༡. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ
ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. ‘‘ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. དུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་སོ. པ་ད་དྭ་ཡེཏི ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ.
དུ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་མཾ ཝི་སེ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན དུ་ཀྑ་ས་དྡེ་ན. སོ ཧི ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྪི་མཾ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཊྛཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. སོ ཧི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སེ་ན.
དེ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ངྑི་པ་ནཾ ཨི་དྷ ས་ངྑེ་པོ, སོ ཙ ཏ་བྦི་བྷཱ་གཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑེ་པོ སཱ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷེ ཀ་ཏྭཱ, ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པཱིཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ཝི་སེ་ས་ནྟ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀོཏི ཝི་བྷཱ་ག་ནྟ་རཱ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ.
༡༩༡. ཨ་པ་ར་ཏྠཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ད་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ་པི ཧི ཨ་པ་ར་ཏྠ་ས་དྡོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. སི་དྡྷི པ་ན ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ཧི་པི དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་དྡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ སཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས་ནྟི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་པ་ར་སྶཱཏི ཨ་པ་ར་སྶ ས་ཏྟ་སྶ. མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷེ་དོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ག་ཏི, ཏ་བྦི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏི་ཎཱ་ཀཱ་རོཏི ཏི་ཎ་ཝི་ཀ་པྤོ, ཏི་ཎ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝནྟི ནི་ད་སྶ་ནེ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱཏི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧི ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ན་མྤི ཧི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལ་ས་དི་སཾ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ. ས་ཧུ་པྤཱ་ད་ཀཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ས་ཧི་ཏཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དི་ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་དེ་སུ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡོ་ནི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ན་བྷི་ཧི་ཏེ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ནཱ་བྷི་ཧི་ཏེ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊཱ ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟི.
དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣནྟི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣཾ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣཾ. སེ་སེཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ. པ་ཉྩ་ནྣནྟི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་མ་ནོ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ. ཏཱ་ནི ཧི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་ཀ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ་ནནྟི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝེ་ཀ་ལླཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ཏྟ་ནྣཾ ན་ཝ་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་ན་པི ད་ས་ནྣཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཏྟ་ནྣནྟི ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་རཱུ་པ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ. ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཝ་ནྣནྟི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ. ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་ཝ་སེ་ན ཧི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་ནྣནྟི ཙ་ཀྑུ་ས་དྡ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ. པུ་ན ད་ས་ནྣནྟི སོ་ཏ་ས་དྡ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ. ཨ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན, བ་དྷི་ར་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣནྟི ས་དྡ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ.
ཏཾ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐ་ནེ་ན. དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེཏི དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ.
མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནཱ་ས་སྶ. སོཏི ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དོ. པ་བ་ནྡྷ་ས་མུ་ཙྪེ་དོཏི པ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་ནྟི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ར་ཎཾ, ས་ར་ས་མ་ར་ཎ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་ར་ས་མ་ར་ཎ་མྤི ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ, པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་མ་ར་ཎཾ. ས་ར་ས་མ་ར་ཎཾ ཀཱ་ལ་མ་ར་ཎཾ. མ་ར་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཡུ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི’’ཏི.
ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོཏི མཱུ་ལ་ཏྠོ. མཱུ་ལ་ཉྷི ‘‘ཨཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩). ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་མཱུ་ལ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ག་བྦྷཱ ཨཱི་དི་སཱི ཧེ་ཏུ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ’’ཏི. བྱ་ས་ན་སྶ ཧི ཨཱ་པཱ་ད་ཀེ་ཧི ཨཱ་པཱ་ད་ནཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
སོ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༤. སུ་ཁཾ ཧི་ནོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སུ་ཁ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧི་ཏཾ. བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ཝི་སེ་སནྟི བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཾ, སཱི་ལ་བྱ་ས་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ བྷོ་ག་སཱི་ལ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ. ས་མཱ་ས་ཝི་སེ་སནྟི ‘‘རོ་གོ་ཡེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ, དི་ཊྛི ཨེ་ཝ བྱ་ས་ན’’ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ས་ཝི་སེ་སཾ. ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་ཡཱ་ནཱ་དི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷོ་གོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་བྦི་ནཱ་སཱཏི ཉཱ་ཏི་བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཏེ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཱ. པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཾ ནཱ་མ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཱ, ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ན ཧི པ་ཎྞ་ཏྟི ཀེ་ན་ཙི ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣེ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཾ ‘‘ཨ་ནི་པྥ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ནི་པྥ་ནྣ’’ནྟི པ་ན ན པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནཱ་པི ས་བྦོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟེ་པི ཀེ་ན་ཙི ན ནི་པྥཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ ཙི་ནྟ་ནནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ, དོ་ས་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་པྤ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཨ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་སྶ ནི་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཛྷཱ་ནཾ ཙི་ནྟ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ས་ཏི་པི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ས་ཡོ མ་ནོ་ཝི་ལེ་ཁ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ སོ་ཀོཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ’’ཏི པ་རི་བྱ་ཏྟ་མ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དོ་མ་ན་སྶ་སྶཱཏི ཨ་སོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ, སོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶཱ་པི ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཀ་སྶ. ཏ་མྤི ཧི དུ་ཀྑ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནེ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏེ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀེ་སུ.
པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. ཨཱ་དེ་ཝ་ན་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་དེ་ཝི་ཏྭཱ, ཝི་ལ་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྦྷ་མ་བྷཱ་ཝོཏི ཡ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ས་མྦྷ་མཾ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ས་མྦྷ་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
མུ་ཊྛཱི་ཧི པོ་ཐ་ནཱ་དཱི་ནི མུ་ཊྛི་པོ་ཐ་ནཱ་དཱི་ནི.
ཡེ་ན དོ་མ་ན་སྶེ་ན. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཾ མུ་ཊྛཱི་ཧི པོ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་ཏོ. ཏཾ་ནི་དཱ་ནནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དཱ་ནཾ.
དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦-༧. ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཀཱ་རཱ་བྷི་ལཱ་སཱ་ཡ ཏཱ་དི་ས་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཀྑེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཐ་ཏཱ་ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་དུ་ཀྑེ་ན.
ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. དུ་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི དུ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི. དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཨ་ཉྙ་སཱ་པེ་ཀྑ་ས་དྡོ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡེ་ན ས་མཱ་སོ, ན ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ ཨ-ཀཱ་རོ’’ཏི.
པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡནྟི ‘‘ས་མོ་དྷཱ་ནཾ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ. ཏ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏྠ་སྶ, མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཙ ཏེ་ཧི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ སཾ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏཾ་ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟནྟི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ.
ཨི་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༡. ཏཾ ཀཱ་ལནྟི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཀཱ་ལཾ. ‘‘ཡ་མྤཱི’’ཏི ཡཾ-ས་དྡོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནྟི ཡེ་ན་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཡཾ ཨི་ཙྪ’’ནྟི ཡཾ-ས་དྡོ ཡ་དཱ ཨི་ཙྪཱ་པེ་ཀྑོ, ཏ་དཱ ‘‘ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལཱ་བྷ་པ་དྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཙྪཱ ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལཱ་བྷ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ན་བྷཱུ་ཏོ ཡཾ-ས་དྡོ ཡ་དཱ ‘‘ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཏྠ གུ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་ཙྪཱ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་སི་ཊྛོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ར་ཧི་ཏཱ ཚི་ནྣི་ཀཱ, དྷུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ག་ཎེ་ནཱ་ཏི ནི་ལླ་ཛྫེ་ན དྷུ་ཏྟ་ག་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཀ་པྤ་ཊི་ཀཱ སི་བྦི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་དྷཱ་རི་ནོ.
ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཨི་ཙྪནྟི ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨི་ཙྪཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢. ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་བྦྷཱ་ཝཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊེ་ན ཨ་ཏི ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སེ་ན དུ་ཀྑེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.