྶེཏི པ་རི་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀེ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶེ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སོ་མ་ན་སྶེ་སཱུཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶེ་སུ. པི-ས་དྡེ་ན ས་མྨ་ཊྛ་སོ་མ་ན་སྶེ་སུ པཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་མ་ན་སྶ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏོ་པཱིཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏོ་པི. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ ས་མྨ་སི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་སི་དྡྷི་ཏོ, ཡ་ཏོ མ་གྒེ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཝི་སེ་སཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ནི་ཡ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ན མོ་ར་ཝཱ་པཱི་ཝཱ་སི་མ་ཧཱ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
༣༦༡. གེ་ཧ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝི་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོཏི ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཏོ. ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཏཾ ཝ་ཏ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སཱུཏི སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལཱ་དི་ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ. པི་ཧནྟི ཨ་པེ་ཀྑཾ, ཨཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ པི་ཧཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱུ་པ་ལ་དྡྷེ པ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑེ ཨུ་དྡི་སྶ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ’’ཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ན་ཡི་དཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛ་དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨི་ཙྪཱ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་མྤི པ་ཀྑཾ…པེ… ནཱ་ས་ཀྑི་ནྟི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ, ཨི་མ་སྨིཾ མཱ་སེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ནཱ་ལ་དྡྷཾ, ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ལ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཏོ ཨེ་ཝ-ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནི་ཡ་མོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྨི་མྤི…པེ… གེ་ཧ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧེ་ཏྠ གེ་ཧ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶ་ཏཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རེ ནི་ཡ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ གེ་ཧ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶེ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ ནི་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཡོ་གི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ-ཀཱ་ར་སྶ. ‘‘གེ་ཧ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མེ་ཝ, ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི. ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ན སི་ཡཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ. ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཀིཾ ཏཾ? གེ་ཧ་སི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶཾ, ཡཾ པ་ན ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་དོ་མ་ན་སྶནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ཡཾ ཙེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཉྙ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ མ་ཉྙ་ནེ. ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ན་ཡོ. དོ་མ་ན་སྶ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེཏི དོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་ལཱ་བྷེ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནེ ཏཱ་ནི ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི ཨི་ཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡོ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་དོ་མ་ན་སྶོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཏེ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཨེ་ཏ་སྶ ཏ་དཱ དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན དོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་དོ་མ་ན་སྶེཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ནི་མི་ཏྟེ དོ་མ་ན་སྶེ. ཏཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ཏེ་མཱ་སི་ཀཱ, ཏཾ ཏེ་མཱ་སི་ཀཾ. ཨི་མཱ ཙ ཏེ་མཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་དྷི་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མུ་དུ་སྶཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཛ་གྒ་ཏཱིཏི ཛཱ་ག་རི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི.
མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑྱ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ག་ཎེ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཐེ་རཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ན་ཀ་ཐེ་རཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེཏི བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ག་མ་ན་མ་གྒེ. ཏ་ཡོ…པེ… གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་ཎྷཱ་པ་ནཱ་ནི.
ཀེ་ན་ཙི པ་པ་ཉྩེ་ནཱཏི ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་པ་ཉྩེ་ན. ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི ར་ཏྟི་ཡཾ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐེ་རོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀིནྟི ཏ་ད་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མཱ ས་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏ’’ནྟི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཙི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ.
པ་རི་མ་ཛྫཱིཏི པ་རི་མ་སི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རི་མ་ཛྫཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན དྷོ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི.
‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་དོ་མ་ན་སྶེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སོ་མ་ན་སྶེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣༦༢. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱཏི ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བུ་དྡྷི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, སཱ པ་ན ཀཱ་མཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘གེ་ཧ་སི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གེ་ཧ་སི་ཏ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི. ‘‘བཱ་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བཱ་ལ་ཀ་ར་དྷ་མྨ་ཡོ་ག་ཏོ བཱ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་བྱཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ པུ་ཐཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཀི་ལེ་སོ་དྷཱི་ནཾ མ་གྒོ་དྷཱི་ཧི ཨ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནོ་དྷི་ཛི་ན་སྶ, ཨོ་དྷི་ཛི་ནོ ཝཱ་ཡ་པེ་ཀྑཱ, ཨོ་དྷི་སོ ཙ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཛི་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་ན་སྶ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ན་སྶ, ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ནཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝེ ས་བྦེ་ས་མྤི པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ ས་མྨོ་ཧེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ. ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ. ཨེ་དི་སོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན་པི ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་མྨོ་ཧ་པུ་བྦི་ཀཱ. རཱུ་པཾ སཱ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི རཱུ་པཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀི་ལེ་སེ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཏ་སྶ ལོ་བྷ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གྒཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྒ་སྶ ལོ་བྷ་སྶ ཝ་སེ་ན, དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏེ་ན ལ་གྒི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ.
ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱཏི ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་བུ་དྡྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, སཱ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཀྑ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པཾ སཱ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་སྨིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. རཱུ་པ་ནི་ཡཱ་ཏཱ་ཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ. ཨི་ཊྛེཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ཨི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨ་ར་ཛྫ་ནྟ་སྶཱཏི ན ར་ཛྫ་ནྟ་སྶ རཱ་གཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནི་ཊྛེ ཨ་དུ་སྶ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མཾ ས་མྨཱ ཡོ་ནི་སོ ན པེ་ཀྑ་ནཾ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ་པི བཱ་ལ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན མུ་ཡ྄ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་གཱཏི ཨུ་དཱ་སི་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙ ས་བྷཱ་གཱ. ཨེ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱཏི ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ་པི ཨི་དྷ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཱ་ཡ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ‘‘ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣༦༣. ཡ་དི ས་ཀྐ་སྶ ཏ་དཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་རུ་ཎ་ས་ཀྐོཏི ཨ་བྷི་ན་ཝོ ཨ་དྷུ་ནཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཀྐོ. ས་མྤ་ཏི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ས་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་ཏཱ, ཝུ་དྡྷ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནནྟི ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཾ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཛཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨུ་ཏུ་ཛཾ པ་ན སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ པ་ཝེ་ཎིཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཾ བྷ་སྶ་ནྟཾ ཝཱ སོ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཝི་ཊྛ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟེ སེ་ས་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་མྤི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱི་པ་སི་ཁཱ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ པུ་ན་པི ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལ་མེ་ཝཱཏི ས་པྤི་མྷཱ ས་པྤི་མ་ཎྜོ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཡ ཀི་ཉྩི ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ. ཨ་སྶཱཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༤. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་ཉྷི ས་བྦ་སཱི་ལ་ཏོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སཱི་ལ’’ནྟི དཱི་གྷ་ཝཱ་པཱི་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན་སྶ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝ སཱི་ལཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ན ‘སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ ཚ་དྭཱ་ར་ར་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ ‘ཨི་ད མ་ཏྠ’ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་ཀཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ་ཝ སཱི་ལཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་སྶ སོ བྷི་ནྣོ, སོ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་སཱི་ལོ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་རོ་གོ སེ་སཱ་ནཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ བྷ་བྦ་ཏྟཱ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་བྦ་སོ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཙ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་སཱི་ལཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ནི་རོ་དྷ་སཱ་རུ་པྤ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪི་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཙ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་དཱ དེ་སི་ཏཱ ས་ཀྐ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་མྤི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཏོ སོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ཀྐ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན.
ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཧི ཡཱ ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་པི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི. སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ ཡཾ, ཏ་སྶ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, སཱི་ལཾ.
མི་ཙྪཱ ས་མྨཱ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཝེ་ས་ན་བྱཱ་པཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་རི་ཡཱ ནི་དྡོ་སཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨ་རི་ཡེ་ཧི སཱ་དྷཱུ་ཧི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨོཏི ཛཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཡ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀོ. ཛ་རཱ་དྷ་མྨོཏི ཛཱི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ. བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོཏི བྱཱ་དྷི་ས་བྷཱ་ཝོ. མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོཏི མཱི་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. སོ་ཀ་དྷ་མྨོཏི སོ་ཙ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨོཏི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ.
པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡནྟི པུ་ཏྟཱ ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. དྭ་ནྡེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ནི་དྡེ་སོ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཏོ ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞཾ. དྷ་ཝ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ར་ཛ་ཏཱི་ཏི ར་ཛ་ཏཾ, རཱུ་པི་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ‘‘ར་ཛ་ཏ’’ནྟྭེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་ག་མཱ་ས་ཀཱ་དི. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་དྷ་ཡོཏི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་དྷ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ན ཧེ་ཏ་སྶ སཱི་ས་རོ་གཱ་ད་ཡོ བྱཱ་དྷ་ཡོ ནཱ་མ ས་ནྟི, ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙུ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎཾ, ན སོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙུ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎནྟི ཙ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཁ་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷོ, སོ ཏ་སྶ ན་ཏྠི, ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷོ པ་ན ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. རཱ་གཱ་དཱི་ཧི པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ག་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ, མ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱི་ར་ཎ་ཏོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ཙ. ཨ་རི་ཡེ་ཧི ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡཱ, པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི་པི ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་མྦྷཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝི་སཱ་དི་ག་ཝེ་ས་ནཾ, པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ཛྫཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཛ་ན་ནཾ ཏཱ་དི་སཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ག་མ་ནཾ, པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀཱ་ལ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ས་མྦྷཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རོཏི ‘‘སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཀོ. ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཏཱ་དི་སཾ པ་ཡོ་གཾ པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༨༤).
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧེ་ཝ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཝ་ས་སྶ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པེ་ས་ནཾ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ར་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ་ནཾ.
པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི པཱ་རི་པཱུ་རི་ཨ་ཏྠཾ. ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རཱི་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ ས་བྦཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ་པི ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ག་མེ་ནྟོ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༥. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པི་དྷཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི དྭཱ་རཱ་ནི, ཏེ་སཾ པི་དྷཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ གོ་པ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་ཝི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི་ཏི. ཀཱ་མཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི རཱུ་པཱ་དི ད་སྶི་ཏཾ, ས་ཀྐེ་ན པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པ་མྤཱི་ཏི་ཨཱ་དི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡནྟི ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡོ.
རཱུ་པནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨ་སེ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ན ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ཡཾ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཾ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏོ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ ཝཱ ས་ཎྛཱ་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སཱ་དོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཝཱ ཧོ་ཏི.
པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀྑ་རཾ, ཝ་ཎྞོ, སོ ཨེ་ཝ ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་དྡི་ཏོ པ་ད་ཝཱ་ཀྱ་ས་ཉྙི་ཏོ, ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཀཱ་བྱ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དི་ག་ཏ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཾ ཙི་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ས་དྡཾ སུ་ཎ་ཏོ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏནྟི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ. དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝཱ. པ་སཱ་དོཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ, ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་པི. ནི་བྦི་དཱ ཝཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ ཝཱ.
ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཝི་པ་རོ་དྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ. ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡཾ པ་ན ཕུ་ས་ཏོཏི ཡཾ པ་ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཕུ་ས་ཏོ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ སུ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ. པ་ཙྪི་མཱ ཙ…པེ… ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ.
ཡེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ ཨི་ཊྛཱ་དི་བྷེ་དེ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཱ, མེ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཡེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏི་ཎྞཾ ཐེ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཐེ་རཱ་ནཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ. བ་ཧི དྷཱ་ཝི་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སིནྟི ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ རཱུ་པཱ་དིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ་མཱ་སེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝི་ས་ཊ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ བ་ཧི དྷཱ་ཝི་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཝཱ་ས་གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཝཱ་ས་ན་ག་བྦྷ་ཏོ. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གོ་ཙ་ར་ཏོ. ཐེ་རོ ཀི་ར ས་བྦ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི.
༣༦༦. ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟོ, ཨེ་ཀ་ནྟོ ཝཱ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝཱ་དཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་བྷི་ནྣ་ཝཱ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱ་ཙཱ་རཱཏི ས་མཱ་ནཱ་ཙཱ་རཱ. ཨེ་ཀ་ལ་དྡྷི་ཀཱཏི ས་མཱ་ན་ལ་དྡྷི་ཀཱ. ཨེ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱཏི ས་མཱ་ན་ནི་ཊྛཱ་ནཱ.
ཨི་ཏི ས་ཀྐོ པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏཾ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱ ཙཱ་ར་ལ་དྡྷི་ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་སཱ་ར་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ས་བྦེ་ཝ དྷ་མྨཱ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ ཨེ་ཀོ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་པི ནཱ་མ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ དུ་ལླ་བྷཱ, པ་གེ་ཝ ལ་དྡྷཱི་སཱུ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡཾ ཡ་དེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡནྟི ཡཾ ཡ་མེ་ཝ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ཏཾ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཝི་ས་ནྟི, ཨཱ་དཱ་ན་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཐཱ་མེ་ན ཙ པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙཱཏི དི་ཊྛི་ཐཱ་མེ་ན ཙ དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙ. སུ་ཊྛུ ག་ཎྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ. ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཾ དི་ཊྛི་ཝཱ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི པ་རེ ཧི གཱ་ཧེ་ནྟི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐེ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟི ཀི་ཏྟེ་ནྟཱི’’ཏི, ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟཱ ནི་ཊྛཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛཱ. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མོཏི་པི ནི་བྦཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནུ་པྤ་དུ་ཊྛ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨི-ཀཱ་རེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱིཏི. ཙ་ར་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་སྶ་ཏི པ་རི་ཀྑི་སྶ་ཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནྟཾ ཨཱ་ག་མྨཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི་པི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ.
ས་ངྑི་ཎཱ་ཏཱིཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཁེ་པེ་ཏི. ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་སོ ཨ་ད་སྶ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་གྒ་མེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན མུ་ཏྟཱ.
‘‘ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཡོ པ་ན ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ, སོ པ་ཉྷོ. སོ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་མྦཾ པུ་ཊྛ་སྶ ལ་བུ་ཛཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷ་སཱི་སེ་ན པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པི་ཡཱ་པྤི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་དཱ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ‘‘པི་ཡཱ་པྤི་ཡཾ ཨེ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན པ་པ་ཉྩཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་པ་ཉྩོ ཨེ་ཀོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་པུ་ཙྪཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ པ་ཉྷཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་པུ་ཙྪཱ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཚ པ་ཉྷཱ སི་ཡུཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པུ་ཙྪཱ སི་ཡུཾ, ཨ་ཐ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཉྷོ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཏེ་པི ཏ་ཡོ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཉྷོ་ཏི ས་བྦེ་ཝ དྭཱ་ད་སེ་ཝ པ་ཉྷཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཝི་བྷཱ་གོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. ས་ཀ་ལ་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཏ་སྶ ནི་དྡེ་སོ. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་བྷ་ཛྫ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ན ཏཱ་དི་སོ ཝི་བྷཱ་གོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་པུ་ཙྪཱ ཏ་ཡོ པ་ཉྷཱ ཀ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་པུ་ཙྪཱ པ་ན ཨ་པྤ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཉྷོ ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་དྡ་ས མ་ཧཱ་པ་ཉྷཱ’’ཏི.
༣༦༧. ཙ་ལ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཀ་མྤ་ན་ཊྛེ་ན. ཏ་ཎྷཱ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་རཱུ་པ་རཱ་ག་ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མྤི ཙ་ལ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་མྤི ས་ནྟཱ་ནཾ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙ་ལ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཛཱ ནཱ་མ. པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་དུ་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན, ས་མྨུ་ཁ་པ་རཾ་མུ་ཁེ་ན, ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎེ་ན ཙ པ་ཀཱ་ར་ཏོ དུ་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཎྜོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ཡ་སྶ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཊྛེ་ན. ཀ་ཌྜྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ རུ་ཙི་ཡཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙནྟི པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ནི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ. ཡེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ. ‘‘ཡེ་སཱ་ཧ’’ནྟི་པི པཱ་ལི༹, ཏ་སྶཱ ཀེ་ཙི ‘‘ཡེ་སཾ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝནྟི སུ་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཨུ་གྒ་ཧཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན བྷ་ནྟེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧོ་ནྟོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ…པེ… ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི.
སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༨. ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ས་མོ་གཱ་ལ༹ྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི་བྱཱུ་ལ༹ྷོ. ཛི་ནིཾ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་རཱ པུ་ན སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ ཝི་ཛི་ནིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝཱ པུ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་རེ ཛི་ནིཾ་སཱུ’’ཏི. ཏཱ་དི་སོ ཧི་སྶ ཛ་ཡོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝེ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨོ་ཛནྟི དི་བྦཾ, ཨ་སུ་རཾ ཙཱ་ཏི དྭི་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཨོ་ཛཾ. དེ་ཝཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི ཨ་སུ་རཱ་ནཾ པ་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ད་ཎྜ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རོ, ས་ཧ ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རེ་ནཱ་ཏི ས་ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རོ, ད་ཎྜེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝཱ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༦༩. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སེཏི ཨི་མི་སྶ་མེ་ཝ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ་ཡཾ. དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེཏི པུ་བྦེ་པི དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་སྶེ་ཝ མེ བྷཱུ་ཏ་སྶ. ས་ཏོཏི ཨི་དཱ་ནི་པི ས་ཀྐ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ.