༤. ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་དྷཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཏཾ ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི ཧི ས་བྦ་བྱཱ་པི་ཀཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་རི་མེ་པི ཝཱ ‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ་ཝ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་པྤ་བྷེ་དེ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ཧ. ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ.
ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་མུ་གྒ་མ-ས་དྡོ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་རུ་ལ༹ྷོ. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཧི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པུ་རི་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མ་ནཾ ས་མུ་གྒ་མོ, ས་ནྡྷི་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཨུ་གྒ་མོ ས་མུ་གྒ་མོ. སོ པ་ན ཡ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ས་མུ་གྒ་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཁ་ནྡྷ་ས་མུ་གྒ་མོ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་རེ་སུ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ཧ ཨུ་གྒ་མོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ས་མུ་གྒ་མོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝི་ཀ་ལུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཾ ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཱ. ས་པྤི་མ་ཎྜ་བི་ནྡཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠཱ་པི བི་ནྡུ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞཾ ཨེ་ཝཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ. པ་ཊི་བྷ་ཛ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་བྷཱ་གོ, ས་དི་ས་ཏཱ་བྷ་ཛ་ནཾ ས་དི་ས་ཏཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ.
ས་ནྟ་ཏི་སཱི་སཱ་ནཱིཏི ས་ནྟ་ཏི་མཱུ་ལཱ་ནི, ས་ནྟ་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝཱ. ཨ་ནེ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི པ་དྷཱ་ན་ངྒཾ ‘‘སཱི་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ‘‘སཱི་སཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ག་ཎ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཾ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཛ་པ་ཝེ་ཎཱི ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ, ཏཾ པ་ན ‘‘པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཛ་པ་ཝེ་ཎཱི ཙ ན ས་བྦཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ས་མུ་གྒ་མོ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ…པེ… པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱི་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ནྟ་ཏི་སཱི་ས་ཧཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་ཙྪཱ་ཨ་པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་ས་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཧུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཧི ཨི་ད་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨ་ད་སྶི་ཏཾ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ‘‘རཱུ་པཾ པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ ས་ཏི རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀྑ་ཎེ ཀ་མྨ་སྶ་པི རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘རཱུ་པཾ པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཝ ཨི་དྷ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཝ་ཏྠུ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ དུ་བྦ་ལཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ དུ་བྦ་ལ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ ཧི ཏཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་དྡྷ་ནྟི ‘‘དུ་བྦ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏི་པི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱ་ཝེ སཱ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཁི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ས་མཱ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཝེ་ཎཱི གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྟ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་རོ་དྷུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ན ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ངྒ་ཏོཏི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏོ. ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཧི ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནི མ་གྒ་ངྒཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་སེ་ས་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཙི་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ བ་ལ་དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི. ཡོ པ་ན ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཙ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎ་དྭ་ཡེ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱུ’’ཏི, ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཧི ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ་པི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏ་ནྟི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི, ཏ་ཏྠཱ་པི དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི ཏ་དཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཝ མ་ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་དཱ པ་ན རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་དཱ ཙ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནཾ, ཏ་དཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཝ མ་ཏེ་ན་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ཝེ་གཱ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་བ་ལཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ.
ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་པྤ་ཧུ་ཏ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན…པེ… ཋི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ ཡེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ས་མ་ཏིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལནྟི ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་རེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
རཱུ་པ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱཏི རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པ་སྶ, ཝི་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པོ་ཀཱ་སེ ཝཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་རཱུ་པཾ པ་ན རཱུ་པ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡ་སྨིཾ རཱུ་པེ ས་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མ་རཱུ་པ་སྶ་པི ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི པུ་ཏྟ་སྶ པི་ཏི་ས་དི་ས་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི.
ཨུ་ཏུ པ་ན པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ཏུ ནཱ་མ ཙེ་ས ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷོཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཏུ་སྶ ཋཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ ཧི སོ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བ་ལ་ཝཱ་ཏི ཏ་དཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ དྷ་ར་ནྟེ ཨེ་ཝ ཁི་པྤ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཏུ་ནཱ ས་མུ་ཊྛི་ཏེ རཱུ་པེ པུ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨིཾ དྷ་ར་ནྟེ ཨེ་ཝ སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་དི ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎཱ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ, ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ, ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ’’ནྟི, ས་ཙེ ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎོ ག་ཧི་ཏོ, ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ’’ནྟི, ཡ་དི པ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎཱ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ན ག་ཧི་ཏཱ, ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ས་ཏྟ་ར་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ’’ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཏེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པི ཏ་སྶ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ ཨ་དྷི་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ག་ཧི་ཏེ ཝཱ སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨོ་ཛཱ ཁ་རཱཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨོ་ཛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཧི ཨོ་ཛཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཉྩེ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་པི པ་ན རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡). ཙི་ཏྟནྟི ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཙེ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི་པི ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ? ན, ཏེ་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ རཱུ་པ་སྶ ཨ་དྡྷཱ, རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་མོ བྷཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་སོ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེཏི ཨི་དཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ནེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨ་ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ་པི རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. ཕ་ལ་པྤ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ན ས་ཧུ་པྤཱ་དཾ ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཧུ་པྤཱ་དེ་ན པ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཱ སུ་ཁ་དཱི་པ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ས་ཧུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་ན་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཝཱཏི ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྪི་དྡེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཾ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨ་རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་དེ པ་དནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་དེ ཨེ་ཝ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནོ་ཧཱ་ཡཱཏི ཡཱ་ཝ ཙུ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ, ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་ཧེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྩ་དྡྷཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནོ་ཧཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི, སོ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙུ་ཏི་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཀཱ་རཾ ཨི་མ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏོཏི ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡ་མ་པི ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. པ་ཙྪི་མ་ཀ་མྨ་ཛཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཏ་སྶ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དོ་པི ན་ཏྠི ཧེ་ཊྛཱ སོ་ལ༹་ས་ཀེ པ་ཙྪི་མ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡ་དི པ་ན ཡ་སྶ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ དྭེ་པི ན ས་ནྟི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, པ་ཙྪི་མ་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ པ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ཏ་དཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཀ་མྨ་ཛཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་ཝེ་ཎཱི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཡཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཉྷི རཱུ་པཾ ཨ་རཱུ་པེ་ན, ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ ཏེ་ན ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ལི་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ པ་ཝེ་ཎཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀ་མྨ་ཛི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་མྨ་ཛི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ.
ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད…པེ… པ་ཙྪི་མ་ཀ་མྨ་ཛེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཏེ་ན སུ་དཱི་པ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཧི ན་ཡེ་ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་རཱུ་པེ་ན, ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ ཏེ་ན ནཱ་ནུ་པྤཱ་དཾ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ, ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ‘‘ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཏོ ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་ཀ་རཱུ་པེ་ན ཧི ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏཱ་དཱི་པ་ནཱ ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ད་སྶི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་མ་ཏིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཝ ཋི་ཏ་སྶ་པི ག་བྦྷེ ག་ཏ་སྶ མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཀ་མྤི ཡོ་ཛི་ཏཾ. ཨ་མ་རཱ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཀ་སྨཱ? ཡ་ཐཱ ཚ་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན ཏཾ ཀ་མྨ་ཛེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡུ་ཨུ་སྨཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནཱུ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མ་རཱ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻུ’’ནྟི.
‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎེ, ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ ‘‘ཏཾ པ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་མེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༦ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་སྶ་པི ས་མཱ་ནཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཡོ་ཛི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏཱ ནཱ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཏཱ ཙ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ.
ཡཱ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཱ་དྷི་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ, སཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧) ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ད་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐཱ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཡེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶི་ཏེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ རཱུ་པཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི ན རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝཱ པ་ཉྩ་ད་སེ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པ་ཉྩ་ད་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་དི་པི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་པི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. ན ཧི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཨཱ་པཱ་ཐཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ཨ་ཐཱ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀེ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧).
ཡོ ཙེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀེ (ཡ་མ. ༢.ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀ.༡༠༢) ཧི ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི? བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ནོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནུ་པྤ་ནྣ་ནྟི? བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ནོ ཙ ནུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ན ནི་རུ་དྡྷཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ, ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ན ནི་རུ་དྡྷ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་རེ ཙ ‘‘བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་སྶ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏྟེ་སུཔི ཧི ‘‘ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ (སཾ. ནི. ༣.༣༨; ཨ. ནི. ༣.༤༧) ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཡ་སྶཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ ས་ནྟ་ཏི་ཋི་ཏཱི’’ཏི ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཁ་ཎ་དྭ་ཡ་ས་མ་ངྒིཾ ཋི་ཏ་ནྟི.
ཡོ ཙེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཡ་མ. ༡.ས་ཙྩ་ཡ་མ་ཀ.༡༣༦). ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཡ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི? ནོ་ཏི་ཨཱ་དི (ཡ་མ. ༣.དྷ་མྨ་ཡ་མ་ཀ.༡༦༣) ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ན ཙ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་དི ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་ཧུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤཱ་ད་ས་ཧ་ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ, ནཱ་པི ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ, ནེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧུ་པྤཱ་ད་ས་ཧ་ནི་རོ་དྷཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷཾ ཝ་ཏྟུཾ. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ ཙ ས་ཏི ཨུ་པྤཱ་དཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ན ཙ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཝི་ན་སྶ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ནཱ་པི ཙ ཨ་ཉྙ་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་ཏུ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མྷི ས་ཧ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོ་ཏི ཨི་ད་མྤི ན་ཏྠི, ཨ་ཏི་ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཡེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ཏཾ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ནོ’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༡༢༨), ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པུ་པྤཱ་དཱ་ར་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཱ་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་དེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ་པི ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་ཝེ་ཎཱི ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
རཱུ་པཾ པ་ན རཱུ་པེ་ན ས་ཧཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པེ་ཧི, ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ཧི ཙ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ཧེ་ཝ, ཨ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨ་རཱུ་པེ་ཧི ཡོ་ཛི་ཏཱ.
ས་རཱི་ར་སྶ རཱུ་པཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, གྷ་ན་བྷཱུ་ཏོ པུ་ཉྫ་བྷཱ་ཝོ གྷ་ན་པུ་ཉྫ་བྷཱ་ཝོ, ན ཏི་ལ་མུ་གྒཱ་དི་པུ་ཉྫཱ ཝི་ཡ སི་ཐི་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ པུ་ཉྫོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཡོ པ་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧ.
ཧེ་ཊྛཱཏི རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ. པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི? པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་པྥཱ་དི་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ, ནི་པྥ་ནྣོ པ་ན ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ་པི ཧོ་ཏི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་མཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ དུ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མོ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཎཱི་ཏཱ བྷཱུ་མི་ཡོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཀྐ་མོ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ (སཾ. ནི. ༥.༣༧༢, ༣༨༢, ༣༨༣; ཝི་བྷ. ༣༥༥) ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་ཝ. དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་པུ་བྦུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷེ་དེ་ན ཧཱིཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཚ་དྭཱ་རཱ་དྷི་པ་ཏི རཱ་ཛཱ’’ཏི (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.ཨེ་ར་ཀ་པ་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ) ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡-༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི.
རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘སཱ་ས་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ, ན ཨ་ནཱ་ས་ཝ་རཱུ་པ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་ནྟི. ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ་ཝ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ ཁ་ནྡྷེ་སྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ས་བྷཱ་གེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ངྒ་ཧོ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ས་བྷཱ་གེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧོ. ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་གེ་ན ཧི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ རུ་པྤ་ནཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ‘‘ས་བྷཱ་གཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སུ ས་ངྑ་ཏཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ནྟི སཱ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ ཙ རུ་པྤ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་ངྑ་ཏཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཕུ་ས་ནཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་བྷཱ་ཝཱ ཝི་སུཾ ཁ་ནྡྷ-ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཉྙུ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཕ་སྶ་ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི. ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ས་སྶ་ཏཾ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་གཱ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙ ཁ་ནྡྷེ ཨེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཙ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཁ་ནྡྷ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཁ་ནྡྷ-ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ན པ་ཉྩེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཙོ་ད་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཏ་ད་ཝ་རོ་དྷ་ཏོ’’ཏི.
དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་དི་དུ་ཀྑ་སྶ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ཏཾ་ཏཾ་ས་ངྐ་པྤ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྙཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. རོ་ག་སྶ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ས་མཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཚཱ་དཱ་པ་ན་ཏོ ཙ ས་ཉྙཱ ཨ་པ་རཱ་དྷཱུ་པ་མཱ བྱ་ཉྫ་ནཱུ་པ་མཱ ཙ, ‘‘པ་ཉྩ ཝ་དྷ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་སི་ཝི་སཱུ་པ་མེ (སཾ. ནི. ༤.༢༣༨) ཝ་དྷ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘བྷཱ་རོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི བྷཱ་ར་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༢༢) བྷཱ་རཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ་པཱ་ཧཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ན ཁ་ཛྫིཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན རཱུ་པེ་ན ཁ་ཛྫཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡེ་ཡྻཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ན་པཱ་ཧཾ རཱུ་པེ་ན ཁ་ཛྫེ་ཡྻཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པེ་ཏ་ར་ཧི ཁ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (སཾ. ནི. ༣.༧༩) ཁཱ་ད་ཀཱ་ཏི, ‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་མ་ཀ་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༨༥) ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཀཱ་ཏི. ཡ་དི་པི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, བཱ་ཧུ་ལླེ་ན པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
དེ་སི་ཏཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱཏི དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ, དེ་སི་ཏཱ་ནི ཝཱ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པོ, ནི་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ཝཱ ཀ་ཏོ.
ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱཏི ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
རཱུ་པེ་ན ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཕ་ལ་ཀ་ས་དི་སོ དི་སྶ་མཱ་ནོ ཁ་ར་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ན ཏ་ཐཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩཱ་དི་ཀཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཝཱ ནི་ཙྩཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑྱཱཏི ཨི་དཾ ན ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ, བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ པ་ནེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཛ་ལླ་ཀནྟི ཨུ་ད་ཀ་ལ་སི་ཀཾ. ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏ་ལེ བི་ནྡུ་ནི་པཱ་ཏ་ཛ་ནི་ཏོ ཝཱ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ཛ་ལླ་ཀཾ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥུ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཛ་ནི་ཏོ ཕ་སྶོ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་ཛ་ལླཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཀི་ལེ་སེ་ཧི མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ་ད་ན་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ག་ཏ་ཝེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨཱུ་ནེ་ཧི་པི པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ.
ནཱ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ. མཱ་ཡཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘‘མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་རཱ་ཏི ཏེ་སཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཁ་ནྡྷེ་ཧི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི པ་རི་ཝི་དི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ཀོ་པི ཧི ཏེ་སཾ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ན དུ་ཀྑ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏེ ཧི ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ན བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥༦-༥༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེ་པི ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་རཱུ་པཾ པ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་མྤི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ. ཏ་སྶ ཙ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་མ་རཱ་ག་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ས་བྦ་ལོ་བྷ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཕ་སྶ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
སུ་ཁ་ཏྠ་མེ་ཝ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ བྷ་ཝོ་གྷཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི. ས་བྦཾ ཝེ་ད་ནཾ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ན ཨ་པུ་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ, སུ་ཁཾ ཝཱ ཝི་ནཱ་སི་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ བྱཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠཾ བྷི་ནྡ་ཏི. ‘‘སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ སུ་དྡྷཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ཧི སུ་དྡྷིཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ སུ་ཁ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ, ས་ཉྙཱ པ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཝ, ཏ་ཉྩ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཏཱི་རེ་ཏི ཙཱ་ཏི ‘‘ས་ཉྙཾ ས་ངྑཱ་རེ…པེ… པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ གྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི. མོ་ཧ་བ་ལེ་ནེ་ཝ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠཾ བྷི་ནྡ་ཏི.
‘‘ཡ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏི་པི མ་ནོ ཨི་ཏི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་ལཾ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ, ནཱ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ, ནཱ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ་ཧེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ མ་མཱ་ཡི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༦༡) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཏཾ ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཀ་མཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.