༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. པ་ཙྩ་ཡ་ཡུ་ག་ལ༹་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་བྦོ་ཀཱ་ར་ཏོཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ བཱ་ཧི་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ.
༡༦༧. ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་ནྣ་སྶཱཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎ་སྶ. ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶཱཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ས་མུ་ཁེ་ན, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙ སུ་ཊྛུ ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ག་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ག་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. ༣༣༩) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཋི་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཙ པཱ་ཋོ. ཏཾ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝེཏི ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ. ནཱི་ཏོཏི པཱ་པི་ཏོ, པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙུ་ཎྞི་ཏནྟི བྷེ་དི་ཏཾ. ཏྭ་མེ་ཝ ཀིཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི ཀིཾ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ཨེ་ཀཾ ནཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ཀིཾ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཾ པ་ར་ཝཱ་དིཾ ‘‘ན་ནུ ཉཱ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ནི་བ་ནྡྷ་ཏི. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱཏི ‘‘རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཁཱི་ཎ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨི་ཙྪ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་མ་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ ཀི་ལེ་སཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ, མ་གྒོ ཙ ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏཱི’’ཏི པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཱ་ཡཾ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡོ་ཝ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཙོ་ད་ནཱ, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ་སྶ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༧༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༣).
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི ན ཨཱ་པོ ན ཏེ་ཛོ ན ཝཱ་ཡོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༧༡) –
ཙ ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་ཐཱ –
‘‘ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ ནི་པུ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) –
‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ, ཨ་ན་ཏཾ, ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ས་ཙྩཾ, པཱ་རཾ, ནི་པུ་ཎཾ, སུ་དུ་དྡ་སཾ, ཨ་ཛ་ཛྫ་རཾ, དྷུ་ཝཾ, ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཾ, ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ནི་པྤ་པ་ཉྩཾ, ས་ནྟཾ, ཨ་མ་ཏཾ, པ་ཎཱི་ཏཾ, སི་ཝཾ, ཁེ་མཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཾ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཾ, ཨ་ནཱི་ཏི་ཀ་དྷ་མྨཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ, ཝི་རཱ་གཾ, སུ་དྡྷིཾ, མུ་ཏྟིཾ, ཨ་ནཱ་ལ་ཡཾ, དཱི་པཾ, ལེ་ཎཾ, ཏཱ་ཎཾ, ས་ར་ཎཾ, པ་རཱ་ཡ་ཎ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་རཱ་ཡ་ཎ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༣༧༧) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཙ སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༧), ས་བྦ་ཉྩ རཱུ་པཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (དྷ. ས. ༡༡༩༢, ༡༡༩༨, ༡༢༠༠) ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་དེ་སེ་ཧི ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཾ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་སྶ ག་མྦྷཱི་རཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཡུ་ཏྟོ, ཝུ་ཏྟོ ཙ སོ. ཏ་སྨཱ ན ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཨ་པི ཙཱ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ཡ་དི ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦཱ་ནཾ, སྭཱ་ཡ་མ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀོ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀོ ཝཱ? ཡ་དི ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན ཀ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ མ་གྒཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཨེ་ཀཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ དི་ཊྛཾ. ཨ་ཐ སི་ཡཱ ཨེ་ཀོ་ཝ སོ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ན པ་ན མ་གྒེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ མ་གྒ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ. ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙ མ་གྒོ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཐ མ་གྒཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པ་དེ་སེ་ན་སྶ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ‘‘ཡེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་སཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ས་བྷཱ་ཝོ་པ་ཙཱ་རོ་པི སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ ཙ སི་ཡུཾ, ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ན ཏེ་སཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་པ་ཙཱ་རོ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་པི ཙ་སྶ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷེ་ད་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ. ས་ཏི ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟི.
བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ ཙ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷཱ. ཡ་དི་པི སི་ཡཱ ཡ་ཐཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ས་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑེ་པི ནི་བྦཱ་ན་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཏཾ ན, ཀ་སྨཱ? ཏ་ཐཱ སཱ་མ་ཉྙཱ་བྷེ་ད་ཏོ. ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷཱ ཡ་ཐཱ ཁ་ར་བྷཱ་ཝོ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁ་ར་བྷཱ་ཝཾ ན བྱ་བྷི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པེ་ཀྑོ, ན ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ན ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཉྷི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏཱི་ཡ་མ་ཏྠི (སུ. ནི. ༨༩༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༡༩), ཨེ་ཀཱ ནི་ཊྛཱ ན པུ་ཐུ་ནི་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ. ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶ་ནཱ་དི་མ་གྒ་ཝི་བྷཱ་གོ ན སི་ཡཱ. ཨི་ཙྪི་ཏོ ཙ སོ ཨོ་དྷི་སོ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. སོ ཙ མ་གྒ་ཝི་བྷཱ་གོ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི་ཀྑ་ཏི་ཀྑ་ཏ་ར་ཏི་ཀྑ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཡོ་གྱ་བྷཱ་ཝེ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མ་གྒེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ ‘‘མཱ མ་གྒ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི, ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀོ ཧི ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡོ ཏེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་རི་ཡེ་ཡྻ. སོ ཙ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ‘‘མཱ ཙ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦཱ་ན་ཏཱ་པ་ཏྟི, ནི་བྦཱ་ན་ཝི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ཙ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ད་སྶ་ནཱ་དི་མ་གྒ་ཝི་བྷཱ་གོ ན སི་ཡཱ་ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཡ་དི ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ བྷཱ་ཝ་སྶ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡ་ཐཱ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཏ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏཱ་པི ཨཱ་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ ཏ་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པྤ་ས་ངྒོ་པི དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶེ་ཀ་སྶ ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༡༥, ༣༣༠) ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཁ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ. ཁ་ཡོ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༤༢). ཏེ་ན རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ‘‘པ་ར་མ་ཏྠཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ནི་པུ་ཎཾ དུ་དྡ་སཾ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་གཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ད་ནི་མྨ་དྡ་ནོ པི་པཱ་ས་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠).
ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ས་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཏ་ནྣི་སྶ་ར་ཎཾ, སཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་པི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཀི་ལེ་སེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ, ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༧༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༣) ཨི་དཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༧-༢༧༩; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༦-༦༧༨; ནེ་ཏྟི. ༥), ཏ་ཐཱ ནི་བྦཱ་ན-ས་དྡོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ས་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱི་ཧ-ས་དྡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ཨི་ཏ་ར་ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཝེ་ད་ནཱ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.