༡༥. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ
༡. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡༨. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་དེ་སོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑེ་པེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡཱ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ, ཏེ་སཾ, ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧཱིཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི.
དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཛཱ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི. ས་ཙྩ་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝཱ་རེ་སུ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཧེ་ཏུ, ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝཱ་རེ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ.
ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཉཱ་པ་ཀཱ་ནཾ. པུ་རི་མོཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠོ. ཏ་སྨིནྟི མ་གྒེ. པ་ཙྪི་མོཏི པཱ་པ་ན་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་རུ་ཏྟཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ནི་རུ་ལ༹ྷཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི. ཡ་སྨཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏོ ས་དྡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏ་ཏོ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ཙི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ, ཧོ་ཏུ, ཀོ དོ་སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ…པེ… ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ན ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་ཏ་ལི་ངྒ་ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རཾ.
པ་ར་ཏོཏི པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ན་ནྟ་ར་མ་ནོ་དྭཱ་རེ. ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ཏྟི…པེ… ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. པ་ཙྪཱ ཛཱ་ན་ནནྟི ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་མ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ན་ནཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ. ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀྑེ པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་དྡ་པ་ཀྑེ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ་ཏཾ་ས་དྡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀནྟི ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་དྡ་པྤ་བྷེ་ད་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཏཾ ཏཾ ས་དྡཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་དྡཾ པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ས་དྡཱུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་མྤི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ས་དྡ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ཏ་སྶ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏཾ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀཾ. ན པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དི་པི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ‘‘ཡཱ་ཡ ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༢༧) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ནྟི ‘‘ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ་ཡེ་ཝཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ས་མྨོ་ཧ་སྶ པ་གེ་ཝ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ཏྟིཾ བྷི་ནྡ་ནྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་བྷེ་ད་ག་མ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནི་རུ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ནཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ. ས་ཀྐ་ཊ་ནཱ་མཱ་དཱིཏི ས་ཀྐ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནཱ་མཱ་ཁྱཱ་ཏཱ་དི. ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ནཱ་མཱ་དི་པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བྱ་ཉྫེ་ཏི ཛོ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ‘‘བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ.
བོ་དྷི ཉཱ་ཎཾ མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜོ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་རི་ས་ཡུ་གེ པུ་རི་ས་ཡུ་གེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཝི་ན་སྶ་ནྟཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་བྷཱ་སཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ན ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དུ་རུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ན ས་བྦ་ཏྠ, ས་བྦ་དཱ, ས་བྦ་ཐཱ ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ.
ཨ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝཱ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛོ་ཏེ་ཏ་བྦེ་ན ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཏྠ་ཀཱ་ནི. ས་བྦོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ་ཀཾ. ས་བྦ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ ཁི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཋ་པི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་ནྣནྟི ཨ་དྷི་ག་མ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ཝ་ན་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཡོ་གནྟི ཡཾ ཡཾ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཧེ་ཏུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཡ…པེ… པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི.
ཏེ་ཧཱིཏི མ་གྒེ་ཧི. པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ས་མྨོ་ཧ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, ཏཾ པ་ན མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ’’ཏི. ཨ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་བྷེ་དོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་ཡོ་གོ ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཏ་ཐཱ པ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ, པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷེ་ད་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ, ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཏཱ་སུ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ཝ་ན་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་སུ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི ཏཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ. ‘‘པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་དྷི་ག་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ་པཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ པུ་བྦ་ཡོ་གོ པ་བྷེ་ད་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཀེ་ཝ་ལོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༡༨). ‘‘དྭེ་པི ཝི་ས་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་བྦ་ཡོ་ག་སྶཱ་པི ཝི་ས་ད་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་པི ཝི་ས་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡༩. ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡེ་པཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ས་ཉྩ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱཏི ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ་ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི་ཨཱ་དི ན ཝུ་ཏྟནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི་ཨཱ་དི ན ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ. ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པྥཱ་ད་ཀཱ. དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ.
ས་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢༥. སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ས་རཱུ་པེ་ན ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཡ་དི ན ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི. ས་ཏི་པི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེཏི ཡ་དི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ན་པྤ་ཊི་སི་དྡྷོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཝུ་ཏྟོ. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ས་ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏནྟི པ་ད་ཏྟ་ཡེ་ནཱ་པི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཧ. སཱ ཧི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ, ཏེ་ཧི ས་ག་བྦྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱི ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ཝི་སེ་སཱ་པི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑཱ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནཱཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན. དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ.
ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཏྟཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ནི་རུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི.
༧༤༦. ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱུ་མིཾ, ཨ་དྷི་ག་མ་བྷཱུ་མི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ བྷཱུ་མི བྷཱུ་མཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱུ་མི.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤༧. ས་བྦ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ པ་ན…པེ… སི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ སཱ་ཝ་སེ་ས་དེ་ས་ན་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཀ་ཐ་ནནྟི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཨི་དྷ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ བྷཱ་རོ, ན ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ད་སྶི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན, དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ ཏཾ་ཏཾ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི ཨ་ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ནི་ར་ཝ་སེ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶཱ་པི ན ནི་ར་ཝ་སེ་སེ་ན ཀ་ཐ་ན་ནྟི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏི་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་པི. ཏི་སྶོཏི ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཧི ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
ཡ་དི་པི སི་ཡཱ ན ཏ་སྶཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ན ཧི མ་གྒོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ན མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ན་ནུ ན་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྭེ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ན མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཏི་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སི་ཡཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ, སི་ཡཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ, སི་ཡཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཙ དྭེ་པི ཨེ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡོ. ཏཱ་སུ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ཡ ཋཱ་ན་སྶ, ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་གྒ་ན་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ན མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༤༩) ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡཱ་ནུ་ག་ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྠ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཀི་ཉྩི པ་ན ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཏི་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ དཱི་པ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉེ་ཡྻ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ’’ཏི. ཨི་ཏི ཡཱ ‘‘ཏི་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི པཱ་ལི༹, ཏ་སྶཱ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ…པེ… པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཨ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡཾ.
སོ ཨེ་ཝཱཏི པ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ ཙ་སྶ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱི, ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཙ ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.