༣. ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་སྶ པ་ད་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཧི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཱ་ག་ཏ་མ་ཏྠ’’ནྟི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ན་པ་དི་ནོཏི ཛ་ན་པ་ད་ཝ་ནྟོ, ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཝཱ ཨི་སྶ་རཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ. ཡ་དི ཨེ་ཀོ ཛ་ན་པ་དོ, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨཱི་དི་ས་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ རཱུ་ལ༹ྷི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ་པི ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ངྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏ་བྦི་སེ་ས་ནེ་པི ཛ་ན་པ་ད-ས་དྡེ ཛཱ་ཏི-ས་དྡེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱཏི པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ནོ, ཏེ་ན པུ་ཐུ་ཨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. བ་ཧུ་པྤ་བྷེ་དོ ཧི སོ པ་དེ་སོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ན་ངྒ་ལཱ་ནི་པི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ངྒ་ལཱ་ནི་པི པ་ཧཱ་ཡ, ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་སྶ་ཀཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ‘‘སོ པ་དེ་སོ’’ཏི པ་དེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝཱ, ཏེ པ་དེ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝ ཀོ་ས་ལཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཙཱ་རི་ཀནྟི ཙ་ར་ཎཾ, ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཙཱ་རོ, སོ ཨེ་ཝ ཙཱ་རི་ཀཱ. ཏ་ཡི་དཾ མ་གྒ་ག་མ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཙུ་ཎྞི་ཀ་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི. ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པཱིཏི ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ་པི. ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནནྟི སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དིཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཝཱ་སཱི་ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མཱི་ཧི ཨེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘བུ་དྡྷ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ.
ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀ་མྤི ཋཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་མ་ན་ཏོ. ས་མ་ནྟཱཏི ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ ས་མ་ནྟ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏ་རུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལེ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨོ་ས་ར་ཏི.‘‘ས་ཏྟ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ས་རཱི་ར་ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཝི་ཙ་ར་ཎེ་ན ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཱ་བྷི་ཀ་ངྑ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟ (ཨ. ནི. ༧.༧༢) མ་གྷ་དེ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀཱདི (ཛཱ. ༡.༡.༩) དེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན. སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ (པཱ་ཙི. ༣༢༨) ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལཱ་དི་ཀེ (མ. ནི. ༢.༣༤༧) བོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀ་ཉྩི, ཀ་ཏི་པ་ཡེ ཝཱ པུ་གྒ་ལེ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱ་རི་ཀཱ ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ. ཏ་ད་ཉྙཱ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ.
ད་ས་ས་ཧ་སྶི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ཏྟེ པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡེ པ་སྶི་ཏུཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛོཏི ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཡེ ས་ཏྟཱ བྷ་བྦཱ པ་རི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎཱ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ས་ཧ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ ཏ་དཱ ཝི་ན་ཡཱུ་པ་གཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཏེ ཨ་མྦ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏེ བྷོ གོ་ཏ་མ མུ་ཎྜ་ཀཱ ས་མ་ཎ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ནི་པཱ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ས་མྦྷི་ཝཱ་ཀྱཾ སཱ་དྷུ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནནྟི ཝི་ག་ཏ་ཏུ་ད་ནཾ, མཱ་ན་ད་བྦ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ག་ཏ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཝ་ས་རི་ཏ་བྦནྟི ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེཏི ཨི་དཾ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ’’ཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ནྟི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་སོ ཨ་དྷ་མྨ་ནི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་རཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི, སཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ལ་ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ་ནཱཏི དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༥. མ་ནྟེཏི ཨི་རུ་བྦེ་དཱ་དི་མ་ནྟ་ས་ཏྠེ. པོ་ཀྑ་རེ ཀ་མ་ལེ ས་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དཱི་ཏི པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི. སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, པོ་ཀྑ་རེ ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ས་དི་སོཏི སེ་ཏ་པ་དུ་མ་ཝ་ཎྞོ. སུ་ཝ་ཊྚི་ཏཱཏི ཝ་ཊྚ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཊྛུ ཝ་ཊྚུ་ལཱ. ཀཱ་ལ༹་ཝ་ངྒ་ཏི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ.
ཨི་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀཱི་དི་སོ པུ་བྦ་ཡོ་གོ, ཡེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི ཏེ་ནཱ་ཡཾ སཾ་སེ་ད་ཛོ ཛཱ་ཏོ. ན པུ་པྥ་ཏཱིཏི ན ཝི་ཀ་ས་ཏི. ར་ཛ་ཏ་བི་མྦ་ཀནྟི རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀཾ.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི-ས་དྡོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཏྠ་དཱི་པ་ནོ, ཨཱས་དྡོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧི ཨུ་ཀྐ་ཊྛནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཡ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱཏི ཡཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ.ན་ག་ར་སྶ ཝ་ཏྠུནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཁ་ཎོ, སུ་མུ་ཧུ་ཏྟཾ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཡ་ནཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟཱ ར་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་ཀྐཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་སུ ན་ག་ར་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ, ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཡ་ནྟཱི་སུ ཋི་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི མཱུ་ལ་ཝི་བྷུ་ཛཱ་དི་པ་ཀྑེ་པེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཋི་ཏཱ་སུ ཋི་ཏཱ ཨཱ་སཱི་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏཾ ན་ག་རཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ. ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱཏི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ས་ཏྟུ་སྶ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་དེ་སུ. ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི ཧི ཨ་ནུ་པ་ཡོ་གོ པུ་རི་མ་སྨིཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནེ. ‘‘ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་ག་ཏོ ཝཱ་ཡཾ ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཨ་ནུ་ཨ་དྷི་ཨཱ་ཨི་ཏི་ཨེ་ཝཾ་པུ་བྦ་ཀེ ཝ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་དྡ་ཝི་དཱུ ཨི་ཙྪ་ནྟི.
ཨུ་སྶ་ད་ཏཱ ནཱ་མེ་ཏྠ བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཏི, ཏཾ བ་ཧུ་ལ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བ་ཧུ་ཛ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱ པོ་སེ་ཏ་བྦཾ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡཾ. ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ.
ར་ཉྙཱ ཝི་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒཾ. ར་ཉྙོ དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏནྟི ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡོ་གྱ་བྷཱ་ཝེ་ན རཱ་ཛ་ཏོ ལ་དྡྷ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. རཱ་ཛ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་རི་བྷོ་ག་ལཱ་བྷ་སྶ སེ་ཊྛ་དེ་ཡྻ་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ས་ངྑེ་པེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ས་བྦཾ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫ’’ནྟི ས་རཱི་ར་ད་ཎྜ་དྷ་ན་ད་ཎྜཱ་དི བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ད་ཎྜ་མཱ་ཧ. ན་དཱི་ཏི་ཏྠ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སཱུཏི ན་དཱི་ཏི་ཏྠ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ. ‘‘རཱ་ཛ་དཱ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ར་ཉྙོ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ ‘‘ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན དི་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ཛ་དཱི་པ་ན་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟནྟི མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ སེ་ཊྛ་དེ་ཡྻཾ ཨུ་ཏྟ་མ་དེ་ཡྻཾ ཛཱ་ཏཾ.
ཨུ་པ་ལ་བྷཱིཏི ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྷཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་ར…པེ… ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ས་བྦ་མྤི ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཏོ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཁོ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་སྶོ་སཱི’’ཏི པ་དཾ ཁོ-ས་དྡེ ག་ཧི་ཏེ ཏེ་ན ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཾ པཱུ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ནི སི་ལི་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཏ་སྨིཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ན་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ.
ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཝཱ་ས་ནཾ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཝི་རཱ་ག་སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པཱ་པ་ས་མ་ན་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་པ་ས་མ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ལཱུ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟནྟི པི་ཡཱ་ལཱ་པ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཧེ་ཏེ ‘‘བྷོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡཱ’’ཏི ཝཱ. གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ གཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. གོ་ཏ་མོ་ཏི ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ, བུ་དྡྷི་ཉྩ ཏཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཝི་ནཱ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ སོ གོ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ཏཾ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་མ་ཎོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཀུ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ.
ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏ་ཝི་པུ་ལ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ. ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན པཱ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ. ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ན ཀི་ཉྩི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ. ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ ཙ ཏ་ཏོ་པི ས་མི་དྡྷ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ. ཨི་ཏི ‘‘ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ, མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. སུ་ནྡ་རནྟི བྷ་དྡ་ཀཾ. བྷ་དྡ་ཀ་ཏཱ ཙ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ. སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ. ཡཱ་དི་སེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ཧི ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡོ ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ, ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཙ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སི་ཡ་ས་ཀུ་ཎ་ཝ་ཏྠུཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༤; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༠) ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་མྦ་ཊྛ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༦. མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཨ་དྷཱི་ཏེ མ་ནྟེ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛེ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏི ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ན ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན.
ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠཾ ས་དྡ་ཉྩ ནི་ཁ་ཌ་ཏི བྷི་ནྡ་ཏི ཝི་བྷ་ཛྫ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ནི་ཁ་ཎྜུ, སཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཁ-ཀཱ་ར་སྶ གྷ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་གྷ་ཎྜཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ཊ་ཡ་ཏི ག་མེ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ, ཏཾ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ ག་མེ་ནྟོ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཊུ་བྷཾ. ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཀནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་དཱི་པ་ཀཾ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཏ་སྶ ག་ནྠ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤོ, སོ པ་ན ཝ་ཎྞ་པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷ་པ་ད་ཏྠཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ བ་ཧུ་ཝི་ཀ་པྤོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ མཱུ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ག་ནྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ ན་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ, ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ཀྑ་རཱ པ་བྷེ་དཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ, སི་ཀྑཱ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཝེ་དཱ་ནཾ.
ཏེ ཨེ་ཝ ཝེ་དེ པ་ད་སོ ཀཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ད་ཀོ. ཏཾ ཏཾ ས་དྡཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི བྱཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ས་དྡ་ས་ཏྠཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཧི་ཏཾ ཏེ་ན ལོ་ཀོ ན ཡ་ཏ་ཏི ན ཨཱི་ཧ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ག་ནྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྟཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི.
ཝ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཡོ, ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རི་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟོ ཏེ ག་ནྠེ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ པ་ཊི་སེ་དྷཱ པ་ཀ་ཏིཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ…པེ… ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ‘‘པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི པ་ན པ་ད་སྶ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ. ག་རཱུཏི བྷཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་ནྡཱ་བྱཱ་རོ་ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི.
༢༥༧. ‘‘ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
༢༥༨. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ནཱ་ནི མ་ནྟ་པ་དཱ་ནི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨེ་ཀ་ས་ཏཾ ཨ་དྡྷ་རི་ཡཾ སཱ་ཁཱ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཏྟ་ཀོ སཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཎི་དྷི …པེ… མ་ཧ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཎི་དྷི་མ་ཧ་ཏོ ས་མཱ་དཱ་ན་མ་ཧ་ཏོ་ཏི ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པ་ཎི་དྷི་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དི ཙ་སྶ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་ཊྛཱཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ. བྷ་ཝ་བྷེ་དེཏི བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སེ. ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏཱ ཝི་ས་ཊ་བྷཱ་ཝོ.
ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི སུ་ཝི་ས་དཱ་ནི, སུ་པ་རི་བྱ་ཏྟཱ་ནི, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཏེ་ཧེ་ཝ བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏཱ, དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ, ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐ་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི. དཱ་ནཾ, པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི. ར་ཉྫ་ན་ཏོཏི པཱི་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏོ. ཙ་ཀྐཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ས་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ, ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨོ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་ཛཱ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ‘‘རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ’’ཏི པ་དཾ ཙ་ཏུ་དཱི་པི་སྶ་ར་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་མུ་དྡ་ཨ་ནྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏུ་དྡཱི་པ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ’’ཏི ཝི་དྷགྒ་ཧ་ཎཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧ་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀོ་པཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་མ་མོ་ཧ་མཱ་ན་མ་དཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱིཏི ཝི་ཛི་ཏ་ཝཱ. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཛ་ན་པ་དེ ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ, ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ, ཛ་ན་པ་དོ ཐཱ་ཝ་རི་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ.
ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ་པི (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༣; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༣; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༢༦; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༥༠) ཙ་ཀྐ་སྶ ར་ཏ་ན་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ར་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝི་སུཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ར་ཏ་ནེ་ཧི རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཡཾ ཡ་མ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཛི་ཏེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟོ་པཱ་ཏ་རཱ་སེ་ཡེ་ཝ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ནུ་སཾ་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཏོ. པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧཱིཏི མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི. ཏ་ཏྠ མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ན ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀ་རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་མ་ཎི་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་དྷ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན.
ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མེ་ནཱཏི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན. ཏ་ཉྷི ས་བྦ་རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཡོ་གཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ’’ཏི. ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཏོ ‘‘ཧ་ཏྠི…པེ… ཡོ་གོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. (ཀོ་སོ ཧི ནཱ་མ ས་ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དུ་གྒཾ ཏེ་ཛཾ ཀུ་སུ་མོ་རཾ པ་ར་ཀྐ་མཾ པ་བྦ་ཏོ་མུ་ཁཾ ཨ་མོ་ས་པ་ཧ་ར་ཎཾ) ཏི་ཝི་དྷ་ས་ཏྟི་ཡོ་ག་ཕ་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་སེ་ཧཱིཏི སེ་སེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི.
ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་དོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་མྨ་ཏ་ར་ར་ཏ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི མ་ཎི་ཨི་ཏྠི་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་ལོ་བྷ…པེ… ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི ཨུ་ལཱ༹་ར་སྶ དྷ་ན་སྶ, ཨུ་ལཱ༹་ར་དྷ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཙ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. པ་ཙྪི་མནྟི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་མོ་ཧ…པེ… ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཎེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་དེ་སོ ནཱ་མ ས་ཝི་སེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཀ་ཐཱ་བ་ནྡྷོ.
ས་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ སཱུ་རཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཨ་སུ་རེ ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་རོ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡོ. ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སེ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ་ཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀེ’’ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ཧ. ས་བྷཱ་ཝོཏི ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་ར་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝཱི་རི་ཡ་མ་ཡ་ས་རཱི་རཱ ཝི་ཡཱཏི ས་ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་དི་སཱ, ས་ཝི་གྒ་ཧཾ ཙེ ཝཱི་རི་ཡཾ སི་ཡཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པ་ཊི་སེ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ’མ་སྶ པུ་ཏྟཱ པ་མ་དྡེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ས་ཙེཏི་ཨཱ་དི, ཏེ་ན པ་ར་སེ་ནཱ ཧོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཏེ པ་ན ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཀ་ཏུ་པ་ཙི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་དྷ་མྨེ་ན. ཏེ་ན ཧི ས་ཉྩོ་དི་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫཾ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཨི་མཾ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ‘‘ཚ་ད་ནཱ, ཚ་དཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཝ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཝི་ག་མེ་ཏྭཱ. པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ’’ནྟི. ཏ་སྶཱ པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཝཱ་ས་ན་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ.
ཨ་ར་ཧཾ ཝ་ཊྚཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་མཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཚ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཕ་ལཱ་ནུ་མཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚོ ཝི་ཙྪ་དོ ཙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ནཱཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན. པུ་རི་མ་སི་དྡྷཱིཏི པུ་རི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མེ་ནཱཏི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠; ཨ. ནི. ༤.༨) ཝུ་ཏྟེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི, བུ་དྡྷ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧཱིཏི ‘‘ཡེ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, (མ. ནི. ༡.༡༥༠; ཨ. ནི. ༤.༨) ‘‘ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠; ཨ. ནི. ༤.༨) ཙ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི. ཏ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷཱིཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ན་ཏཱ་སི་དྡྷི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨཱ་པ་དེ་སེ་ན ཧི ས་ཏྠུ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ན་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. པུ་རི་མཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི པུ་རི་མ་པ་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ, སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ ཏཾ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏི ས་ཝཱ་ས་ན་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་དཱི་པ་ན་ཏོ. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཧི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་མེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ‘‘སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཾ.
༢༥༩. ཨེ་ཝཾ བྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཐཱ མ་ཡཾ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཝེ་དི་སྶཱ་མ, ཏྭཾ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ནོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སོ་པི ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཡཱཏི ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཱ་ན་བྷཱུ་མིནྟི ཡཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱུ་མིཾ. དི་ཝཱ་པ་དྷཱ་ནི་ཀཱཏི དི་ཝཱ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཀཱ.
༢༦༠. ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ཨ་མྦ་ཊྛ་ཀུ་ལཾ ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་དཱ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏུ་རི་ཏོཏི ཨ་ཝེ་གཱ་ཡ་ནྟོ.
༢༦༡. ཡ་ཐཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ཝོ མཱ་ཎ་ཝཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཏེ་ཧི མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སི པུ་བྦ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་ནུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི མཱ་ཎ་ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ པ་ན ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་ད་ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་དི་ཏནྟི སཾ་ས་ནྡི་ཏཾ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝནྟི ས་མྨོ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཏཾ. ཁ་མ་ནཱི་ཡནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་རཾ ས་རཱི་ར་ཡ་ནྟཾ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་སྶ་ཧཾ ཀ་ཙྩི ཁ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟི, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡནྟི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀཾ ཙི་ར་པྤ་བ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. སཱི་ས་རོ་གཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཙྩི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ, དུ་ཀྑ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཙྩི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ, ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཙྩི ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཀ་ཙྩི བ་ལཾ, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཙྩི ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ཙྩི-ས་དྡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ པཱི་ཏི པཱི་ཏིཡེ་ཝ. ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི པཱ་མོ་ཛྫཾ. ས་མྨོ་ད་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྨོ་ད་ནི་ཀཾ ཏ་དེ་ཝ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ. ས་མྨོ་དི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་པཱ་ཐ་མ་དྷུ་ར་ཏ་མཱ་ཧ, ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ’’ཏི ཝི་མ་དྡ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཾ. ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་ཙཱ་ཏུ་རི་ཡ་མཱ་ཧ, ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
ཨ་པ་སཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི མ་ངྐུཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཀ་ཎྛེ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱཏི ཨུ་བྷོ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྛེ ཨོ་ལ་མྦི་ཏྭཱ. དུ་སྶ་ཀ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ད་སཱ་ཀོ་ཊིཾ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱཏི ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ. དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏཱཏི ར་སཱ་དི་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མཱ་ཝ་ཏྠ་ཏཱ, ཨ་རོ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ར་ཎཱི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ ཝ་ཏཱ་ཡ’’ནྟི ས་རི་ཏ་བྦ་ཀཾ.
༢༦༢. ‘‘བྷ་ཝ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་རཾ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཉྷེ་ཏཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ནཱ་པི ལོ་ཀེ་ན, ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པ་སཱ་ད་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ‘‘མ་ཡི ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ན་མེ་ཝ པ་གྒ་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐེ་ནྟེ པ་ན ཀ་ཐཱ་པ་ས་ངྒེ་ན་སྶ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏེ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ནེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཀ་ཊྛཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི པཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཡ་ཐཱ པ་པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཙ ཏེ་སཾ པཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཙཱ’’ཏི.
པ་ཋ་མ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ཏཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སཱུཏི ཋཱ་ན་ག་མ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་སུ. ཀ་ཐཱ་པ་ལཱ༹་སནྟི ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ག་གྒཱ་ཧཾ. ས་ཡཱ་ནེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཡཱ་ན་སྶ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ཨི་དྷ ཀ་ཐཱ་པ་ལཱ༹་སོ.
ཏ་སྶ པ་ན ཡཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཨུ་པ་རི པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མུ་ཎྜ་ཀཱ ས་མ་ཎ་ཀཱཏི ཙ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ ཀ-ས་དྡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ’’ཏི. ཨི་བྷ་སྶ པ་ཡོ་གོ ཨི་བྷོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཏཾ ཨི་བྷཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨི་བྦྷཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཨི་བྷོ ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ཧ་ན་བྷཱུ་ཏོ པ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སུ་སྶུ་ས་ཀཱ སུ་དྡཱ པ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨི་བྷ་ས་དི་ས་པ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཨི་བྦྷཱ་ཏི. ཏེ པ་ན ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཏཱ་ཡ གྷ་ར་ཝཱ་སི་ནོ གྷ་ར་སྶཱ་མི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཀ་ཎྷཱཏི ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. དི་ཛཱ ཨེ་ཝ ཧི སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀཱ’’ཏི. མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ས་མ་ཎཱ པི་ཊྛི་པཱ་ད་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ‘‘མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་དྡེ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི མཱ་ནུ་སྶ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟོ, པ་རེ ཙ ཝ་མྦྷེ་ནྟོ ‘‘མུ་ཎྜ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱིཏི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི་ཏི. ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠི་ཀཾ ད་ཎྜི་ཀ་ཉཱ་ཡེ་ན.
‘‘ཡཱ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ར་ཏོ ‘‘པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝཱ པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་དྷུ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི གུ་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཝ་ཏྟནྟི ཏེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཨཱ་ཙཱ་རཾ. ཨ་སི་ཀྑི་ཏོཏི ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ. བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྷི ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ ‘‘ཨ་ཝུ་སི་ཏོ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༦༤. ཀོ་དྷ་ཝ་ས་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ཀ་མ་ནོ. མཱ་ན་ནི་མྨ་ད་ན་ཏྠནྟི མཱ་ན་སྶ ནི་མྨ་ད་ན་ཏྠཾ. ཨུ་གྒི་ལེ་ཏྭཱཏི སི་ནེ་ཧ་པཱ་ནེ་ན ཀི་ལི་ནྣཾ ཨུ་བྦ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. གོ་ཏྟེ་ན གོ་ཏྟནྟི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན པུ་རཱ་ཏ་ན་གོ་ཏྟེ་ན ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཾ གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ གོ་ཏྟཾ ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ཝ་སེ་ན, ཀུ་ལཱ་པ་དོ་སོ, ཏ་ད་ནྭ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་པུ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་དི་ཙྩོ, མ་གྷ་དེ་ཝོ’’ཏི. གོ་ཏྟ་མཱུ་ལ་སྶ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཏཱ་ཡ ཨ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་པ་ཝེ་ད་ན་ཏོ ‘‘མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ མཱུ་ལེ ཚེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གྷ་ཊྚེ་ནྟོཏི ཨོ་མ་ས་ནྟོ.
ཡ་སྨིཾ མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཀོ་དྷུ་སྶ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ, སོ ‘‘ཙ་ཎྜོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ཏི མཱ་ན་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ་དྷ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཁ་རཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹. ལ་ཧུ་ཀཱཏི ཏ་རུ་ཎཱ. བྷ་སྶཱཏི ‘‘སཱ་ཧ་སི་ཀཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘སཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ས་མཱ་ནཱཏི ཧོ་ནྟཱ, བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟཱ་ཏི པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ན ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱིཏི ས་ཀྐཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨནྟི པ་ཎི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨ ནཱ་ནུ་ལོ་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. ཀཱ་མཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཡོ ས་བྦེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཏ་རོ ས་མ་ཏྠོ ཙ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨི་དཾ ར་ཛྫཾ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཾ བ་ཧུ་བྱཱ་པཱ་ར’’ནྟི ཏ་ཏོ ནི་བྦི་ཛྫ ར་ཛྫཾ ཝ་ཡ་སཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི སོ་པི ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཏཱ་དི་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྱཱ་ཏི ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི. ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཀུ་ལཱ་བྷི་མཱ་ནི་ནོ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རེ་སཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཀུ་ལཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ་པི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ པ་ར་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་ཙྪི་ཏོ ཝ་ཛི་ར་པཱ་ཎི་བྷ་ཡེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. ཁེ་ཏྟ་ལེ་ཌྜཱུ་ནནྟི ཁེ་ཏྟེ ཀ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ན་ངྒ་ལེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ལེ་ཌྜཱུ་ནཾ. ‘‘ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཏཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༥༠) ཝུ་ཏྟཱ. ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ལ་གྒི་ཏུནྟི ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧི་ཏུཾ, ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་མྷེ ཧཾ་ས་ཀོ་ཉྩ་མོ་ར་ས་མེ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན ཏཾ ཀོ་ཙི ཧཾ་སོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་མྨཱ་ནོ དཱ་ནི ཛཱ་ཏོ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ’’ཏི.
དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༧. ནི་མྨཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་མྨ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་མཾ གོ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ པི་ཏི་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཾ, ན མཱ་ཏི་ཏོ ན ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་གོ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, གོ་ཏྟ་ནཱ་མཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷཾ, ན ཀི་ཏྟི་མཾ, ཛཱ་ཏི ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱི, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟནྟི གོ་ཏྟ་ནཱ་མཾ, ན ཀི་ཏྟི་མ་ནཱ་མཾ, ན གུ་ཎ་ནཱ་མཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནོ’’ཏི ནི་རུ་ལ༹ྷཱ ཡཱ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནཱ་མནྟི. ཏཾ པ་ན ཀ་ཎྷ་ཨི་སི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ལ༹ྷཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཝེ་ཎཱི་ཝ་སེ་ན གོ་ཏྟ’’ནྟི. གོ་ཏྟ-པ་ད་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཀུ་ལ་སུ་དྡྷི་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལ་ཀོ་ཊིཾ སོ་དྷེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡྻི་ཀ་པུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མི་ནོ པུ་ཏྟཱ’’ཏི. དི་སཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ར་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏཱ དཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་ར་དཱ་སི་ཡཱ པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ, ན ཙ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏི, མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ན ‘‘དཱ་སཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཎྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཉྩེ་ཏྠ (མ. ནི. ༢.༨༣; ཨ. ནི. ༤.༡༨༤) ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཀེ་ཙི ཙ ས་ཏྟཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཝི་ཡ ལོ་ཧཱ་ད་ཡོ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ མུ་དུ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ཝ་ནྟི, དཱ་སི་པུ་ཏྟོ ཏྭ་མ་སི ས་ཀྱཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ.
ཋ་པེ་ནྟཱིཏི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་བྷཱ ནི་ཙྪ་ར་ཏི ད་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ. ཀི་ར-ས་དྡོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ, ཏེ་ན ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ རཱ་ཛ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཀེ་ས་ཉྩི མ་ཏི་བྷེ་དོ, ཏཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ རཱ་ཛཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏ་སྶ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི –
‘‘ཨཱ་དི་ཙྩ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ཀ་རོ;
མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ རཱ་ཛཱ་སི, མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་ནཱ་མ་ཀོ.
ཡོ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ, གུ་ཎ་རཾ་སི་ས་མུ་ཛྫ་ལོ;
ཏ་མོ་ནུ་དོ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ཡ བྷཱ་ཎུ་མཱ.
ཋ་པི་ཏཱ ཡེ་ན མ་རི་ཡཱ་དཱ, ལོ་ཀེ ལོ་ཀ་ཧི་ཏེ་སི་ནཱ;
ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟི, ན ཝི་ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏུཾ ཛ་ནཱ.
ཡ་ས་སྶི་ནཾ ཏེ་ཛ་སྶི་ནཾ, ལོ་ཀ་སཱི་མཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀཾ;
ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རཾ, ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི ‘མ་ནཱུ’ཏི ཡ’’ནྟི.
ཏ་སྶ ཙ པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ –
‘‘ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ, རོ་ཛོ ནཱ་མ མ་ཧཱི་པ་ཏི;
ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཝ་ར་རོ་ཛོ, པ་ཝ་རོ རཱ་ཛ་མ་ཎྜ་ལེ.
ཏ་སྶཱ་སི ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎོ, ཀ་ལྱཱ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཏྲ་ཛོ;
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ་སི ཏ་ན་ཡོ, ཝ་ར་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནཱ་མ་ཀོ.
ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, མ་ནྡྷཱ་ཏཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནཾ;
ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཧི་ནྡེ་ན, ཨ་ཌྜྷ་ར་ཛྫེ་ན པཱུ་ཛི་ཏོ.
ཏ་སྶ སཱུ་ནུ མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ, ཝ་ར་མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ནཱ་མ་ཀོ;
‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ’ཏི ནཱ་མེ་ན, ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ.
ཝ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝ་རོ;
ཏ་སྶཱ་སི ཨུ་པ་ཝ་རོ་ཏི, པུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་བ་ལོ.
ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ མ་གྷ་དེ་ཝོ, དེ་ཝ་ཏུ་ལྱོ མ་ཧཱི་པ་ཏི;
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་རཱ.
ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མ་ཀོ རཱ་ཛཱ, ‘ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ’ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ;
མ་ཧཱ་ཡ་སོ མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ, ཨ་ཁུ་དྡོ རཱ་ཛ་མ་ཎྜ་ལེ’’ཏི.
ཨཱ་དི ཏེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོཏི ཏེ་སཾ མ་གྷ་དེ་ཝ པ་ར་མྤ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལཱ༹་ར་ཛ་ན་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ པ་ར་མྤ་རཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་པ་རོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ པ་ར་མྤ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པུ་ནཱ་པ་རོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཝཾ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ཧ་སཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིནྟི པུ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ‘‘ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི. ར་ཛྫཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི སཱ ཛ་ནྟུ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ མ་མ ཏཾ ཝ་ར་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.
ན་པྤ་ས་ཧེ་ཡྻཱཏི ན པ་རི་ཡ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ནི་ཀྑ་མྨཱཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏོ, ཀཱ་མེ་ཧི ཙ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠེ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཏེ་ཧཱིཏི མི་ག་སཱུ་ཀ་རེ་ཧི, མ་ཎྜཱུ་ཀ་མཱུ་སི་ཀེ་ཧི ཙ. ཏེཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ, ས་པྤ་བི་ལཱ༹་རཱ ཙ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཱ་ཧི.
ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀུ་ཊྛ་རོ་གོ ནཱ་མ སཱ་ས་མ་སཱུ་རཱི་རོ་གཱ ཝི་ཡ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ངྐ་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡཾ རོ་གོ ས་ངྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི.
མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝ་ན་ཙ་ར་སོ་ཎཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཁ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ཡཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ.
ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཧཱིཏི སཱ་ཧཱ་རཾ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀེ་ས་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཀེ་ས་ཝེ་ཎི་བ་ནྡྷ་ནཾ. དུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ.
༢༦༨. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷོ གོ་ཏ་མ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟེ, བྷོ་ཏཱ ཙ གོ་ཏ་མེ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀ་ཏེ ཝ་ཙ་ནེ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨཱ ཝེ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ་ཝ ཏེ་ན པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་ད་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ’’ཏི ཙ.
༢༧༠. དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༡༨) ཝི་ཡ, ས་ཧ དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ས་ཧ་དྷ་མྨོ, ས་ཧ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ’’ཏི.
༢༧༡. ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཏཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཙྩ་ཀ་ས་མཱ་ག་མེ. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི མ་ནྟ་བ་ལེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ. ཝཱ་ད་ས་ངྒྷ་ཊྚེཏི ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྒྷ་ཊྚེ.
༢༧༢. ཏཱ་ཎ་ནྟི ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོཏི, ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨི་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ མ་མ ཏཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཏཱ་ཎ’’ནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཡ་ཏོ པཱ་ལེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཏཱ་ཎ-ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏ་མཱ་ཧ. ཡ་ཐུ་པ་ཊྛི་ཏེ་ན བྷ་ཡེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ལེ་ཎཾ, ཨུ་པ་ལ་ཡ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ན ལེ་ཎ-ས་དྡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་ཏ་མཱ་ཧ. ‘‘ས་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ-ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏ་མཱ་ཧ.
ཨ་མྦ་ཊྛ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༤. ག་ངྒཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོཏི ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ. ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་རཾ ཝཱ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དིཾ ཝཱ པ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧ་ཏྠེ པ་ན ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ཝུ་དྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཀི་ར ‘‘ཀ་ཐཾ ནཱ་མཱ་ཧཾ དི་སཱ་ཡ དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཏཾ ཧཱི་ནཾ ཛཱ་ཏིཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་གྒ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཛྫཱ་བ་ལེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དྷཱི་ཏུ་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མྱཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་སོ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་མྦ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཝི་ཛྫནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་རཱི་རེ ཨ་བྦྷ་ངྒཾ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཝི་ཛྫཾ, མ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ ཨ་མྦ་ཊྛཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛོ་ཏི ཀ་ཎྷོ ཨི་སི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཏཾ་བཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི.
སེ་ཊྛ་མ་ནྟེ ཝེ་ད་མ་ནྟེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ནྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཉྙོ བཱ་ཧུ་ཀྑ་མྦྷ་མ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏཾ ཏེ་ན པ་ན་སྶ བཱ་ཧུ་ཀྑ་མྦྷེ་ན རཱ་ཛཱ, ‘‘ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷཱི་ཏོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཡེ་ན ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི. སོ་ཏྠི བྷ་དྡ་ནྟེ་ཏི ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨི་སཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ.
ཨུ་ནྡྲི་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡི་སྶ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏེ་ཏི བཱ་ཧུ་ཀྑ་མྦྷ་ཀ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ མ་ནྟེ ‘‘ས་རོ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱུ’’ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏེ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྷི མ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཀ་ཝི་ཛྫཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀུ་སུ་མཱ་ར་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏུ ཨ་པ་ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པེ ཨི་སྶ་རི་ཡེ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ལཱ༹་རེ ཙ ནཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
ཁ་ཏྟི་ཡ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༥. ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནྟོ, ན ཀུ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སཱུཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མཱི་པེ, ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦཾ ཨཱ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཾ, པ་ར་ལོ་ཀ་ག་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ཏྠེ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཏ་ཀེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟེ’’ཏི. མ་ངྒ་ལཱ་དི་བྷ་ཏྟེཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་སྶ་ཝ་དེ་ཝ་ཏཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཉྙ་བྷ་ཏྟེཏི པཱ་པ་ས་ཉྙ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟེ. པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ཏི་ཐཱི་ནཾ. ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༢༧༦. ཨི་ཏྠིཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠིཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཾ ཨི་ཏྠིཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་བྷཱུ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ སེ་ཊྛཱ, ཧཱི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་རི་སེ་ན ཝཱ པུ་རི་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཀ་ར་ཎེཏི རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་དུ་ཊྛེ པ་ཀྑ་ལི་ཏེ ཀཱ་ར་ཎེ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དོ་སེ’’ཏི. བྷ་སྶ་ཏི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷ་སྶཾ, ཚཱ་རི་ཀཱ.
༢༧༧. ཛ་ནི་ཏ་སྨིནྟི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ. ཛ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི ཝཱ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ, མ་ནུ་སྶེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོ’’ཏི. སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི གྷ་ཊེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༨. ཨི་དཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱ་དི ཀ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱཏི ཛཱ་ཏི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝཱ་དེ ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཡ་ཛ་ན་ཡཱ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ མཱ་ན་ཝཱ་ད་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ་སི ཝཱ མཾ ཏྭཾ, ན ཝཱ མཾ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ.
ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྶཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ. ལ་གྒི་སྶཱ་མཱཏི ཨོ་ལ་གྒཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཙི་ནྟ་ཡི་མྷ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི་ཡེ་ཝ ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎེ་སུ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ སོ ཏ་ཏོ དཱུ་ར་ཏོ ཨ་པ་ནཱི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱུ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཀྑི་པཱི’’ཏི. ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
༢༧༩. ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལནྟི ཁུ་དྡ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ. སཱི་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི སཱི་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ. ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་ཧིཾ་ས་ནཱ་དི་ཡ་མ་ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི སཱི་ལཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གྒེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡ་སི་དྡྷེ སཱི་ལ་མ་ཏྟེ ‘‘ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ལ་གྒེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ར་ཎ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མྤི ནི་དྡི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ ནི་ད་སྶི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༠. ཨ་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནྟོཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ. ཨ་ཝི་ས་ཧ་མཱ་ནོཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏུ་མེ་ཝ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ. ཁཱ་རིནྟི པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ཏཾ པ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ར་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཎཱིཏི ཨ་གྒི་དྷ་མ་ན་ཀཾ ཨ་ར་ཎཱི་དྭ་ཡཾ. སུ་ཛཱཏི ད་བྦི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏི་ད་ཎྜ་ཏི་གྷ་ཊི་ཀཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི ཁཱ་རི་བྷ་རི་ཏནྟི ཁཱ་རཱི་ཧི པུ་ཎྞཾ. ན་ནུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱ་ས་ནི་ཀོ་པི ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ་ཝ, ཀིཾ ཨ་ངྒཾ པ་ན བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ…པེ… ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན. པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ན་ཝ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༠; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༣༧) ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་དཱ་ཏི ཧི ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. གུ་ཎཱ་དྷི་ཀོ་པཱིཏི གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཏཱ་པ་སོ.
ཏཱ་པ་སཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་དི་ནོ, ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊཱ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ, ཡ་ཏོ ནེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སེ་ན ཝི་ནཱ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛ་པེ་ཏི ཙོ་ད་ཀོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ‘‘ཨོ་ས་ཀྐི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁུ་ར་དྷཱ་རཱུ་པ་མནྟི ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་མ་ནཱུ་པ་མཾ. ཨ་ཉྙེཏི ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ. ཨ་གྒི་སཱ་ལནྟི ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་སཱ་ལཾ. ནཱ་ནཱ་དཱ་རཱུ་ཧཱིཏི པ་ལཱ་ས་ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ས་མི་དྷཱ་དཱ་རཱུ་ཧི.
ཨི་དནྟི ‘‘ཙ་ཏུ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་གཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་མུ་ཁནྟི ཀོ་ཧ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཁ་མ་ཏྟཾ. སོ ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ལོ་ཀཾ ཝི་མྷཱ་པེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཧི མུ་ཁེ་ན སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཁ་ལཱ་དཱི་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏྭཱ ཝཱི་ཧི་མུ་གྒ་ཏི་ལ་མཱ་སཱ་དཱི་ནི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཉྪ་ནཾ ཨུ་ཉྪཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཙ་རི་ཡཱ ཝུ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་གྒི་པ་ཀྐེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ, ན ཨ་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ. ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཧི ཁ་ལེ་སུ ག་ནྟྭཱ ཁ་ལ་གྒཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶེ་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཾ ཨི་མེ ན ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་སཱ་མ་པཱ་ཀཱཏི ཨ་ས་ཡཾ་པཱ་ཙ་ཀཱ. ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ནཱ མུ་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀཱ. ད་ནྟེ་ན ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཾ ཝ་ཀྐ་ལཾ རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙོ ད་ནྟ་ཝ་ཀྐ་ལཾ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་ནྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་ཀཱ. པ་ཝ་ཏྟཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ཏོ པཱ་ཏི་ཏཾ ཕ་ལཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛི་ནོ. ཛི་ཎྞ་པ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ པ་ཎྜུ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ལཱ་སཾ, ཏཾ་ས་དི་ས་ཉྩ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཾ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སི་ཀཱ, ས་ཡཾ་པ་ཏི་ཏ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ཏྟ་བྷོ་ཛི་ནོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་པི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་དྷ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ.
པ་རི་ཡེ་ཊྛི ནཱ་མ དུ་ཀྑཱཏི པ་རེ་སཾ གེ་ཧ་ཏོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཡེ་ཊྛི ནཱ་མ དཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑཱ. པཱ་སཱ་ཎ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ དུ་ཀྑོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ད་ནྟེ་ཧེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི.
ཨི་མཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི་ཡེ་ཝཱཏི ‘‘ཁཱ་རི་ཝི་དྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨེ་ཝ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཧཱི་ཏི.
༢༨༢. ཨ་པཱ་ཡེ ཝི་ནཱ་སེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ. ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏེ་ན ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་མཱ་ནོ, ཀ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
པུ་བྦ་ཀ་ཨི་སི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༣. དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཏྟི, ད་ཏྟི་ཡེ་ཝ ད་ཏྟི་ཀནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ནྣ་ཀ’’ནྟི. ཡ་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ ར་ཉྙོ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྨཱ་སྶ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཁེ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱཏི ནཱི་ཏི་ས་ཏྠེ. པ་ཡཱ་ཏནྟི ས་དྡྷཾ, ས་སྶ་ཏི་ཀཾ ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ད་ཏྟི་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༨༤. ར་ཐཱུ་པ་ཏྠ་རེཏི ར་ཐ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་པ་དེ་སེ. པཱ་ཀ་ཊ་མ་ནྟ་ནནྟི པ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ མ་ནྟ་ནཾ. ཏ་ཉྷི སུ་དྡཱ་དཱི་ཧི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ར་ཧ་སྶ་མ་ནྟ་ནཾ. བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ཨ་པི ནུ བྷ་ཎ་ཏི.
༢༨༥. པ་ཝ་ཏྟཱ་རོཏི པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟཱ་རོ, ཡ་སྨཱ ཏེ ཏེ་སཾ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏཱ་རོ’’ཏི. སུ་དྡེ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ར་ཧོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན མ་ནྟཱ ཨེ་ཝ, ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ པ་ད་ནྟི མ་ནྟ་པ་དཾ, ཨ་ནུ་པ་ནཱི་ཏཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ར་ཧ་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡཾ. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏནྟི གཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་ད་ཏྟཱ་ནུ་ད་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་རཱ་ནཾ ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཏྟནྟི པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷནྟི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཾ. རཱ་སི་ཀ་ཏནྟི ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་ནྟ་བྲ་ཧྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནུ་ཝཱ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ.
ཏེ་སནྟི མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱུ་ནཾ. དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་བྷ་ཎྜེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དིཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ས་དི་སེ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་པྤེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཝི་དྷི་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. པཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ, ཏེ་ན ས་ཧ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་ཙྩ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པ་རེ པ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རཱ པ་རེ པ་ཙྪི་མཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ནྠི་ཏ་མ་ནྟ་པ་དེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པ་དཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་དེ པ་ཀྑི་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་རུ་དྡྷེ ཨ་ཀཾ་སཱུཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཏྱཱ་ཧཾ མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ.
༢༨༦. ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ག་ནྡྷ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷཱཏི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ག་ནྡྷ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནེ་ན ཨི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཾ, ‘‘ར་ཛོ་ཛ་ལླ་དྷ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ་སུ ཝ་སིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཝཱ་སཾ, ‘‘ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རཱ ཝ་སིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་དི་པ་ཎཱི་ཏཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ, ‘‘ཡ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ, ‘‘ས་བྦ་དི་སཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་པ་ཀྑི་ཀཾ སཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ཝུ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་པི ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟི ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡེ་ཝ. ཀུ་ཏ་སྶ ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཝེ་ཋ་ཀེ་ཧཱིཏི ཝེ་ཋ་ཀ་པ་ཊྚ་ཀཱ་ཧི. ས་མ་ནྟཱ་ན་ག་རནྟི ན་ག་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ. ཀ་ཏ་སུ་དྷཱ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ ཋཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དྭེ་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༧. ན ས་ཀྐོ་ཏིས་ངྐུ་ཙི་ཏེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཏེ་སཾ དུ་བྦི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ག་ཝེ་སཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ན་མ་ཀཱ་སི. ས་མཱ་ན་ཡཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ས་ངྐ་ལེ་ནྟོ ས་མྨཱ ཨཱ་ན་ཡི ས་མཱ་ཧ་རི. ‘‘ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ པ་སྶེ་ཡྻ་ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཀི་ལ་མ་ཏི. ‘‘ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ པུ་བྦེ ཨཱ་སི་ས་ན་ཏྠ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་སྶ སཾ་ས་ཡ་ཏྠ་ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ངྑཱ་ཡ ཝཱ དུ་བྦ་ལཱ ཝི་མ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཾ་ས་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཀཱ་ལུ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝོ.
ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ་སོ་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཉྩ་ན་མ་ཎྜ་ལ་ས་ནྣི་ཀཱ་སཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཎྛཱ་ན་ས་ནྣི་ཝེ་ས་སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ ཝ་ར་ངྒ་པ་ར་མ་ཙཱ་རུ་བྷཱ་ཝཾ, ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་ཏ་པ་ནི་ཡཱ་ར་ཝི་ནྡ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཀེ་ས་རཱ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ལཱ་སཾ, ས་ཉྫྷཱ་པ་བྷཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་ཛ་ལ་ཝ་ན་ནྟ་རཱ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ས་མྤུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སོ་བྷ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་རཱ་ཛ་ཏི, ཡཾ བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་ནྟ་ར་མ་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ, ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ སུ་པ་རི་ཙི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ, སུ་ས་ཎྛི་ཏ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ, ཀོ་པཱི་ན་མྤི ས་ནྟཾ ཨ་ཀོ་པཱི་ན་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཧཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ སཾ་ས་ཡོ, ཏ་ནུ་མུ་དུ་སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ན་སྶ གུ་ཎེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ ནཱ་ཧོ་སི.
༢༨༨. ཧི་རི་ཀ་ར་ཎོ་ཀཱ་སནྟི ཧི་རི་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. ཚཱ་ཡནྟི པ་ཊི་བི་མྦཾ. ཀ་ཐཾ ཀཱི་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཚཱ་ཡཱ་རཱུ་པ་ཀ་མ་ཏྟནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་བི་མྦ་རཱུ་པཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ བུ་དྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ བི་མྦ་ཀ་མ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན རཱུ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་རཱུ་པཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ནྣེ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཀ་ལློ་སཱིཏི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཀུ་ས་ལོ ཚེ་ཀོ ཨ་སི. ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཀ་ཐི་ན་སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ. མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨ་མུ་དུ་ནོ གྷ་ན་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༢༩༡. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ན ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ སུ་ག་ཏི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཏཾ དོ་སཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཊྛུ་དཱ་སཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. པཱ་ཏེ་སཱིཏི པ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཏེ་སི.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་བུ་དྡྷཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣-༦. ཨཱ་ག་མཱ ནཱུཏི ཨཱ་ག་ཏོ ནུ. ཁོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱུཏི སཱ་དི་ཡ་ཏུ, ཏཾ པ་ན སཱ་དི་ཡ་ནཾ མ་ན་སཱ ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི.
༢༩༧. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠནྟི ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཏཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཏ་དཱ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཎི་ཏྟནྟི ཨཱ་མི་སཱ་པ་ན་ཡ་ནེ་ན སུ་ཙི་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠེ ཙ པ་ཏྟ་ཉྩ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི.
༢༩༨. ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཀ་ཐཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐ’’ནྟི. ཀཱ པ་ན སཱ? དཱ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཏཱ་ཝ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ, སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལོ ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ནི་སྶ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. སཱི་ལེ་ན དཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སུ་དྡྷི་ཏོ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ར་པཱི་ལཱ༹་ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཉྩེ དཱ་ན་སཱི་ལཾ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི ཏ་སྶ ཕ་ལ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ དཱ་ན་སཱི་ལ་མ་ཡེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་ཧི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨེ་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻཱ དི་བྦ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལ་དྡྷ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ. སྭཱ་ཡཾ ས་གྒོ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ, ས་བྦ་ཐཱ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. མ་གྒ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་པི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ ས་བྦེ་པི ཀཱ་མཱ ནཱ་མ བ་ཧྭཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཧཱི་ནཱ ག་མྨཱ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་རོ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ས་བྦེ་པི བྷ་ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཙ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ བོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་གྒོཏི ཙེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ན ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟནྟི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༩. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན་སྶ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ར་ས་དི་སཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཝི་ག་ཏཱ ཀ་ཐ་ངྐ་ཐཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ག་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ ཀ་ཐ་ངྐ་ཐཱ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ ཙ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ. སཱ་ཡཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རཾ པ་ཙྩེ་ཏི, ན ཏ་སྶ པ་རོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.