༦. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣. པ་ཉྩ་ཀུ་ཎྜ་ལི་ཀོཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་པ་ཉྩ་ཝེ་ཎི་ཀོ. ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཏ་ཏྠ ཧི ཀ་ཏཱ སཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཀྑ་མཱ ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སོ་དྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཨ་ནྣ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ པུ་ཉྙཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི པཱ་ཋོ. ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟནྟི ཝཱ་ཧ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ, ཝཱ་ཧོ པ་ན ཝཱི་ས་ཏི ཁཱ་རཱི, ཁཱ་རཱི སོ་ལ༹་ས་དོ་ཎ་མ་ཏྟཱ, དོ་ཎཾ སོ་ལ༹་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་མྦྷཾ ད་ས་མྦ་ཎཱ་ནི. ‘‘ས་ཧ་སྶ་ནཱ་ལི༹་ཡོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཎྞི་ཀནྟི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཝ་ཊཾ་ས་ཀཾ.
ཡ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ཝ་ས་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་མ་ནཱི་ཡ་རཱུ་པོ, ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཝཱ མ་ནཾ ཨཱུ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ, ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ས་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ས་མཱི་པ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་བྦོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཝི་ཧཱ་རོ ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་སི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དེ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༤. ར་ཏ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་ཎྞི་ཀ་རུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ནྡེ་ནཱཏི ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་རུ་ཀྑ་མ་ཡ་ཀཱུ་ཊ་དཱ་ན་པུ་ཉྙ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན, ཏ་སྶ ཝཱ པུ་ཉྙ་སྶ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན. ནི་བྦ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཡནྟི ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. མ་ཎི་མ་ཡཱཏི པ་དུ་མ་རཱ་གཱ་དི་མ་ཎི་མ་ཡཱ. ཨཱ་ཎི་ཡོཏི ཐ་མྦྷ་ཏུ་ལཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་དི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ན་ཀ་ཨཱ་ཎི་ཡོ.
ག་ནྡྷ་བྦ་རཱ་ཛཱཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ. ཡེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝཱ་སི་ནོ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ, ཏེ པུ་ར་ཏོ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སེ་སེ་སུ་པི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ནཱ་ག་རཱ་ཛཱཏི ནཱ་གཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི, ན པ་ན ས་ཡཾ ནཱ་ག་ཛཱ་ཏི་ཀོ.
ཨཱ་ས་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ནཾ, ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི པ་དཾ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྠཱཏི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཋེ. ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མེ་ཝ. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སོ་དྷ་ནཱ་ཡ ཙ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟི, ཏེ ཏ་སྶ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶནྟི མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ.
པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོཏི པ་ཏི་ཏ་པ་ཏྟོ. ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཛཱ་ཏ་ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀུ་ལོ༹. ཡེ ཧི ནཱི་ལ་པ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀཱ མ་ཀུ་ལཱ༹, ཏེ ‘‘ཁཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀུ་ལེ༹་ཧི ཛཱ་ཏ་ཛཱ་ལ་ཀོ ས་བྦ་སོ ཛཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. པཱ་རི་ཚ་ཏྟ་ཀོ ཀི་ར ཁཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ལླ་ཝི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ་སྶ པ་ལླ་ཝཱ པ་བྷ་སྶ་ར་པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན སོ ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་མ་ཧཱ་མ་ཀུ་ལོ༹. ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་སཱུ་ཙི་བྷེ་དོ ས་མྤ་ཏི ཝི་ཀ་ས་མཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠོ. ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློཏི ས་བྦ་སོ ཕུ་ལླི་ཏ་ཝི་ཀ་སི་ཏོ.
ཀ་ནྟ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི དེ་ཝཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་པྥཱ་ནཾ ཚི་ནྡ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ. ཀ་ནྟ་ཏཱིཏི ཚི་ནྡ་ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི ཚི་ནྣཱ་ནཾ ཚི་ནྣཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ. ན་ཙྩ་ནྟོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷ་ཏྟིཾ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ན་ཙྩ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ.
རེ་ཎུ་ཝ་ཊྚཱིཏི རེ་ཎུ་ས་ངྒྷཱ་ཏོ. ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩཱཏི སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་ནྟྭཱ.
ཨ་ཊྛ དི་ཝ་སེཏི པ་ཉྩ་མི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྑེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཝ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ནི་བ་དྡྷཾ ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་དཱ ཀཱ་རི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀཱ་རི་ཏ’’ནྟི. ཙེ་ཏི་ཡེ ཚ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝེ་དི་ཀཱ ཚ་ཏྟ་ཝེ་དི་ཀཱ. ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝེ་དི་ཀཱ པུ་ཊ་ཝེ་དི་ཀཱ. ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝེ་དི་ཀཱ ཀུ་ཙྪི་ཝེ་དི་ཀཱ. སཱི་ཧ་རཱུ་པ་པཱ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ སཱི་ཧཱ་ས་ནཾ. ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ སཱི་ཧ་རཱུ་པ་ཡུ་ཏྟཾ སོ་པཱ་ནཾ སཱི་ཧ་སོ་པཱ་ནཾ.
ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ནི་ཡཱ་མ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པུ་ཎྞཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༩༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༢༩༥. ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༥༧, ༢༥༥) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ན་ཝ་ཧི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ་ཏི ཏེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཊྛ་ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༦. ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ན་ཉྩཾ, བྷི་ས་ཀྐ་མེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ’’ཏི. ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝ་ཎྞཱ, གུ་ཎཱ. ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ, ཕ་ལ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ ཝ་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི ཏཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ, པཱ་ར་མཱི་སུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༧) ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཁ་ནྟི་ཝཱ་དི་ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཛཱ. ༡.ཁ་ནྟཱི་ཝཱ་དཱི་ཛཱ་ཏ་ཀ) ཧེ་ཏུ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ སུ་དུ་ཀྐ་རཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ནཱ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སཱ་པི ཏ་ད་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; པ་ཊི. མ. ༣.༣༠) པ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་མྤི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ས་པ་དཱ་ནཱིཏི ‘‘བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི. པ་ཙྪི་མནྟི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ. པུ་རི་མ་སྶཱཏི ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཏྟ་ཡ་སྶ. ཨ་ཏྠོཏི ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ.
ཡ་དི་པི ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྠཱ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་པི པ་ན བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ན་ཉྙོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི བུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན་ཡ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཀྐོ པ་ན དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི’’ ཨི་ཙྩེ་ཝཱ་ཧ. ཀིཾ ས་ཀྐོ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱཏི ‘‘ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་ཀྐོ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ ས་མུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ, ཏེ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏཱ་དཱི་ནཱིཏི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ནི. ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི.
ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ བྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཎྞེ་ན་པི སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ག་ངྒོ་ད་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀཾ. ཡ་ཐཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཀི་ལེ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་པི ཀེ་ན་ཙི ཀི་ལེ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྠེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ, ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ཀཱ་སཱུ་པ་མ་ཏཱ, སོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་པ་ལེ་པོ, ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་མྤི ཨ་ལ་གྒཾ པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ས་ནྡ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ.
པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནནྟི པ་ཊི་པ་དཾ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ. ལ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏཱ་སཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་ཏྠུ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩེ. ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཨ་དུ་ཏི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ཧཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་པ་ནུ་ཛྫཱཏི ཨ་པ་ནཱི་ཡ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨ་པ་ནུ་ཛྫཱ’’ཏི ཙ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨ་པ་ནོ་ད་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་ནུ་ཛྫེ་ཝཱ’’ཏི.
ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བྷོ, སོ པ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡོ, ཝི་པུ་ལོ ཨེ་ཝ ཙ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. ཨུ་སྶ་ནྣ་པུ་ཉྙ་ནི་སྶ་ནྡ་ས་མུ་པྤ་ནྣོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ས་མྦྷ་ཏ་སུ་ཝི་པུ་ལ་ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་ར་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ.‘‘ཨི་མེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨི་ཏོ པ་རཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཧི ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མེ་གྷཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ, ཏ་ཏོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་ཡཱ་ན་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ བུ་དྡྷོ, ཀ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཀ་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝོ, ཀ་ཧཾ ན་རཱ་ས་བྷོ, ཀ་ཧཾ པུ་རི་ས་སཱི་ཧོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི་པི པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ་ན ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ, ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཙ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷ་ཏྟནྟི བ་ཧཱུ་སུ ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ་ཊ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦ བྷ་ཏྟཾ.
མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ. ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི ནཱ་ག་རཱ་ནཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་རཱུ་པེ་ན དཱ་ནཾ དཱ་པེ་ཏུཾ. སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎི་རུ་ཀྑཱ རཱ་ཛ་པ་རི་གྒ་ཧཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ པ་ད་རེ་ཧི མ་ཎྜ་པོ ཀཱ་རི་ཏོ, ཧ་ཏྠི་ནོ ཙ རཱ་ཛ་བྷ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ་ནྟི ཏེ་ཧི ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རཱ་པི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་རི་ཏཾ. ‘‘པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎི་མ་ཎྜ་པེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ བ་ཧི པ་ན བ་ཧཱུ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷཾ པི་ས་ཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་ཏྟ་སྶ ཨུ་བྦ་ཊ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཨུ་ད་ཀནྟི པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་ན་གྒྷཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ན་གྒྷ་ར་ཏ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ. ཀཱ་ལ༹ཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱིཏི ཀཱ་ལ༹ཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ད་རི་ཡཱཏི ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ནོ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཱ. དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ན ཝ་ཛ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, མ་ཙྪ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པཱ་པ་སྶ པ་སུ་ཏ་ཏྟཱ. བཱ་ལཱཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་ནཱ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ. ན་པྤ་སཾ་ས་ནྟི དཱ་ནཾ པ་སཾ་སི་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི. དྷཱི་རོཏི དྷཱི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཉྙོ པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོཔི, ཏེ་ནེ་ཝ དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ. སུ་ཁཱི པ་ར་ཏྠཱཏི པ་ར་ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་ས་མ་ངྒཱི ཧོ་ཏི.
ཝ་ར་རོ་ཛོ ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ཏ་སྶ ཝ་ར་རོ་ཛ་སྶ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ…པེ… ཕ་ལེ་ཡྻ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ན ཏིཾ་སཱ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་གཱ་ཐཱ་ས་ཏེ་ན ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི རཱུ་པ་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ.
ཡཱ་ཝ མ་ཉྙེ ཁ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཉྙེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨ་ཝ་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ད་པ་མ་ཏྟོཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་མ་དེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཙེ་ཝ ཏ་ད་ནྭ་ཡེ་ན པ་མཱ་དེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ.
ཏ་ད་ནྭ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཏ་ད་ནུ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝཱ་ཙཱ…པེ… ས་མེ་ཏཱིཏི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི. ཨ་ཛཱ ཨེ་ཝ མི་གཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་མི་གཱ, ཏེ ཨ་ཛཱ་མི་གེ.
ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ས་བྦ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ནྟཱ་རོ. ན་ནུ ཙ ས་བྦེ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཙ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སཾ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་སྨིཾ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རཱ་ཝ་བོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ནི་རཱ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་སྶ་ནྣུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱཏི པ་རོ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན་པི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦེ་སཾ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོཏི ས་བྦ་སོ ནི་ཊྛི་ཏ་མ་ནོ་ར་ཐོ. ན་ནུ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤ་ཏཱ ནཱ་མ སོ་ལ༹་ས་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན, ན ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ, ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷ་པུ་བྦ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི ན ཨ་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ. སཱ་མནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི པ་ར་ཏོ གྷོ་སེ་ན ཝི་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷོ ཙ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝནྟི ད་ས་ནྣཾ བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི. ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཝ་ད་ཏི.
༢༩༧. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཨཱ་དི་ཀེ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ. ཏཱི་སུ མ་ཎྜ་ལེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ.
༢༩༨. ཨ་སྶཱཏི ཕ་ལ་སྶ. ཏནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, པ་གེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན. པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི སི་ནེ་རུཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. དི་སཱཏི དི་སཱ་སུ, བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ནྟི དི་བྦ་ནྟི. ཝི་རོ་ཙ་ནཱཏི ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟཱ, ཝི་རོ་ཙ་ནཱ ཝཱ སོ་བྷ་མཱ་ནཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ བྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དི་སཱ ཙ བྷ་ནྟི.ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱཏི ཏ་ཏྟ་ཀོ ས་ཧ་སྶ་ལོ་ཀོ.
ཨེ་ཏྟ་ཀནྟི ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༠. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཡ་ས་ས་དྡ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཙ. པུ་ཉྙ་སི་རི་ཡཱཏི པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ.
༣༠༡. ས་མྤ་སཱ་ད་ནེཏི ས་མྤ་སཱ་ད་ཛ་ན་ནེ. སཾ་པུ་བྦོ ཁཱ-ས་དྡོ ཛཱ་ན་ན་ཏྠོ ‘‘ས་ངྑཱ་ཡེ་ཏཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༦༨) ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མོ་དཱ་མཱ’’ཏི.
གོ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༤. ཡཱ་ཝ དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི ཡཱ་ཝ པ་རི་མཱ་ཎ་ཏོ, ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི…པེ… ཨ་ཏི་ཙི་ར་ར་ཏྟ’’ནྟི. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ སོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཏེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ནོ་ཏི ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷེ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཡ་མེ་ཝེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷོ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ.
ར་ཉྙོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པུ་རོ དྷཱ་ན་ཏོ པུ་རེ པུ་རེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ པུ་རོ་ཧི་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་པུ་རོ་ཧི་ཏོ’’ཏི. གོ་ཝི་ནྡི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ནཱཏི གོ་ཝི་ནྡ་སྶ ཋཱ་ནེ ཋ་པ་ནཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན. ཏཾ ཀི་ར ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ. ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནཾ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ར་ཉྙོ, ཨ་པ་རི་མི་ཏ་སྶ ཙ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་རི་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ.
ས་མྨཱ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱཏི སུ་ཊྛུ ཏ་སྶེ་ཝཱ་གཱ་ར་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ. ཏཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཀི་ཙྩཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ད་སོ.
༣༠༥. བྷ་ཝ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ བྷ་ཝོ, ཝ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན མ-ཀཱ་རཱ་ག་མོ, ཨོ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨ-ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝ་མ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ནྟཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལནྟི པ་ན སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ཏོ’’ཏི. མཱ པ་ཙྩ་བྱཱ་ཧཱ་སཱིཏི མཱ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ པ་ཊི་བྱཱ་ཧཱ་སཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་སཱིཏི ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, པ་ཉྙ་ཉྩ ཝི་ནྡི པ་ཊི་ལ་བྷཱི་ཏི གོ་ཝི་ནྡོ, མ་ཧ་ནྟོ གོ་ཝི་ནྡོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ. ‘‘གོ’’ཏི ཧི པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྠེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
ར་ཛྫ་སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༦. ཨེ་ཀ་པི་ཏི་ཀཱ ཝེ་མཱ་ཏུ་ཀཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ. ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོཏི ཨ་ཡཾ རེ་ཎུ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ. རཱ་ཛ་ཀཱ་ར་ཀཱཏི རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱ་རོ.
༣༠༧. མ་དེ་ནྟཱི་ཏི མ་ད་ནཱི་ཡཱཏི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ད་ཀ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ད་ཀ་ར་ཎཾ པ་ན པ་མཱ་ད་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་མཱ་ད་ཀ་རཱ’’ཏི.
༣༠༨. རེ་ཎུ་སྶ ར་ཛྫ་ས་མཱི་པེ ད་ས་གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟ་ཝི་ཏྠ་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཝི་ཏྠ་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ནི ཚ ར་ཛྫཱ་ནི ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སི. ཝི་ཏཱ་ན་ས་དི་སཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༣༡༠. ས་ཧཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ད་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཧཱཏི ཝཱ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, སོ ས་ཧ ཨཱ་སུཾ ས་ཏྟ བྷཱ་ར་དྷཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཏེ དེ་ས་ནྟ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ ཝི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝི་ནོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ར་ཛྫ་བྷཱ་རཾ དྷཱ་རེ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི ཝ་ཧ་ནྟཱི་ཏི བྷཱ་ར་དྷཱ.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཨ་བྦྷུ་གྒ་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༡. ཨ་ནུ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ ཋ་པེ་སཱིཏི ཨ་ནུ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི, ཨ་ནུ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ ཝཱ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏི་ས་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱི་སུ ས་ནྡྷཱི་སུ ས་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སཱ་ཡཾ, པཱ་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝ་ཏ་ཙ་རི་ཡཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི.
༣༡༢. ཨ་བྷི་ཨུ་གྒ་ཙྪཱིཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ཁོ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཏེ་ན ས་མཱ་ག་མ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ. ཏཾ དི་སྭཱཏི ཏཾ ཀ་རུ་ཎཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ད་སྶ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ.
༣༡༣. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཚ་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ནཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཙ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཝཱ་རེ་སུ.
༣༡༦. སཱ་དི་སི་ཡོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི.
༣༡༧. ས་ནྠཱ་གཱ་རནྟི ཛྷཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན བ་ཧི ཝི་ས་ཊ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཾ ཨ་གཱ་རཾ, ཛྷཱ་ན་སཱ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ག་ཧི་ཏཱ་ཝཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ན་ཏྠི ཛྷཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཧི་སྶ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ན་ཏྠི, མེ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཡ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ན་ཏྠི. ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱཏི པ་ན བྲ་ཧྨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ, པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱཏི ཏ་ད་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
བྲ་ཧྨུ་ནཱ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༨. ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཏྲཱ་ས་ན་མ་ཏྟཾ. ཀ་ཐནྟི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
སོཏི ཡེ ཏེ པ་ན་ཀ་ན་ས་ན་ནྟ་བ་ནྡྷ་ས་ཏ་ན་ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལ་ནཱ་མ་ཀཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ, ཏེ་སུ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཧ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་གྒྷནྟི ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ་ཨཱ་ཧཱ་རཾ. མ་དྷུ་སཱ་ཀནྟི མ་དྷུ་རཱ་ཧཱ་རཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏི་ཐི་ནོ དཱ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་དྷུ་སཱ་ཀཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་ཙྪཱ་མཱཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ་མ.
༣༡༩. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཏེ་སུ ‘‘བྲ་ཧྨ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒོ’’ཏི ཨ་ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ངྑཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་པོ་ཀ་མྨེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ, བྲ་ཧྨ་ས་མཱ་ག་མེ་ན བྷ་ཡཱ་དི་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟེ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཧཱི་ནོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ‘ཀ་ངྑཱི’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ར་སྶ ཝེ་དི་ཡཱ ཝི་དི་ཏཱ པ་ར་ཝེ་དི་ཡཱ, ཏེ པ་ན ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་སྶ པཱ་ཀ་ཊེ་སུ པ་ར་ཝེ་དི་ཡེ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘པ་རེ་ན ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. མ་མཱ་ཏི ཀ་མྨཾ མ་མཾ་ཀཱ་རོ, མ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ མ་མ…པེ… ཏ་ཎྷ’’ནྟི. ‘‘མ་མ’’ནྟི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཧི མ་མཾ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ. མ་ནུ་ཛེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ན ཝི་ས་ཡེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་ཛེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་དི་སོཏི ཨེ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ. བྷཱུ་ཏོཏི ཛཱ་ཏོ. ཛྷཱ་ནེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏེ, ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏེ ཀུ་ཏོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཝི་སྶ་ག་ནྡྷོ ནཱ་མ ཀོ་དྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ག་ནྡྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་ས་ཀ་རུ་ཎཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ.
༣༢༠. ཨ་ཝི་དྭཱཏི ན ཝི་དི་ཏ་ཝཱ. ཨཱ་ཝ་རི་ཏཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཝ་རི་ཏཱ. པཱུ་ཏི་ཀཱཏི བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ནཱ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་ཏི. ནི་ར་ཡཱ་དི་ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གཱ’’ཏི. ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་སྶ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་པ་རི་ཁཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ན་ག་རཾ ཀོ་དྷཱ་དཱི་ཧི ནི་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཏི ནི་ཝུ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ. པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀེ་ནཱ་ཝ་ཊཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ.
མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཝ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ ཡ་ཐཱ བྷི་ས་ཀྐ་མེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ དུ་སྶ་ནཾ. དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་དི་ཊྛཱ་དི་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ. ས་དི་སཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ལོ་བྷ་ནཾ ས་དི་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩ་ནཾ. མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ མེ་ཏྟི་བྷེ་དོ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷ་ནཾ. ད་ལ༹ྷ་མ་ཙྪ་རི་ཏཱ ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ, ས་དི་ས་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ནཾ. པ་རེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཧ་ནཾ ཁཱི་ཡ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་གཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ཝི་དྷཱ ཨི་ཙྪཱ རུ་ཙི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཝི་ཙྪཱ. ཀ་ད་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ མུ་དུ་ཀཾ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀེ, པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ, ཧཱི་ནཱ་ཏི་ཀེ ཙཱ་ཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ལུ་བྦྷ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. མ་ཛྫ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ད་ནཾ ས་མྤ་གྒ་ཧོ. མུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ཝ་བོ་དྷོ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཀོ་དྷཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཀི་ལི་སྶ་ན་ཏོ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཏོ, ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ན་ཏོ ཙ ཀི་ལེ་ས་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ པཱ་པ་དྷ་མྨེ་སུ. ཡུ་ཏྟཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ སུ་པུ་ཊྛོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ཙུ་དྡ་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི, ཏེ པ་ན ཏཱ་དི་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་པི ཀེ་ཙི པུ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ༢༤༢) པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་པི ཀེ་ཙི ཨི་དྷ ས་བྦ་སོ ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏེ་སཾ པེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པ་ན སུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏྭཱཏི ཨི་དྷ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ་པི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་དི་ནཱ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཏ་ཏྠ ནེ་སཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་མྤི ཨི་མི་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཀེ་ས་ཉྩི ཨཱ་མ་ག་ནྡྷཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་པི ཨཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟེ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཀི་ལེ་ས་ས་བྷཱ་ཝཱ་པི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙུ་དྡ་ས་སུ ཀི་ལེ་སེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ནི་མྨཱ་དཾ མི་ལཱ་པ་ནཾ ཁེ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་མྨཱ་དེ་ཏ་བྦཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བུ་དྡྷ་ཏ་ནྟཱིཏི བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱི་ནཾ པ་ཝེ་ཎཱི, བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝི་ནོ་པི ‘‘བུ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ག་མཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ.
རེ་ཎུ་རཱ་ཛ་ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. མ་མ མ་ནཾ ཧ་རི་ཏྭཱཏི མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ.
ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྠ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏ་པོ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྠ་སྶ. ཀུ་ས་པ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཏྠ་ཏོཏི བ་རི་ཧི་སེ་ཧི ཝེ་དི་ཡཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྠ་རི་ཏོ. ཨ་ཀཱ་ཙོཏི ཝ་ཎོ ཝ་ཎ་ས་དི་ས་ཁ་ཎྜི་ཙྩ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་ཀྐ་སོ’’ཏི.
ཚ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་མཱཏི སི་ཀྑཱ་པེ་ཡྻཱ་མ, སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི.
༣༢༣. ཡ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ, ཁ་ནྟི་བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཁ་ནྟི་བ་ལེ་སུ ཏེ ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ྄ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒོཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒོ. ཨུ་ཛུ་མ་གྒོཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནེ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི སེ་ཊྛོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་མ་གྒོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ས་བྦྷི ར་ཀྑི་ཏོ སཱ་དྷཱུ་ཧི ཡ་ཐཱ པ་རི་ཧཱ་ནི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ར་ཀྑི་ཏོ གོ་པི་ཏོ. ‘‘ས་དྡྷ་མྨོ ས་བྦྷི ཝ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷ་ནེ་ན སཱ་དྷཱུ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཐི་ཏོ པ་ཝེ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨནྟི ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་རོ་དྷི་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་གོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཝི་ན་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཡོ ཝཱ སོ ག་མ་ན་སྶཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་ར་སི, པཱ་དེ ཙ བ་དྡྷ་ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ས་མཱ་ག་མ་ན་ཏོ་པི སཱི་གྷ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་རོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ. ག་ཏིནྟི ནི་ཊྛཾ. མ་ནྟཱ་ཡནྟི མ་ནྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནྟེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ བྷུ་མྨནྟི ‘‘མ་ནྟཱ་ཡ’’ནྟི ཨི་དཾ བྷུ་མྨཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཉཱ་ཏཱ་ཡ’’ནྟི. ས་བྦ་པ་ལི་བོ་དྷེཏི ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་བ་ནྡྷེ ཨུ་པ་རོ་དྷེ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱཏི ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ.
མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༨. ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཀྑིཾ་སུ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ’’ནྟི.
༣༢༩. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ས་རཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན. ‘‘ས་རཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཧི ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཏ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ནྟི. ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་ཏི པ་ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ནྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ.
‘‘ནི་བྦི་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ཐཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་དེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༣༠. པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞེ ཀཱ་ཏུཾ, ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཙི་ཎྞ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཙི་ཎྞ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཏ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ’’ཏི.
མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.