༡༦. ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. ཨེ་ཀ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༡. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན་ཧེ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ན་ཧེ་ཏཱུཏི ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཏེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤཱིཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི. ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་སཱ་མ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི. ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ པ་ཉྙཱ.
ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ པ་ཉྙཱ, ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ དུ་ཀ་སྶ. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ཡ་དི་པི ཛཱ་པ-ས་དྡོ བྱ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ, མཱ་ན་སེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཛ་ན་ན་ཏྠེ་པི པ་ན ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙཱ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ, ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ར་ཎ་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ, ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་པི་ཏོ ཛ་ནི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི. ས་ཏི་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ ན ཀུ་ས་ལཱ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ས་དི་སཱི’’ཏི. ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠེ་ན པ་ཉྙཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་པི པ་ཀཱ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཏོ སཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ་བྷཱ་ས་པ་ཛྫོ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
༡༠. ད་ས་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༠. ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ. ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་མྤི ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཉཱ་ཎཾ. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༣༤) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི. ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ…པེ… པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༣༣) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནི. སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི པ་ན…པེ… ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ’’ཏི. ‘‘སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ’’ཏི ཝཱ ཨི་དཾ ‘‘ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ན ‘‘ཏེ་ས་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜཱ་དཱི་སུ. ཡ་ཐཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཱ་དི ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཁཱ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ཉྩ་ལཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ’’ནྟི. ཨ་དྷི་བ་ལ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ནྟི ཏཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཉྩ…པེ… ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཏྠོ, ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ ཝཱ པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ད་སྶི་ཏ་ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟཱིཏི ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་ས་ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སུ་ཏྟ་སེ་སཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཀེ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་མཱ་ནེ ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་པི ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཏ་ད་དྷི་ག་མེ་ན ཧི ས་མྤ་ཏྟ་ས་ཀ་ལ་ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཨ་ནུ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶཱ་པཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ཐཱ ལ་བྷཱ་པ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཝཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་དི་དྷ་མྨནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དིཾ. པུ་བྦེ་ཝ ཀ་ཏཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དིནྟི ‘‘ཙ་ནྡེ ཝཱ སཱུ་རི་ཡེ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཏེ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དིཾ.
ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. ཋི་ཏིནྟི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ. ཨུ་པ་རཱིཏི ཨི་མི་སྶཱ བ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ཏ་རནྟི ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ཏཾ་ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི རཱ་གཱ་དི་ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ. ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་སི་དྡྷེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི རཱ་གཱ་དི་ཙ་རི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ.
༡. ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༡. ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོཏི ས་མཱ་ནེ་པི ན་ཡ་དྭ་ཡ་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏཱ, ཨི་ཏ་ར་སྶ རཱ་ས་ནྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་སྶ. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ག་ཏི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏཾ་ཏཾ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་བྷ་ཝེ་སུ.
༧༦༢. ཏ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཁཱི་རཱ་དཱི་ནཾ…པེ… ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཁཱི་ར་སྶ ད་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ན, ད་དྷི་ནོ ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་པ་ཏྟི, ན ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༦༣. མ་ཧ་ཏྟེ་པཱིཏི པུ་ཐུ་ཏྟེ་པི. བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧི ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ-ས་དྡོ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཀཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ, སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཝཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ མ་མ ཝ་ཏྠུ་མྷཱི’’ཏི. ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་སྶ་རི་ཡ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཙ ཏེ་ན དི་ནྣ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, ཡ་ཏོ ཏཾ ཨ་ནྡྷ་སྶ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི.
༧༦༤. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ན་མྤཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ་ན་མྤི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ནི་ཡ་མོ ནི་ཡ་ཏཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཏཱ. ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན.
༧༦༦. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ.
ཏེ་སནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ས་མཱ་ག་མོ. ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ…པེ… ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༦) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཧ་ཛ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཕ་སྶཱ་དི་ནཱ པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ནཱ. ཀི་ཙྩ་ནྟ་རནྟི ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ.
ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ. ཨ་ཉྙནྟི རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་དིཾ. བྷཱ་ས་ན་ཀ་ར་ཎ་ཀ་རཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཾ ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ. པུ་བྦ་ངྒ་མ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནནྟི པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ. ‘‘ན པ་ཊི་སི་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སྭཱ་ཡ་མ་པྤ་ཊི་སེ་དྷོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ལ་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ…པེ… ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་པ་ཊྛ་པ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ན བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཙུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ…པེ… ཨ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ. ཨཱ་པཱ་ཐ་མ་ཏྟནྟི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙནྟི ‘‘རཱུ་པཾ ནཱི་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. རཱུ་པ་ནྟི ཙ ན ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ‘‘རཱུ་པཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧུ ཨེ་ཀེ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི ནཱི་ལཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ནོ ཏུ ནཱི་ལ’’ནྟི. རཱུ་པ་ནཱི་ལཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་རཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧེ་སཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི. སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙནྟི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་སེ་དྷོ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པཱིཏི ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡེ མོ་གྷ་ཝཱ་རེ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ…པེ… ད་ཊྛ་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཏ་སྶཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༧. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་སཱུཏི པ་ད་ཏྠེ་སུ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠ་ས་དྡ་སྶ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ས་དྡ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ས་དྡ་ཝི་དཱུ ཝ་ད་ནྟི.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༨. པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ་སཱུཏི སཱ་དྷི་ཏེ་སུ. ‘‘ཝི་ཧི་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏཱ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་མྨཾ, སི་པྤ’’ནྟི པ་ཉྙཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཝཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ས་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ནོ་ས་ཀཾ. ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ལོ་མ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ནི་དྡེ་སོ, ‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སོ, ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ…པེ… ནི་དྡེ་སཱ. ‘‘ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཁ་ནྟིཾ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ ཁ་ནྟིཾ, ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཁ་ནྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྟི་ཨཱ་དི་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཾ. དྷ་མྨཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་དོ་ལོ་ཀ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏ་མཱ་ཧ.
༧༦༩. མུ་ཉྩ་ཏཱིཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨཱ་ར་བྦྷ-ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝོ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊྛ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ཉྩ…པེ… ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.
༧༧༠. པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ས་མ་ཝ་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཏི་པི ས་ཝ་ནེཏི ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༨.༣༩; ཀ་ཏཱ. ༤༨༠) ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཏོ ས་ཝ་ནེ ས་ཏི་པི. བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ན བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ནྟི.
ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱུཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཾ ཏ་ད་ཉྙེ་སུ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ.
༧༧༡. ཨ་པཱ་ཡུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ.
ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩༣. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་སོ, ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ ཙཱ་ཏི ‘‘ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ན པ་ཏྠེ་ཏི ན ཨུ་ཏྟ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ.
༧༩༦. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཙ ཕ་ལཾ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཕ་ལེ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཝི་དི་ཏཾ ཝི་ཡ ནེ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ན་ཡོ, ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ན་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝེ་ཀཾ ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཉྙ…པེ… ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཨ་དྷི་ག་མཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་རཱ་དྷི་ག་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡེ མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་མཱ་ནཾ ན་ཡ་ན་ཡ་ནཾ. ཨ་ནུ་མི་ན་ནཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཧི་སྶ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ན་ཡ་ན་ཡ་ན་སྶ ས་ཙྩེ་སུ པ་ཙྩ་ཀྑ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་པི ‘‘ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན་པི ‘‘ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་ཏོ ས་མྤ་ཡོ་གེ་ཧི ན་ཡ་ན་ཡ་ན་ཏོ. ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཉཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་ན, ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཏེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་ན.
ས་བྦེ་ན ས་བྦནྟི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཾ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཉྷི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ས་མྨ་སཱི་ཡ་ཏི. ན་ཡ་ན་ཏོཏི ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཏོ. ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ས་དྡོ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
ཨ་ནྭ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་ཝི་སེ་སོ ཝི་ས་ཡཱ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎ…པེ… ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱཏི ཨ་ས་ཏི་པི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ག་ཧ་ཎེ ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ཝ་བོ་དྷ་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟེ་ན. ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི ས་མྨ་ཏེ་སཱུཏི ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝོ་ཧ་རི་ཏེ་སུ ལ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ. ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎཱ་དི ཝི་ཡ ས་མུ་ཁེ་ན ཝི་ས་ཡེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སེ་སནྟི ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཨི་ཏ་ར་ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ས་བྷཱ་གནྟི དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་དྷུ་རཾ.
༧༩༧. ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་དྷ་མྨེཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ དྷ་མྨེ.
༧༩༨. སཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཏྠ་སྶཱཏི ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ. ཏནྟི ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཾ. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཀི་ཙྩ་ཏོ མ་གྒ་ས་ཙྩ་མྤི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ. ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱཏི ཏ་སྶཱ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི དི་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༨༠༡. ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ.
༨༠༢. ཝ་སི་ཏཱ་པ་ཉྩ་ཀ་ར་ཧི་ཏཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པཱ་པི་ཏཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཾ. པ་ཊི་པ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་དྡེ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༤. ཏ་མེ་ཝ པ་ཉྙཾ ‘‘དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ན་པ་རི་ས་ནྡ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎཱ་ནི་པི པ་རི་པྥ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཕ་ར་ཎཱ་པཱི་ཏི་ཡཱ, ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏཱི་ཏི…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༦; མ. ནི. ༡.༤༢༧) སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. ཕ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཏཱཏི པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ.
ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ནཱཏི ས་མཱ་དྷིཾ མུ་ཁཾ པ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་མཱ་དྷི་སཱི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་མཱ་དྷི་པ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཨ་ཉྙེ ཀི་ལེ་སཱ དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་ད་ཡོ. ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱི་ཡ་པ་རི་ཀ་མྨ་པ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ནཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ས་དི་སོ ཧི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ. ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཏི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཎྷུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ལ་སྶ ས་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༥. ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༧) ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༦) ཝུ་ཏྟཾ. དི་བྦ་སྶ ཏི་རོ་ཧི་ཏ་ཝི་པྤ་ཀ་ཊྛཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶཱ་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟི ཙ་ཝ་མཱ་ནོ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ན་ས་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་དྡྷ་པྤ་ཏྟེ་ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༦. ཚ་བྦི་དྷ་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎནྟི ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༠༦) ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ. ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཚ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ད་སྶི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་ན. ‘‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ད་སྶ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ, པ་ཝ་ཏྟེ ཝཱ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཉཱ་ཎ་སྶ. ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཙ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཁ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་དི་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ. ཉཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨ་ངྒཱ་ནནྟི ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ནཾ. ཨི་ཏི་ས་དྡེ་ནཱཏི ‘‘ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨི་ཏི་ས་དྡེ་ན. པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཛོ་ཏེ་ཏྭཱ. ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་མཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་མྤི ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཡུ་ཏྟོ ཨ་ངྒ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ་ཉཱ་ཎ…པེ… ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ན ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ…པེ… ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན དོ་ས་མཱ་ཧ.
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༨. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ. དུ་ཀྑནྟི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དུ་ཀྑཾ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ
པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༩. ན ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏྠོ ཨ་ཡ་མ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཝཱ, ན ཨ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་དི་ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི ཋཱ་ན་ནྟི ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཀོ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སོ་ཏི? པ་ཋ་མོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ཝ་ད་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ སོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨ་སུ་ཁེ་པི ད་ལ༹ྷཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཝ…པེ… ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ས་བྦཱ་པི དི་ཊྛི་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ པ་ན ས་བྦ་དི་ཊྛི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི པ་དྷཱ་ན་དི་ཊྛི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ. བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘‘ཨ་དྷ་མྨེ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན.
སོ ཨེ་ཝཱཏི ཡོ ལི་ངྒེ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷོ, སོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཉྷི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་མ་ཉྙཱ, ན ཙེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ཀ་ལཱ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙོ་ད་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཏ་ད་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ པ་བ་ནྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་མྤི ཝཱ བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ.
ས་པ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ས་པ་ཏྟཾ མཱ་རེ་མཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ས་པ་ཏྟེ་ན ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ནྣཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝི་ཀ་པྤེ་སུ. པུ་རི་མཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡོ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཏཾ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མྤི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ དི་ནྣཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་དཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཧཱ་རེ དི་ནྣེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་རེ་ན མ་ཏེ ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གྷཱ་ཏོ་ཏི? ཝི་སེ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དཱ་ནཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་ག་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཝ་དྷོ. སོ ཧི པཱ་ཎོ, པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གྷཱ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཡཾ ས་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མཱ་ར་ཎི་ཙྪཱ, ཏ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཡོ་ག་མ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏི་པི ས་ནྟཱ་ན་བྷེ་དེ ཨ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ. ཡ་དཱ ཙ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི, ཏ་དཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་ཙྪི་ཏཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡེ་ན པ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ པ་ཡོ་གཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཡ་དཱ པ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་དོ, ཏ་དཱ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ན ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷཾ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ནྟ་རཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ས་ཀ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ཏྟ་ཏོ ཝི་ནི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་སྶཱཏི ཙ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཎྛ་ཧ་ནྟེ ཀ་པྤེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་ར་མཱ་ཡུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤཾ ཨ་སཱི་ཏི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༦༥༤-༦༥༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤ’’ནྟི ཡ་དི ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ས་བྦ་ཐཱ་པི ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཀ་པྤ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ས་མེ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཀ་མྨ་ལ་དྡྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནི་ཡ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱཏི ‘‘པུ་གྒ་ལོ པ་ན ནི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪ་ཏྟ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མི་ཙྪ་ཏྟ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་སྶ་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ ནི་ཡ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏནྟི ‘‘ཀིཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཧེ་ཏུཾ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན. ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏ་བྷེ་དནྟི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡ་ཏ་བྷེ་དཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཨ་ནི་ཡ་ཏ་བྷེ་ད་ཉྩ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མཱ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཙ ནི་ཡ་ཏོ’’ཏི. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཙ-ས་དྡོ. ཏ་ཏོ པུ་བྦེཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཏོ པུ་བྦེ. ‘‘པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཉྩ དོ་སཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་ནཾ ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶཱ་པི ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཉྩ ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ.
ཏེ་ནེ་ཝ ཁཱི་ཎཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ. ཀཱ་ར་ཎུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ཧི ཕ་ལུ་པ་ཙྪེ་དོ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཏོ. སཱཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཏཱ. པ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏོ. ཏེ་ནཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན. ཝུ་ཊྛཱ་ནེཏི ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི. ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཕ་ལཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡ…པེ… བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨེ་ཀ་བཱི་ཛི་ཨཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ་མྷི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ་སྨི ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; ཀ་ཐཱ. ༤༠༥; མ. ནི. ༡.༢༨༥) ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀོ་མྷི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; ཀ་ཐཱ. ༤༠༥; མ. ནི. ༡.༢༨༥). ‘ཨ་ཏྠེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མ་ས་མཱ ས་མྦོ་དྷི་ཡ’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ‘ནོ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༣.༡༦༡) ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨི་མི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དོ ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏ་མྤི ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་ཉྩེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ཀྐོ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ. ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་ཡཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དྷཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ པ་བྦ་ཛྫཱ་དྷཱི་ནཱ, ཏ་སྨཱ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ སི་དྡྷེ, སི་དྡྷཱ་སུ ཏཱ་སུ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ན་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་རཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་ས་ནཾ, པ་ཙྪི་མ་སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ པ་རཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ས་ནཾ ཝི་ན་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ན ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྪི་མ…པེ… ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པ་རི་དེ་ཝ་ན་ཀཱ་རུ་ཉྙནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ནེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནཱ.
དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ ན ས་ཀྐཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ, ཡ་ཏོ པཱ་ར་མཱི་པ་ཝི་ཙ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་དི་ཝ་སེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཨ་ཏི་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷོ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟོ. ‘‘ས་མུ་པྤཱ་དི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས-ཀཱ་རེ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ-ཀཱ་རོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཙ པ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སཱ་མུ་པཱ་དི་ཀཱ’’ཏི. ས་མཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མུ་པཱ་དཱ, ས་མུ་པཱ་དཱ ཨེ་ཝ སཱ་མུ་པཱ་དི་ཀཱ, ས་མུ་པཱ་ཧི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ནྟ་ཏི་ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ས་པུ་བྦ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ག་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ.
པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༠. བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན ཨ་དཱ་སི པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན.
ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༣. དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝོཏི བྷཱུ་ཏཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ. ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ‘‘ཧཱི་ནཾ, པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཝུ་ཊྛི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧོ་གྷེ་ན ཨུ་པ་རི་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛི་ཡཱ.
པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་དྡ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ས་མཱ་ས་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ས་དྡ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏེ་སནྟི པ་རོ་པ་རཱ་ནཾ ཝི་ས་དཱ་ཝི་ས་དཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་སྶ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་བྷེ་ད་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
༨༡༥. ‘‘ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ་ཝཱ་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ནི་ག་མེ་ཏྭཱ པུ་ན མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རེཏི ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ཨེ་ཀཱ་ར་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ.
༨༡༦. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ནེ་སཱུཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་ས་ཡ་ནཾ, ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ན་ནྟི དྭཱི་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནེ་སུ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ རཱ་གོ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧོ ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་པཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་ས་ཡ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཾ པ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༡༦) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ རཱ་ག་སྶ ཙི་ར་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒ་ས་དི་སོ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊོ. ‘‘ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་རཱ་ག་སྶཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན.
༨༡༨. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ.
༨༡༩. པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི་ཏི པ་ཋ་མཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཙྪཱ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཛ་ཧ་ན་ཀྐ་མོ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྶཱཏི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ. ཏནྟི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པ་ཧཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ.
༨༢༦. ཏནྟི བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཏ་སྶཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ. པཱ་ད་ཀནྟི ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༨. ས་མཱ་པ་ནྣོ་མྷཱིཏི མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཋ་པེ་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ.
ཏེ་ཧཱིཏི ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི. ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱཏི ཀཱ་མཱ་དི་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཱ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི.
ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༡. པ་ཉྙཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ན་སྶེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. བ་ལ་ས་དི་ས་ཏནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩ་བ་ལ་ས་དི་ས་ཏཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷནྟི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་བྷཱ་ཝེ ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ. ཨེ་ཝནྟི ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨ་པྤེ་ཏུཾ, ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཐ་མ་པྤ་ནཱ་དི་ཀཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ, བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ཧི པ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟ་མྤི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་བ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ནེ་ཝ བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༣༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ལ་ཀི་ཙྩ་མྤཱི་ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ…པེ… ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ད་ས་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.