༧. ཛཱ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭེ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༨. ‘‘གྷོ་སི་ཏེ་ན སེ་ཊྛི་ནཱ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀོ་ཡཾ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ, ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ནེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཀཱ་རི་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦེ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོཏི ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་ར་ཊྛ་ཏོ. ཏ་དཱཏི ཏེ་སཾ ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛ་དི་ཝ་སེ. བ་ལ་ཝ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ག་རུ་ཏ་རཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ. ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏེཏི གེ་ཧ་ཏོ བ་ཧི ག་ཏེ. བྷུ་སྶ་ཏཱིཏི ར་ཝ་ཏི. གྷོ་ས་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི ས་ར་གྷོ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན. གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ་སྶ ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་སི་ཏ་ནཱ་མ་ཏཱ.
ས་རཱི་ར་ས་ནྟ་པྤ་ན་ཏྠནྟི ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཕ་ལ་མཱུ་ལཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཀི་ལ་ནྟ་ས་རཱི་རཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟ་པྤ་ན་ཏྠཾ པཱི་ན་ན་ཏྠཾ. ཏ་སི་ཏཱཏི པི་པཱ་སི་ཏཱ. ཀི་ལ་ནྟཱཏི པ་རི་སྶ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱ. ཏེ ཀི་ར ཏཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སོ་བྷཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ མ་ཉྙེ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སུཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ…པེ… ནི་སཱི་དིཾ་སཱུ’’ཏི. སོཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི. བྷ་ཏ་ཀཱ་ནནྟི བྷ་ཏི་ཡཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དཱ་ས་པེ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཾ, ཏ་དཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ་ན དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩཱིཏི ཀ་ཉྩི་པི བྷ་ཏ་ཀཾ.
ཨུ་པེ་ཙྩ པ་ར་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་ནཾ བཱ་དྷ་ནཾ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷོ, དོ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝ་ད་ནྟི ནི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཧི ཝཱ་དོ, དོ་སོ. ཏཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི, ཨི་དྷ ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་རཱི་ར་ས་ཉྙི་ཏ་ནྟི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཛཱི་ཝ་ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ས་རཱི་ར་སྶ ཙ བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏོ. ན ཧེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ བྷེ་ད་ཝ་ཏཱ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ ཨ་དི་ཊྛོ་པི ཛཱི་ཝ་སྶ བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་ཊྛ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ ས་རཱི་ར་སྶཱ་པི ཨ་བྷེ་དོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ཏ་སྶ བྷེ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ, བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཙ ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུཾ ས་རཱི་ར་ས་ཉྙི་ཏ་ནྟི ‘‘རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. རཱུ་པེ བྷེ་ད་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནི ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ནི་ཙྩོ་ཏི ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
༣༧༩-༣༨༠. ཏ་ཡི་དཾ ནེ་སཾ ཝ་ཉྫྷཱ་སུ་ཏ་སྶ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཱ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཱི་ཡོ་ཡཾ པ་ཉྷོ་ཏི ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་ནི་མཱི་ལ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་རི ནེ་སཾ ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱ ཡེ་ཝཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ.
ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ ཨི་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཏྟུནྟི ཨེ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་པ་རི་བུ་དྡྷི་དཱི་པ་ནཾ ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ན ཧོ་ཏཱིཏི དྷ་མྨེ་སུ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་པྤ་ན་པ་རི་ས་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏ་མེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཏཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ནོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཏཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ས་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱ ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ བྷེ་ད་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི, ཨ་ཧཾ པ་ན ན ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ སུ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི. བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ བྷཱ་ཝ་ནྟེ་སྶཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ, བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ས་ཉྫཱ་ན་ན་མུ་ཁེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ན ཀ་ལླཾ ཏ་སྶེ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་རེ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཛཱ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.