༩. པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པོ་ཊྛ་པཱ་ད་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡནྟི ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི. ཛེ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ནེཏི ཛེ་ཏེ་ན ནཱ་མ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན རོ་པི་ཏེ ཨུ་པ་ཝ་ནེ. ནི་ཝཱ་ས་ཕཱ་སུ་ཏཱ་དི་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ, ཝི་ཧཱ་རོ. ཕོ་ཊོ པཱ་དེ་སུ ཛཱ་ཏོ་ཏི པོ་ཊྛ་པཱ་དོ. ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཚཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཛཱུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོཏི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཏཱ་པ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ས་མ་ཡནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ, ཏཾ ཏཾ ས་མ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ད་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་མ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་བྷུ་ཏ་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏོ་དེ་ཡྻ་ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎཱི་སོ་ཎ་ད་ཎྜཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་དི་ཀེ. ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་ར་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རོ, ཨཱ་རཱ་མོ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ སཱ་ལཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ.
ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་རཱ་ན་ཝ་སེ་ས་ཉེ་ཡྻ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ, ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏྠ་ཊཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ’’ཏི, ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ པ་ཋ་མཾ ནེ་སཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི ཝཱི་མཾ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི. ནི་རོ་དྷནྟི ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ. ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཉྙུ་པྤ་ཏྟིཾ. ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཏེ ནི་རོ་དྷཾ, ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ, བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཙ, ཏ་ཐཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་ནོ པུ་ཏྟོ. ‘‘ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཏཱ་དི་སཾ ཨ་ཏྠི ཙེ, ཏཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. མེ་གྷ་ཝ་ཎྞནྟི ར་ཏྟ་མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཾ, ས་ཉྫྷཱ་པྤ་བྷཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་མེ་གྷ་ས་ངྐཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་གྒྷནྟི ཨ་བྷི་ན་ཝཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན, ཨ་ན་ཉྙ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ ཝཱ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན སོ པ་ཏྟོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ‘‘པ་ཙྩ་གྒྷཾ’’ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སི་ལཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ སོ པ་ཏྟོ ‘‘པ་ཙྩ་གྒྷ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༠༧. ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན, ན པ་རེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་ག་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ནཾ ན ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཏ་དཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པོ་ཊྛ་པཱ་དཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཧནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྠ སཾ་ས་ཡ་པ་རི་དཱི་པ་ནོ, ཨི་དྷ པ་ན སཾ་ས་ཡ་པ་རི་དཱི་པ་ནོ ཝི་ཡ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. སཾ་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ. པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨེ་ཝ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མ, ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨེ་ས ཙི་ཏྟ་ཙཱ་རོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ན པ་ན སཾ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧཱཏི ཡེ་ན བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཧ’’ནྟི. པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ ཝཱ་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ. ‘‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠོ ‘‘ཡ་ནྣཱུ་ནཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་པ་དེ་ན ཛོ་ཏཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཧཾ ཡ་ནྣཱུ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དི པ་ནཱཏི ཨི་ད་མྤི ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི པ་ནཱ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༤༠༨. ཡ་ཐཱ ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤཱ་ཡོ ས་དྡོ ཨུ་ནྣཱ་དོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི པ་ཝ་ཏྟོ་པི ཨུ་ནྣཱ་དོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨུ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨུ་ཙྩཾ ན་ད་མཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་སྶཱཏི པ་རི་སཱ་ཡ. ཨུ་དྡྷཾ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་ནྣ་ཏ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. དི་སཱ་སུ པ་ཏྠ་ཊ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ པ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་སྶཱ་དོ ནཱ་མ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་སྶཱ་དོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ག་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ བྷ་ཝ་སྶཱ་དོ.
༤༠༩. ས་ཎྛ་པེ་སཱིཏི སཾ་ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཋ་པེ་སི, ས་ཎྛ་པ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝ་སྶ ཛ་ཧཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་སྶ ནི་གཱུ་ཧ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑཱ་པེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པྤ་ས་དྡནྟི ནི་སྶ་དྡཾ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ན ཨ་གཱ་ར་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི.
༤༡༠. ནོ ཨཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ན་ནྡོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་ག་ཏེ ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ན་ནྡོ པཱི་ཏི ཧོ་ཏི. པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱཏི པི་ཡཱ་ལཱ་པཱ. ‘‘པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ཀེ་ཝ་ལ་མ་ཡ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི, ཏེ་ན སཱ་ས་ནེ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་པི ཀུ་ལ་གཱ་ར་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀ་ཐཱ ཀཱ ནཱ་མ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཱ. ‘‘ཀཱ ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཀཱ ཀ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཙོ་ད་ནཱ་ཏི ཡ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ས་བྦ་སྶཱ་པི ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་པ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་རེ་སཾ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ དེ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སཱི’’ཏི.
ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༡. སུ་ཀཱ་ར་ཎནྟི སུ་ནྡ་རཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠེ་སུ ནཱ་ནཱ་ལ་དྡྷཱི་སུ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཀཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལཱ, སཱ ཨེ་ཝ སཱ་ལཱ་ཏི ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ’’ཏི. ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷེཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཉྙཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ས་བྦེ་པི དྷ་མྨཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ’’ཏི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ན ཏེ་ཧི ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་མཾ སོ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ་ཝ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཏྟི་གྷོ་སོཏི ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀེ ཙ ཨེ་དི་སེ སཾ་ཝ་ར་ས་མཱ་དཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ པ་ཏྠ་ར་ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཀི་རི་ཡནྟི པ་ལཱ༹་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟོ. བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་མ་ཡནྟི ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཝུ་ཊྛ་ན་ས་མ་ཡཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པྤཱ་དི་ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དནྟི ‘‘ཨེ་ལ་མཱུ་གེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ, ཝེ་ལཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཾ.
ཏེ་སཱུཏི ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ. ཨེ་ཀ་ཙྩེཏི ཨེ་ཀེ. པུ་རི་མོཏི ‘‘ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི. ཡྭཱ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི ཨ་ས་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ནི་རོ་དྷེཏི ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷེ. ཧེ་ཏུཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོཏི ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་རོ་དྷོ ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ, ཡེ་ན ཙ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏ་སྶ ཨི་དྷ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཏ་སྶཱ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཏཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ.
ནནྟི པ་ཋ་མ་ཝཱ་དིཾ. ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱཏི ‘‘ན ཁོ ནཱ་མེ་ཏཾ བྷོ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨ་ས་ཉྙི་ཀ་བྷཱ་ཝནྟི མུ་ཉྪཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ག་ཏ་ས་ཉྙི་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཝི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་པ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ. གྷོ་ར་ཏ་པོཏི དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ བྷཱི་མ་ཏ་པོ. པ་རི་མཱ་རི་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ས་བྦ་སོ མི་ལཱ་པི་ཏ་ཙ་ཀྑཱ་དི་ནྡྲི་ཡོ. བྷ་གྒོཏི བྷ་ཉྫི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ ཧི བྷོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་པ་ཡོ་གནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་ད་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ས་ཉྙི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་པ་ཡོ་གཾ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྶ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་དི ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྶ.
ཡ་ཀྑ་དཱ་སཱི་ནནྟི དེ་ཝ་དཱ་སཱི་ནཾ, ཡཱ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་བྷ་ཏི་ཡོ་ཏི་པི’’ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ད་ནི་དྡནྟི སུ་རཱ་མ་ད་ནི་མི་ཏྟ་ཀཾ སུ་པ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་ཧཱ་རནྟི ན་ཙྩ་ན་གཱ་ཡ་ནཱ་དི་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པཱུ་ཛཾ. སུ་རཱ་པཱ་ཏིནྟི པཱ་ཏི་པུ་ཎྞཾ སུ་རཾ. དི་ཝཱཏི ཨ་ཏི་དི་ཝཱ ཨུ་སྶཱུ་རེ.
ཨེ་ལ་མཱུ་ག་ཀ་ཐཱ ཝི་ཡཱཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་ཀ་ཐཱ་ས་དི་སཱི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་རོ་དྷེཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷུ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་རོ་དྷེ ཨེ་ཏེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷ་ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ ནི་རོ་དྷཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཧོ ནཱུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧོཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ, ནཱུ་ནཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧོ ནཱུ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ནི་རོ་དྷ་མྤི ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཡྻ མ་ཉྙེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ན སུ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྠོ་པི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཧོ-ས་དྡོ. སོ ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཏྠེ’’ཏི. ཀཱ་ལ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན བ་ཧུ་བྷེ་ད་ཏྟཱ ཨི་མེ་སཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀུ་ས་ལ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ. ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༢. གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑ་ལི་ཏཱཏི གྷ་ར་ཏོ བ་ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ པུ་རི་སཱ མ་གྒཾ ཨ་ནོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཛི་རེ་ན ས་མ་ཏ་ལེ ཝི་ཝ་ཊ་ངྒ་ཎེ ཨེ་ཝ པ་ཀྑ་ལ་ནཾ པ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨི་དྷ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏྟཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ’’ནྟི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་པི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ན ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ཧེ་ཏུ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨུ་པྤཱ་དོ ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ན ནི་རོ་དྷོ. ཡ་དི ཧི ནི་རོ་དྷོ་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ངྐུ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ, ན ཙ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཡོ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ་ཝ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ, སོ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༡.༤༡༢) ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ དཱི་པེ་ཏུ’’ནྟི.
སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑཱཏི ཀ་ར་ཎེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀ-ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ‘‘ཨི་ཏྠེ་ཀེ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི ས་ཏོ ཝཱ པ་ན ས་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༨༥ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༣.༢༡) ཝི་ཡ, ན ས་ངྑྱཱ་ཝཱ་ཙཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ས་ཉྙཱ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༤༡༣. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏི་སྶོ་པི སི་ཀྑཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷོ ད་སྶི་ཏོ, ཨི་ཏ་རཱ ཏ་སྶ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱ་གོ. ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་ཙཱ་རོཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཡོ ཀོ་ཙི ཀཱ་མ་ཙཱ་རོ ཡཱ ཀཱ་ཙི ལོ་བྷུ་པྤ་ཏྟི. པུ་རི་མོ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཝ ལོ་བྷོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི ལོ་བྷ་ཙཱ་རོ ཀཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་བྦེ་པི ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཏི་ནཱ་མ་ཏཱ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཉཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ’’ཏི པ་དུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ.
‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་སྶ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཀཱ་མཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ་པི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཨེ་ཝ མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ་པི ན ས་བྦོ རཱ་གོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ས་བྦ་སྶ རཱ་ག་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་ཙཱ་རོ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་དི་ས་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པུ་རི་མཱ’’ཏི ས་དི་ས་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཧི ས་ཧ ཨ་ཀྑཱ་ཏ་བྦཱ, ཏཾ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ ཝཱ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཱ. ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཧི ནི་པུ་ཎ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་ས་ཉྙཱ བྷཱུ་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཛྷཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷཱ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཁུ་མཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ.
ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎོ དྷ་མྨེ་སུ, ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཙ སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི. ཏནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ.
༤༡༤. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ངྒ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན’’ནྟི ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཉྷི ཀ་རོ་ནྟོ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཙ ས་ཉྙཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ’’ནྟི. ཨ་ངྒ་ཏོཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ.
ཡ་ཏོ ཁོཏི པ་ཙྩ་ཏྟེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་དི་མྷཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨི་ཏ་ར་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏོ་པི ཏོ-ས་དྡ་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ས་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ས་ཉྙཱ ས་ཀ་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཀ་ས་ཉྙཱི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙ་ཝཱ’’ཏི. ས་ཀ་ས་ཉྙཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨཱི-ཀཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་ཉྙ་གྒཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ས་བྦ་སོ སུ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལོ་ཀི་ཡཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཏཾ ཏེ་སུ སེ་ཊྛཾ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏེ་ས་མྤི སེ་ཊྛ་ནྟི. ‘‘ལོ་ཀི་ཡཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཏ་སྶ ཨ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ན’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཙ་སྶཱ པ་ཊུ་ས་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ པཱི་ཏི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཀ་ཏི་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་རཱུ་པེ་ན ཋི་ཏཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ པ་ཊུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཱ་པི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ར་མ་ཏྠ་མ་ཉྫུ་སཱ་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་རུ་པྤ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༡.༢༨༦) ས་ཝི་སེ་སཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཀཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་སྶཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ.
པ་ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི. ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཧི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི, ས་མྤི་ཎྜེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ཧི ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛོ. ཡ་སྨཱ ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ ཨི་དཱ་ནི མེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ ཏཾ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཧི ཨ་ཉྙཱ. ཏ་ཏོ ཐཱུ་ལ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ. ཀཱ པ་ན ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཉྙཱ’’ཏི. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་ནི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཙ ཨུ་པ་རི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི.
ཙེ་ཏེ་ནྟོ་ཝཱཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ན ཙེ་ཏེཏི ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཝཱ པུ་བྦཱ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦཱ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཧི ཛྷཱ་ནཾ པ་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨི་དྷ ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་མི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་མི ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠ སཱ་ལ་ཡ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ལ་ཡ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་མྤི ཛྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཝཱ ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ‘‘སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏི.
པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེཏི པི་ཏུ་གྷ་ར་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ. ཏ་ཏོ པུ་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ. ལ་དྡྷ་གྷ་ར་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཏོ ཨ་ནེ་ན བྷི་ཀྑཱ ལ་དྡྷཱ, ཏ་མེ་ཝ གྷ་རཾ པུ་ཏྟ་གེ་ཧ་མེ་ཝ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཏོ པི་ཏུ་གྷ་ར་པུ་ཏྟ་གྷ་ར་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ. པི་ཏུ་གྷ་རཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི པི་ཏུ་གྷ་རཾ ན མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ. པུ་ཏྟ་གྷ་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མྤི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙེ་ན, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ཨུ་པ་མུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནེ་ན་པི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.
ཏཱ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱཏི ཏཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི པ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨུ་པ་རི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་ར་ས་ཉྙཱ་ནཾ པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཉྙཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་ཉྙཱ་གྒེ ཋི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ དྭཱི་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ, ན་ཝ་ཝི་དྷཱ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཕུ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ནྡ་ནཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
ཨ་བྷཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཉྙཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ནི་རོ་དྷ་པ་དེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་དེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་དཾ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རོ་དྷ་པ་དེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཊི…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཏ་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ པ་དཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཋ་པ་ནེ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཏཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. ཨ་ནྟེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི.
ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་རཱུ་པ་ཝི་སེ་སོ, ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀོ, ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ, ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ. (ཝི་སུ་དྡྷཱི. ༢.༨༦༧) ཀ་ཐི་ཏ་ཏོ་ཝཱཏི ཀ་ཐི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་དྷ ཏཾ ཝ་དཱ་མ པུ་ན་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ པོ་ཊྛ་པཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི.
༤༡༥. ས་ཉྙཱ ཨ་གྒཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་གྒཾ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ་པི ས་ཉྙཱ་གྒཾ ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ‘‘པུ་ཐཱུ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧཱུ་ནི་པཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ན པ་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཡེ་ན ཀ་སི་ཎེ་ནཱ’’ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཙ. ཛྷཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟོ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ཕུ་ས་ན་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཀ་སི་ཎཱ་ན་ནྟི? ཏེ་ས་མྤི སོ ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ཕུ་ས་ན་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ན་མྤི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ར་ཎཱ་པི ཀི་རི་ཡཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་སྶེ་ན ཡཱ་ནེ་ན དཱི་པི་ཀཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀ་ཝཱ་རནྟི ས་ཀིཾ. པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷནྟི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དི་པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཾ, ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ. ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙཱ་གྒནྟི ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛི་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཉྙཱ ཙ སཱ ཨ་གྒ་ཉྩཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་གྒཾ, ན ས་ཉྙཱ་སུ ཨ་གྒ་ནྟི. དྭེ ཝཱ་རེཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ. སེ་ས་ཀ་སི་ཎེ་སཱུཏི ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཡེ་ན ཡེ་ན ཀ་སི་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ས་བྦ་མྤཱིཏི ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་ཛྷཱ་ནཾ. ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་རནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
༤༡༦. ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི པ་ཋ་མ་ན་ཡེ. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ཡ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊེ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ མི་སྶ་ཀོ ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁུ་མཾ སུ་བྷཾ ཐི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ. ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ན་ཡཱ མ་གྒ་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ’’ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ ཨཱ་བྷ་ཏོ. ནི་རོ་དྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ, ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ པ་དྷཱ་ནཱ, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ནྟོ ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་དཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནྟིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏ་ཡོ ན་ཡེ ཀ་ཐེ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ནི་ཡ་མ་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ས་ཉྙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཀི་ར-ས་དྡོ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་པ་ཀྑི་ཡཱ ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ས་མཱ་དྷི་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཉཱ་ཡེ་ན, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
ས་ཉྙཱ་ཨ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༧. དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ར་མྦྷ་མ་ཀྑི་སྶཱ་དི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ནྷཱ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ, སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ནུ་ལེ་པ་ན་ཝི་ལི་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ནུ་པ་སེ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི, ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ་སྶ སི་རི་ས་ཡ་ན་པྤ་ཝེ་ས་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ…པེ… ཨཱ་རོ་པི་ཏོ་པཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. སུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ མ་ནྡ་བུ་དྡྷི་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ. མ་ལ་ཝི་དཱུ་སི་ཏ་ཏཱ་ཡ གཱུ་ཐ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛིཾ. ཨ་ནུ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཾ པ་ནཱཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, མ་ནོ་མ་ཡོ, ཨ་རཱུ་པཱི་ཏི ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་སུ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཧ་ར་ནྟོཏི ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ, ནི་གཱུ་ཧ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་པྤ་བ་ནྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཙྩེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི, ཨ་ནྣ་པཱ་ནོ་པ་དྷཱ་ན་ཏ་ཉྩ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙ་ཏི, རཱུ་པཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝེ་ད་ཝཱ་དི་ནོ ‘‘ཨ་ནྣ་མ་ཡོ, པཱ་ན་མ་ཡོ’’ཏི ཙ དྭི་དྷཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཨ་ཏྟཱ རཱུ་པཱི, ན ས་ཉྙཱི, ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, རཱུ་པཱི ཙ ས་མཱ་ནོ ཡ་དི ཏ་ཝ མ་ཏེ་ན ནི་ཙྩོ, ས་ཉྙཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨེ་ཝ་མྤི ‘‘ཨ་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ, ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ་ཏི ན ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ, ཕ་ལ་སྶ ཙ ན ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫ་ཀོ་ཏི ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཙ ཧི ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏོཏི པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཛཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཉྙཱ ཙ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ ཙ ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨུ་པྤཱ་ད་པུ་བྦ་ཀོ ནི་རོ་དྷོ, ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༤༡༨-༤༢༠. མ་ནོ་མ་ཡནྟི ཛྷཱ་ན་མ་ན་སོ ཝ་སེ་ན མ་ནོ་མ་ཡཾ. ཡོ ཧི བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ, སོ མ་ན་སཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི མ་ནོ་མ་ཡོ. རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ཝེ་ད་ཝཱ་དི་ནོ ཨཱ་ན་ནྡ་མ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཡོ་ཏི ཙ དྭི་དྷཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ‘‘མ་ནོ་མ་ཡོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་ཀྑེ. དོ་སེ དི་ནྣེཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་ཉྙཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དོ་སེ དི་ནྣེ. ཨི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དོ་ས་ད་སྶ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཡ་དི ཨ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡོ, ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱི, ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ སི་ཡཱ, ན ཙ ས་ཉྙཱི’’ཏི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘མ་ནོ་མ་ཡོ ཙ ཧི ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན མ་ནོ་མ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་མེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཁཱ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ་ཉྩ་ལཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི པ་ཀ་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ. ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ས་མ་ཉྙཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟོ ས་སྶ་ཏཾ མ་ཉྙ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ས་སྶ་ཏཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, ‘‘མ་ནོ་མ་ཡོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཝཱ་ད་དྭ་ཡེ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཙ་སྶ ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏཱ་དི་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒོ དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་དེ དོ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ་སྶ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི. མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན. ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ. ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཡེ་ན ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནེ་ན, ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ནེ་ན ཙ ཝ་ཉྩི་ཏོ བཱ་ལོ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, ‘‘ནི་ཙྩོ’’ཏི ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཾ གྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ནི་བྷུ་ཛྫ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ, ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ནཱ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི. ས་ཉྙཱ ནཱ་མཱ་ཡཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝེ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ས་ཉྙཱ་མ་ཡཾ ས་ཉྙཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ཏི དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཏ་སྶ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་དྷ་མྨ་ཏཱ ན ཉཱ་ཡ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ད་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནཾ དི་ཊྛི. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་མ་ནཾ ཁ་ནྟི. ཏ་ཐཱ རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཙི. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་གྒ་མྨ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་དེ་ཝཱཏི ཡཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི, ཏ་སྶ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་སྶ་ཏཱ་དི ཏེ ཁ་མ་ཏི ཙེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི ཙ. ཨཱ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་གོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི པ་ར་མ་ཏྟ་ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. དུ་ཛྫཱ་ན་མེ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཏཾ ཏྭཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ར་མ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ས་མྨུ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷཱ་ག་སྶ དུ་བྦི་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཏཾ དུ་ཛྫཱ་ནཾ, ཏཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཨི་མཾ པ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙོ ཝཱ ས་ཉྙ་ཏོཏི ས་ཉྙཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ.
ལོ་ཀཱི་ཡ་ཏི དི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙ་པཱ་པཾ, ཏ་བྦི་པཱ་ཀོ ཙཱ་ཏི ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྟཱ. སོ ཧི་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ, ཝེ་ད་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏོ. དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༣༡; ཨུ་དཱ. ༥༥) ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ན ཧེ་ས དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏོ ཏ་ད་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཡོ ཧི ཏ་དཱ་ཝ་ཧོ, སོ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ ཏཾ པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ན དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ’’ཏི, (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢༡) ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷུ་པ་ས་མཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཊྚ་ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྦོ་དྷ་ནི་བྦཱ་ནཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ས་མྦོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ, ཏཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ.
ཀཱ་མཾ ཏ་ཎྷཱ་པི དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་སྶཱ པ་ན ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཎྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. དུ་ཀྑཾ པ་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི་པི ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ པ་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ, ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཙཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ. མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་སེ་ཀྑ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མོ. ཨཱ་ཀཱ་རནྟི ཏཾ ག་མ་ན་ལི་ངྒཾ.
༤༢༡. ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཏོ་ད་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན་པ་ཏོ་དེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཛ྄ཛྷ་བྦྷ་རི་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷུ་སཾ ཨ་རི་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སཱུཏི ས་ཏ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཝི་ཡ ཏིཾ་ས་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏོ་ད་ནེ་ཧི ཏུ་དིཾ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ, ན་པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ. ཏ་ཙྪནྟི ས་ཙྩཾ. ཏ་ཐནྟི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝི་ས་ཡེ བྷུ་མྨཾ ཏེ དྷ་མྨེ ཝི་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་མྤཱ་པ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་དི་སཱཏི ‘‘དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ.
ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་པོ་ཊྛ་པཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༢. སུ་ཁུ་མེ་སུ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རེ་སཱུཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་ཁུ་མ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་རེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀུ་ས་ལོཏི པུ་བྦེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཚེ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཐ་ནེ་ན ཝི་བྦྷ་མ་ནེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཡ་མྤི སཱི་ལ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཚ ཝཱ་རེ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༣༧; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༦༩) ཝི་བྦྷ་མི. ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ན ཧི ཕ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཐི་ཏེཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་སཱ་ད་ན་ཀ་ཐི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ.
༤༢༣. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཝུ་ཏྟ་དུ་རུ་ཏྟ་ས་མ་ཝི་ས་མ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་དི་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པུ་རི་སོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཋ་པི་ཏཱཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ. ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ, ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཙྪི་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༥. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷཱི’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ. ས་ཏི ཧི ཕ་ལ་སི་དྡྷི་ཡཾ ཧེ་ཏུ་སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ནི་ཊྛཱ་ཡཱཏི པ་ཝེ་དི་ཏ་ཝི་མུ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ‘‘ནི་ཊྛཱ’’ཏི ཝི་མུ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ནི་ཊྛཱ་མ་གྒོ ཧི ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘ནི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏཱ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ནི་ཊྛཱ་ཡ. ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ ནི་གྒ་མ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཝུ་པ་ས་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ, ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ, སོ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, ན པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་སཾ ས་མ་ཡེ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ ཙ ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལོ་ཀ་ཐཱུ་པི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙོ པུ་རི་སོ, ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་ནྟ་རཱ་ཝ་བོ་དྷོ མོ་ཀྑོ, བུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ མོ་ཀྑོ, ཀཱ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟོ མོ་ཀྑོ, ཡ་ཉྙེ་ཧི ཛུ་ཏེ་ན པ་རེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་ལོ་ཀ་ཏཱ མོ་ཀྑོ, ས་མཱི་པ་ཏཱ མོ་ཀྑོ, ས་ཧ་ཡོ་གོ མོ་ཀྑོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི པ་ཉྙ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ནི་ཊྛཱ པཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ཧི པ་ཝེ་དི་ཏཱ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱཏི ‘‘ནཱ་ཡཾ ནི་ཊྛཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱ ནི་ཊྛཱ པ་ཊི་པ་དཱ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ པུ་གྒ་ལཾ སཾ་སཱ་རེ ཨེ་ཝ པ་རི་བྦྷ་མཱ་པེ་ནྟཱི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
པ་དྷཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་སྶ སཾ་ས་ཡཱ་ནུ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱ་ནཾ པ་སྶ’’ནྟི. ཏེ་ནེ་ཏྠ ད་སྶ་ནེ་ན ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁེ ལོ་ཀེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཛཱ་ནནྟི ཝཱ ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པ་སྶནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ གོ་ཙ་ར་ཏཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ལོ་ཀོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ལོ་ཀེ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནཱིཏི དི་ཊྛ་ཝཱ, ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཏ་ད་ནུ་ག་ཏེ་ན ཙ ཉཱ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ ཏ’’ནྟི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀཾ ཏ’’ནྟི ‘‘ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ’’ནྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀཾ ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀཾ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཨུ་ཏྟ་རེ་ཧི ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི. ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རེ་ན པ་ཊི་ཧཱ་རཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ན་སྶ པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི.
༤༢༦. ཝི་ལཱ་སོ ལཱི་ལཱ༹. ཨཱ་ཀ་པྤོ ཀེ་ས་བ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ, ཝེ་ས་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཙ ཙཱ་ཏུ་རི་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཡོ་ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༨. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི. ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཏ་སྶ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ. རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཛྷཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ རཱུ་པཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཀ་སྶ་ཙི སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ན་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
༤༢༩. པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪེ་དེ པ་ན ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རཱི, ཝེ་པུ་ལླཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ས་མུ་ཙྪེ་དེ པ་ན ས་ཏི ཨེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏཱ ཧི ས་ཀིཾ པ་རི་པུ་ཎྞཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ དུ་བྦ་ལཱ པཱི་ཏི. བ་ལ་ཝ་ཏུ་ཊྛཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཐི་ར་ཏ་རཱ པཱི་ཏི. ‘‘ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ‘‘སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཝོ་དཱ་ནི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ཝུ་དྡྷི་ནི་ཊྛཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝེ་པུ་ལླ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐ་ཡི་མྷ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་སྶ མ་མ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་མོ་ད་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ པཱི་ཏི ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སྶ་དྡྷི་དྭ་ཡཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཙ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ སོ ཝི་ཧཱ་རོ. ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏ་པྤ་ཀོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟེ ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱི་ཏི དུ་བྦ་ལཱ པཱ་མོ་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀཱ, སུ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏེ པ་ན ཏ་སྨིཾ པ་གུ་ཎེ སཱ པ་ཎཱི་ཏཱ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀི་ཙྩཱ པཱི་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པཱ་མོ་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཚ་པི དྷ་མྨཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘སུ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ. སུ་ཁཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་པ་རེ, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ས་ནྟ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་མོ་ཛྫཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཧཱ་ཡ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷ་ཝི་ར་ཧེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ས་བྦ་དཱ པཱི་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཡ ཀ་དཱ་ཙི དུ་བྦ་ལཱ. སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་རི མ་གྒཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་དི་ཀཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ. པཱི་ཏི་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱཏི དྭི་ནྣཾ པཱི་ཏཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ པཱི་ཏི་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ. པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི སཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཀཱ་མཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷེ་ན ན ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི, ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཙ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི.
༤༣༢-༤༣༧. ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོཏི པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་རཱུ་པ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ས་པྤ་ཊི་ཧ་ར་ཎནྟི པ་རེ་ན ཙོ་དི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ. ཏུ་ཙྪོཏི མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏོ. སྭེ་ཝཱཏི སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏྭེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི, ན ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ དྷ་མྨཱཏི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི པ་ན ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི. ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ནཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན.
༤༣༨. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཙི་ཏྟ ས་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྭཱ. པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠནྟི ཡ་ཐཱ པ་རེ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཧོ་སི, ན པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཏ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡེ ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ཏྠི ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ. ཏ་སྨཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. སོ་པི ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནོ མེ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏས་མ་ཡེ ས་ཙྩོ བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏཱི་ཏས་མ་ཡེ མོ་གྷོ ཏུ་ཙྪོ མུ་སཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ.
‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡེ ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ཏྠི, ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ན ས་ངྑྱཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ་པི མེ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ས་ཙྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མོ་གྷོ ཨ་ཏཱི་ཏོ མོ་གྷོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ. ཡེ ཨི་མེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡོ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, སོ ཨི་དཱ་ནི ས་ཙྩོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མོ་གྷོ ཨ་ཏཱི་ཏོ མོ་གྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
༤༣༩-༤༤༣. སཾ་ས་ནྡི་ཏུནྟི ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཁཱི་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ན ཏ་སྨིཾ…པེ… ག་ཙྪ་ཏི ཁཱི་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ད་དྷི་ཨཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ. པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧི ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ངྑཱ, པ་ཉྙ་ཏྟི. ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ནི་རུ་ཏྟི. ན་མ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནཱ་མཾ. ཝོ་ཧ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ, པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁཱི་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ས་མ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ཁཱི་རཾ, ཨི་དཾ ད་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱ་དི་སེ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཝི་སེ་སེ ལོ་ཀེ པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཝི་སི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་དི་ཁ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཙ ‘‘མ་ནོ་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཙ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་མ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ན ཙ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་རུ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ས་དྡ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི. ‘‘ས་ཏྟོ ཕ་སྶོ་ཏི ཧི ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ ཏ་ད་ནུ་ཝི་དྡྷ་པ་ཎྞ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི. ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ་ཏཾ་ནཱ་མ་པ་ཉྙཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པོ་སོ’’ཏི ཝཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཏཾ བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན དྭེ ཀ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཀ་ཐཱ་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨོ ཧི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, དུ་ཀྑོ, ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ས་མྨུ་ཏི་དྷ་མྨོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ དུ་ཝི་དྷཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ ཙ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི བྷ་ག་ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ…པེ… ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏེ་ན་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་པུ་བྦི་ཀཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་པུ་བྦི་ཀཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ. ཨི་ཏི ཝི་ནེ་ཡྻ་ད་མ་ན་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཝ ས་མྨུ་ཏིཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་མྨུ་ཏིཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟིཾ ནཱ་བྷི་ནི་ཝི་སེ་ཡྻ, ས་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི.
པ་ཋ་མཾ ས་མྨུ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ པ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ནྟི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ས་མྨུ་ཏི ནཱ་མ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏཾ ཀ་ཐཾ བུ་དྡྷཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཙྩ་མེ་ཝཱཏི ཏ་ཐ་མེ་ཝ. ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ས་མྨུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མུ་སཱ་ཝཱ’’ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ པ་ན ས་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཨི་མེ་སཾ པ་ན ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ? ཡ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ, བུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ ཀ་ཏེ ན ཏཾ་ས་ཉྙཱ, སོ གྷ་ཊ་པ་ཊཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ ས་མྨུ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠོ. ན ཧི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མྨུ་ཏི་པི ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཝེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀྑཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ལོ་ཀ་སི་དྡྷཱ ཧི ས་མྨུ་ཏི ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ར་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཏྠོ པ་ར་མ་ཏྠོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི, ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡོ བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ངྒ་ནཾ ཉཱ་པ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ.
ཡ་དི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཀོ ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡཱ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་པ་རཱ་མཱ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་པ་རཱ་མཱ་ས་ཏྟཱ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཡ་སྨཱ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཧི ཝི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡོ ཨ་ཏྠོ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཧི ཏཾ ཝོ་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏི. དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ‘‘ཨ་པ་རཱ་མཱ་ས’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་པ་རཱ་མཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཡཾ ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.