༥. ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. པུ་རི་མ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེཏི ཨ་མྦ་ཊྛ་སོ་ཎ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ས་དི་སཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏ་རུ་ཎོ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑོ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢) བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཝཱ’’ཏི.
ཡ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཊཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སྶ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ནི, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ནི ཙ ཡ་ཉྙཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊོ’’ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་ཀྑ་ར་ཎཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ས་ཛྫ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཀྑ་ཊོ་ཏི ས་ཛྫི་ཏོ’’ཏི. ཝ་ཙྪ་ཏ་ར་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཡུ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ནི བ་ལ་ཝ་ཝ་ཙྪ་ས་ཏཱ་ནི, ཏེ པ་ན ཝ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ད་མྨཱ བ་ལི་བ་དྡཱ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙྪ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེཏི ཨུ་ས་བྷཱ་ད་ཡོ ཨུ་ར་བྦྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. ཨ་ནེ་ཀེ་སནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ. ས་ངྑྱཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནནྟི མ་ཧིཾ་ས་རུ་རུ་པ་ས་ད་ཀུ་རུ་ངྒ་གོ་ཀ་ཎྞ་མི་གཱ་ན་ཉྩེ་ཝ མོ་ར་ཀ་པི་ཉྫ་ར་ཏི་ཏྟི་ར་ཀ་པོ་ཏཱ་དི་པ་ཀྑཱི་ན་ཉྩ.
༣༢༨. ཡ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཡོ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ ཝི་དྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝི་ནོ་ད་ནཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏཱ ཏཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཋ་པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་སཾ པ་ན ཡ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཉྙོ ཏི་ཊྛ་པ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཊྛ་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. པ་རི་ཀྑ་རོ་ནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རཱ, པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནྟི སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་ར’’ནྟི.
མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་རཱ་ཛ་ཡ་ཉྙ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༦. པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷཱུ་ཏཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཙ་རི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ་ཝ ནི་དྷི་སྶ ཐཱ་ཝ་རོ ནི་དྷི ནི་ད་སྶི་ཏོ. ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, སཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏཱ་པཱི་ཏི ཏཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧ་ཏཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ངྑྱེ་ན དྷ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ བྷོ་གོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པི་ཎྜ་པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱ་ཛ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཁ་ཎྜ་ཁ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན.
མཱ་ས་ཀཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཐཱ་ལ་ཀཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝ་ཏྠ་སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ཝ་ཛི་ར་པ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི ‘‘ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི པུ་བྦ་ཎྞཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ་ས་སྶ་ཕ་ལ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི ཨ་པ་ར་ཎྞཾ. དེ་ཝ་སི་ཀཾ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་དཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན.
ཀོ་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཀོ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་ཉྙེ་ན…པེ… གཱ་རོ ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ་ར་ག་བྦྷཾ ‘‘ཀོ་སོ’’ཏི, དྷ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར’’ནྟི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་སི་ནོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་རི་ཙྪ་དོ ‘‘ཀོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི སེ་ནཱ ‘‘ཀོ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཀོ་སོ ཧ་ཏྠཱི ཨ་སྶཱ ར་ཐཱ པ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སྶཱ་པི བྷ་ཎྜ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ’’ནྟི་ཨཱ་དི རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ ནི་སྶ་དྡ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨཱ་ཧ ཨེ་ཝཾ མེ པ་ཀ་ཏི་ཀྑོ་བྷོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༣༣༧-༨. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཡ་ཉྙ་སྶ ཙ ཙི་རཱ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་ཉྩ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ཙ ཝི་དཱུ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཧི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཙོ་རཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཎྚ་ཀཱ, ཏེ་ཧི ཙོ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེ་ཧི. ཡ་ཐཱ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ གྷཱ་ཏཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ནྠི་ཀཱ་ནཾ དུ་ཧ་ནཱ ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ པ་ནྠ་དུ་ཧ་ནཱ. ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་རཱིཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏེ ཛ་ན་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཡ་ནེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡོ ཡོ ཁ་ཏྟ་དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་སྶ་ཝོ ཨེ་ཝ ཁཱི་ལ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ད་སྶུ་ཁཱི་ལཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཁེ་ཏྟེ ཁཱི་ལཾ ཀ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ, མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ས་སྶ་སྶ བུ་དྡྷི་ཉྩ ཝི་བ་ནྡྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ཝོ ར་ཛྫེ རཱ་ཛཱ་ཎཱ་ཡ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ, མཱུ་ལ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ པ་རི་བུ་དྡྷི་ཉྩ ཝི་བ་ནྡྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་སྶ་ཝོ ཨེ་ཝ ཁཱི་ལ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ད་སྶུ་ཁཱི་ལ’’ནྟི. ཝ་དྷ-ས་དྡོ ཧིཾ་ས་ན་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཀོ་ཊྚ་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི. ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཛཱ་ནི་ཡཱཏི དྷ་ན་ཛཱ་ནི་ཡཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྩ་སི་ཁ་མུ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀཱ་ཀ་པ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཾ. གོ་མ་ཡ་སི་ཉྩ་ནནྟི སཱི་སེ ཚ་ཀ་ཎོ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་ཙ་ནཾ. ཀུ་ད་ཎྜ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནནྟི ག་དྡུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་སྨ་པུ་ཊ་པོ་ཐ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱིཏི ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་པ་ནེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཱིཏི པུ་བྦེ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ནུ་པྤ་དེ་ཏཱུཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་དེ་ཏུ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ནྣེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཀྑི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཎྞཱ་རོ་པ་ནཱ་ནི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ ཝཱ ཝི་ནཱ ཝཱ པུ་ན ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ, ཨི་དྷ པ་ན ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྑིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པ་ཀཱ་ར་ཏོ བྷ་ཎྜཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཏི ས་མྦྷ་ར་ཏི པ་རི་ཙ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་བྷ་ཏཾ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལཾ.
དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཝ་སི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་མཱ་སཾ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དཱ་ཏ་བྦཾ ཝེ་ཏ་ནཾ མཱ་སི་ཀཱ་དི་པ་རི་བྦ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀུ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. སེ་ནཱ་པ་ཙྩཱ་དི ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ. ས་ཀ་ཀ་མྨ་པ་སུ་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྟཱ ཙ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ རཱ་སི་ཀོ རཱ་སི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ཁེ་མེ་ན ཋི་ཏཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷ་ཡཱ’’ཏི, ཀུ་ཏོ་ཙི་པི བྷ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༩. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀི་ཙྩེ ཨ་ནུ་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་ཡ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི ར་ཉྙོ. ཏེཏི ཨཱ་ནུ་ཡ་ནྟ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ‘‘ཨ་མྷེ ཨེ་ཏྠ བ་ཧི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ནི་བ་ནྡྷ་ཝི་པུ་ལཱ་ག་མོ གཱ་མོ ནི་ག་མོ, ཝི་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་མ་ཧཱ་ཨཱ་ཡོ མ་ཧཱ་གཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ན་པ་ད-ས་དྡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠོ ཨེ་ཝ. ཚ་ནྣཾ པ་ཀ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ར་ཉྙོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་བྷི་བུ་དྡྷི, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ ཙ ཨཱ་ནུ་ཡ་ནྟཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ མ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་མཱ ས་ཧ བྷ་ཝ་ནྟི ཀི་ཙྩེ་སཱུ་ཏི ཨ་མ་ཙྩཱ, ར་ཛྫ་ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ས་ན་ཀཱ. ཏེ པ་ན ར་ཉྙོ པི་ཡཱ, ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ’’ཏི. ར་ཉྙོ པ་རི་ས་ཏི བྷ་ཝཱ་ཏི པཱ་རི་ས་ཛྫཱ, ཏེ པ་ན ཀེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་རཱ’’ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ནུ་ཡ་ནྟ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་ཀ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཏཱ་དི་སཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཏཱ་དི་སཱ་ན་མྤི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཧཱ་ཡ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ…པེ… ན ས་ཀྐཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ན, པ་ཀྑཱཏི ས་པ་ཀྑཱ ཡ་ཉྙ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ. པ་རི་ཀྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རཱ, ས་མྦྷཱ་རཱ. ཨི་མེ ཏ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝཱ་རཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༠. ཡ་ས་སཱཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་ཋ་པ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་དྡ་ཧ་ཏཱིཏི ‘‘དཱ་ཏཱ དཱ་ན་སྶ ཕ་ལཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ཏི. དཱ་ནེ སཱུ་རོ་ཏི དཱ་ན་སཱུ་རོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ས་ངྒཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྶ ཧི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཡཾ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱིཏི ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ར་སྶ དེ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱཏི ཏ་བྦི་ས་ཡཾ ལོ་བྷཾ སུ་ཊྛུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཨ་ན་དྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ‘‘ན དཱ་སོ, ན ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ, བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ན་སྶ དཱ་ས་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཏ་སྶ པི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ. སཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སཱ ཧེ་ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ས་མི་ཏ་པཱ་པཱ ས་མ་ཎཱ, བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན, པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟ་ས་མ་ཎཱ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ན ཀ་པ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་གྒ་ཏཱཏི དུ་ཀྐ་ར་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་དྡྷི་ཀཱཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་གཱ་མི་ནོ. ཝ་ཎི་བྦ་ཀཱཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙ ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་གྒ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཾ དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱི་ཧི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཨོ་པཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ན་དི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཏ་མེ་ཝ སུ་ཏ་ཛཱ་ཏནྟི ཛཱ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏ་མཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀོ་ས་ཛཱ་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཙི་ནྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ནཱ་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཀྑ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ ཡ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟུ ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཏ་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, སུ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ སུ་རཱུ་པ་ཏཱ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧི ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ཙི ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ་ད་ཡོ ཡ་ཉྙ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ནི, ན ཨེ་ཝ་མ་བྷི་ཛཱ་ཏ་ཏཱ, ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་རས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཛྫཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ, ཏ་ཡི་དཾ ཨ་སཱ་རཾ, ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ས ཡ་ཉྙཱ་ར་མྦྷོ ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ཀེ་ས་ཉྩི ཏ་ཐཱ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀི་ར-ས་དྡོ པ་ན ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་རཱུ་པོ ད་ལི་དྡོ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑོ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྙཱུ ན མེ་དྷཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༡. ‘‘སུ་ཛཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ་ན’’ནྟི པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཛོ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་ཏྠཱ, ས་ཀྐ་ཙྩ་ཉྩ དཱ་ནེ ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དུ་ཛྫཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༤༢. ཏི་ཎྞཾ ཋཱ་ནཱ་ནནྟི དཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་སུ ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ལ་ནྟཱིཏི ཀ་མྤ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ཀཱ་རེ་ན ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེཏི ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ. ཀ་ཏྟ་རི ཧེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. ‘‘པ་ཙྩཱ་ནུ་ཏཱ་པོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ཨ་ཙ་ལཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙ་ལཱཏི ད་ལ༹ྷཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སཾ་ཧཱི་རཱ. པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱཏི སུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ ཏཾ དཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ནི་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏ་སྶཱ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝོ, ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ན ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཡཱ དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་ཙྩ་ལཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ. ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ལ་དྡྷེ་སུ་པི ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་པི ན་མ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་རོ་རུ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ སེ་ཊྛི་ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཡཱ’’ཏི.
སོ ཀི་ར ཏ་ག་ར་སི་ཁིཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཧཱི’’ཏི བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ པ་ཀྐཱ་མི. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ས་པྤ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, སཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ‘ཨི་མ་སྶ དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ པི་སྶ ན སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཉྙེ ཨ་ཧོ་སི པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, བྱ་ཉྫ་ནཾ, སཱུ་པེ་ཡྻ་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ་པི ཁོ སེ་ཊྛི རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཨ་ཧཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་པི ཝོ ལ་དྡྷོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི. ཨཱ་མ སེ་ཊྛི ལ་དྡྷོ་ཏི. ‘‘པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ག་ནྡྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ས་པུ་ཊཾ པཱུ་རེ་སི. སོ ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏ མེ དྷ་ན་བྱ་ཡོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་སྶ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཀཱ་རོ ‘‘ཝ་ར་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༡) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. བྷཱ་ཏུ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི, ཏེ་ན མ་ཧཱ་རོ་རུ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་དཱ་ནེ་ན པ་ནེ་ས ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ སུ་གྒ་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་མེ་ཝ ཙ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ཙཱ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན་མི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་པི ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏཱི’’ཏི.
༣༤༣. ཨཱ་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ས་མ་རི་ཡཱ་དཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ད་ས་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ཝཱཏི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཏོ, པ་རི་ཝཱ་ར་ཛ་ན་ཏོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻེ་ཝ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི་ནཾ. ཡ་ཛ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏྠ དཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཛ་ཏཾ བྷ་ཝནྟི དེ་ཏུ བྷ་ཝ’’ནྟི. ཝི་སྶ་ཛྫ་ཏཱུཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ཏུ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༤༤. ཧེ་ཊྛཱ སོ་ལ༹་ས པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཉྙ་སྶ ཏེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨི་དྷ པ་ན ས་ནྡ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཡ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ན ཀ་ཐ་ན་ཏོ ཙ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་མ་ཏྠནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དཱ་ན་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷཾ. ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱཏི སུ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟེ ཀ་རོ་ནྟོ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
‘‘ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཧི དཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཏེ་སཾ ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན་པི ཏཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་སྶ ཏ་བྦི་ནོ་ད་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ་པི ཧི དཱ་ནེ ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ནྡ་རཾ ཏེ…པེ… ཐུ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. དྷ་མྨ་ཏོཏི ས་ཙྩ་ཏོ. ས་ཙྩ་ཉྷི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ, ཨུ་པ་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཾ, ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
༣༤༥. ཏ་སྨིཾ ཡ་ཉྙེ རུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་ཙྪེ་དོ་པི ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, ཀུ་ཏོ པཱ་ཎ་ཝ་དྷོ་ཏི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་བྦ་སོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་གཱ་ཧཱ་ཝི་དཱུ་སི་ཏ་ཉྩ་སྶ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ནེ་ཝ གཱ་ཝོ ཧ་ཉྙིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ན རུ་ཀྑཱ ཚི་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ན གཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. བ་རི་ཧི་ས་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝ་ན་མཱ་ལཱ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི ག་ནྠི་ཏ་མཱ་ལཱ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ པ་ཏྠ་ར་ནྟཱིཏི ཝེ་དི་བྷཱུ་མིཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཏ་ཏྠ པ་ནྠ་ར་ནྟི. ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་དཱ་སཱ་ད་ཡོཏི ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏ་དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏ་ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏ་ས་ཡཾ་དཱ་སཱ. པུ་བྦ་མེ་ཝཱཏི བྷ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་གེ་ཝ. ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཛྫི་ཏཱཏི ག་ཛྫི་ཏཱ. པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ. ཕཱ་ཎི་ཏེ་ན ཙེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཏེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཏྠ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཡཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དི་ས་མྨི་སྶེ་ཧེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༤༦. སཾ ནཱ་མ དྷ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ཏཱི་ཏི ས་པ་ཏི, དྷ་ན་ཝཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཧི་ཏ་ནྟི སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཏ་དེ་ཝ དྷ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི. གཱ་མ་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ས་ངྐི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན གཱ་མེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན.
༣༤༧. ‘‘ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཡཱ་གུ་སཱི་སེ་ན པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷོ་ཛ་ན་མཱ་ཧ. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ཡ་ཉྙ་ཝཱ་ཊ་སྶཱཏི ར་ཉྙོ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡ་ཏོ ཏ་ཏྠ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ཡ་ནྷེ སཱ་ལཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ‘‘ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཡ་ཉྙ་ཝཱ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༤༨. པ་རི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་ཝ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན.
ནི་ཙྩ་དཱ་ན་ཨ་ནུ་ཀུ་ལ་ཡ་ཉྙ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༩. ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡཱཏི དཱ་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་པྤ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏ་རོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་ཏྟ་ས་མྦྷཱ་རོ. ས་མཱ་ར་བྷཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཉྙོ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ས་མཱ་ར་མྦྷཱ, ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཏྟ་པཱི་ལཱ༹. ཨ་པྤ་ཊྛ་ཏ་རོཏི པ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ས་དི་ས་ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རོ. ཨུ་ད་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ནི་སྶ་ནྡཱ་དི་ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ཏ་རོ. དྷུ་ཝ་དཱ་ནཱ་ནཱིཏི དྷུ་ཝཱ་ནི ཐི་རཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ནུ་ཀུ་ལ་ཡ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ ཀུ་ལཱ་ནུ་ཀྐ་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཱ་ནི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནི་བ་དྡྷ་དཱ་ནཱ་ནཱིཏི ནི་བ་ནྡྷེ་ཏྭཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ཝེ་ཎཱི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དཱ་ནཱ་ནི.
ཧ་ཏྠི་ད་ནྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ད་ནྟ་མ་ཡ་ས་ལཱ་ཀཱ, ཡ་ཏྠ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ཨ་ངྐ་ནྟི. ར་ཉྙོཏི སེ་ཏ་ཝཱ་ཧ་ན་ར་ཉྙོ.
ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘སེ་ནོ ཝི་ཡ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཀ་སྨཱ ཨོ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི, ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ་ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏཱ་ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ན་དཱི ཝི་ཡ, མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ ཙ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ཉྙ་མེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡོ.
༣༥༠. ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ན་ཏྠི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ བྱཱ་པཱ་རཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ནཱ་པི ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ས་མཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་སཱ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན. (མ. ནི. ༡.༡༢, ༡༣; ཨ. ནི. ༢.༥༨) ན་ཝ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱཏི སཱི་ཏ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ན་ཝ ཨུ་ད་ཡཱ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏེ ཝུ་ཏྟཱ.
ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན ནཱ་མ ས་བྦ་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. དྭེ ཏ་ཡོ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཏི་སྶ་ཡེ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡེ བ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡེ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ཏི, པ་ཏི་སྶ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ པཱ་དེ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཁཱ་ཎུ པ་ཧ་ར་ཏི, ས་རཱི་ས་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙོ་ར་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཏི་སྶ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་སྶ ས་བྦེ ཏེ པ་རི་སྶ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡེ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ཕ་ནྡ་ནྟི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀྑ་ཎེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ན ཨ་ཀྑཱི་ནཾ པ་སཱ་དོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན ནཱ་མ ས་བྦ་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏེ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི.
སཱི་ཏནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་ཏུ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སཱི་ཏཾ. ཨུ་ཎྷནྟི ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པཾ, ཏ་སྶ ཝ་ན་ཌཱ་ཧཱ་དཱི་སུ (ཝ་ན་དཱ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝཱ སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༩༥) ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ཧ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ བཱ་དྷ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱི་ཏུ་ཎྷ་བྦྷཱ་ཧ་ཏེ ཧི ས་རཱི་རེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཱིཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཙ་ཎྜ་མི་གེ. གུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་མྤི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏེ པ་རི་སྶ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ས་རཱི་ས་པེཏི ཡེ ཀེ་ཙི ས་ར་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ ས་པྤཱ་དི་ཀེ. མ་ཀ་སེཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཌཾ་སཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ (ཨེ་ཏ་ནེ་ཝ སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༩༥) ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. སི་སི་རེཏི སི་སི་ར་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ སི་སི་ར་ས་མྥ་སྶེ. ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཡ་དཱ ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝ་སྶ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རོཏི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་མྨཱུ་ལ་བྷ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་རོ ས་ར་ཛ་ཨ་ར་ཛཱ་དི་བྷེ་དོ ཝཱ་ཏོ ཙེ་ཝ གི་མྷ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་རོ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པོ ཙ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ལེ་ཎ་ཏྠནྟི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏྠཾ. སུ་ཁ་ཏྠནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ. ཛྷཱ་ཡི་ཏུནྟི ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ. ཝི་པ་སྶི་ཏུནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏུཾ.
ཝི་ཧཱ་རེཏི པ་ཏི་སྶ་ཡེ. ཀཱ་ར་ཡེཏི ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ར་མྨེཏི མ་ནོ་ར་མེ ནི་ཝཱ་ས་སུ་ཁེ. ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེཏི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻ, ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ པ་ན ཏེ་སཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ཐོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཾ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
ཨི་དཱ་ནི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱིཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ ས་དྡྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡཱཏི སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཡཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་གྒི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན སཱི་ཏི བྷ་ཝ་ཏི.
སཱི་ཏ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཏེ་ར་ས, ཨ་ནྣཱ་དི་ལཱ་བྷོ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་ཝ་བོ་དྷོ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ར་ས.
༣༥༡. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ. དུ་པྤ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ ལོ་བྷཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ. ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏེ ས་ར་ཎེ. ན་ཏྠི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ’’ནྟི ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ ན ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏཾ ས་ར་ཎཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཏཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཡ་དི་པི ཀོ་ཙི ཏི་ཎྷེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ནེ་ཝཱ་ཧཾ བུ་དྡྷཾ ན བུ་དྡྷོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ན དྷ་མྨོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ན ས་ངྒྷོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༣༥༢. ས་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ཛཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྠ ཙ སཾ་ཀི་ལེ་སོ པ་རི་ཧ་ནི་ཏ་བྦོ, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ན ས་མཱ་དཱ་ན་མ་ཏྟཾ, ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཏོ སཱི་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཊྛ་ཏ་ར་ཏཱ, ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏ་ར་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ད་ཎྜ་ནི་དྷཱ་ན་ཏོ, ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ཏ་ར་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཙ ཝེ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨོ, ཏཾ མ་ཎ་ཏི ‘‘མ་ཡི ཨི་དྷ ཋི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ནཱི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཏ་ཏོ ཝཱ པཱ་པ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ‘‘ཝི་ར་མ་ཎཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨི་ཀཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི. ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི. སེ་ཏུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན གྷཱ་ཏ་ན་ཝི་ར་ཏི སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ར་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏི་སྶོ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ན ཧ་ནཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི.
མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་དི་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མཱ དྭེཏི ས་མྤ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཡོ. པ་ཙྪི་མཱཏི སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ར་ཏི. ས་བྦཱ་ནི་པི བྷི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་དེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ. ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཨ་ཀུ་པྤ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པཱི’’ཏི. ཡོ་ནི་སི་དྡྷནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷཾ ཏི་རི་ཡ་མེ་ཝ དཱི་གྷ་ཏཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་སཱི་ལཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷཾ, མ་གྒ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སི་དྡྷཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷཾ. དི་ཊྛི་ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ མ་ཧ་ཊྛ་ཏ་ར་མེ་ཝ, ན ཨ་པྤ་ཊྛ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི. སཱ་དྷུ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི, ན དི་གུ་ཎཾ, ཏི་གུ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་སྶ དཱ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ད་ཡ་ཏི ཏེ་ན ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི དཱ་ནཾ, སཱི་ལཾ. ‘‘ཨ་གྒཱ་ནཱི’’ཏི ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ཉྙཱ་ནི. ཙི་ར་ར་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱ་ནི. ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཾ་ས་ཉྙཱ་ནི.‘‘པོ་རཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ནི པོ་རཱ་ཎཱ་ནི. ས་བྦ་སོ ཀེ་ན་ཙི་པི པ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་དྷཱུ་ཧི ན ཀི་ཎྞཱ་ནི ན ཁི་ཏྟཱ་ནི ན ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ས་ངྐི་ཎྞཱ་ནི. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ནེ་སཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ངྐི་ཎྞ་པུ་བྦཱ་ནི ན ས་ངྐི་ཡ་ནྟི ན ས་ངྐི་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་པི་ཀུ་ཊྛཱ་ནི ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཧིཾ་སཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ དེ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་སྶ་པི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ དེ་ཏི. ན ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝེ་རནྟི ཝེ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷནྟི ནི་དྡུ་ཀྑ་ཏཾ.
ན་ནུ ཙ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ན ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ན བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ས་ར་ཎཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛེ་ཊྛ་ཀནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ. ‘‘ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏ་མཱ་ཧ.
༣༥༣. ཨཱི་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ད་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ན ཀི་ལ་མ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤ’’ནྟི, ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧཱི་ནཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཉྩ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ བྷཱ་གཾ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤ་ཉྩ ཨཱ་ཡུཾ དེ་ཏི. ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་པྤེ’’ཏི ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ར་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རུ་པྤ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡེ ཨེ་ཝ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ་ནེ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ…པེ… ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤);
ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ’’ཏི ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ན་རཱུ་པ་ནི་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ…པེ… མ་ཧ་པྥ་ལཱ’’ཏི. ཝི་ཀུ་བྦ་ན་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ, ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏོ ཁ་ནྡྷ་པྤ་དེ་སོ. ས་མཱ་པེ་ནྟོཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ནྟོ.
ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༤-༨. ས་བྦེ ཏེ པཱ་ཎ་ཡོཏི ‘‘ས་ཏྟ ཙ ཨུ་ས་བྷ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ ས་བྦེ པཱ་ཎི་ནོ. ཨཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ སུ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ཎཱི་སུ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མ་ཡཱ ཏཱ་ཝ བ་ཧཱུ པཱ་ཎི་ནོ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཱ’’ཏི ཙི་ཏྟེ པ་རི་བྱཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་ད་པཱ་དི. སུ་ཏྭཱཏི ‘‘བ་ནྡྷ་ན་ཏོ མོ་ཙི་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝི་ག་མེ་ན ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ག་མེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཐི་ན་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་ཝི་ག་མ་ན་ཏོ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཏེ་ཧི ན པི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ག་མེ་ན ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ སཾ་པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝི་ག་མེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.