ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀ་ར་ཎ-མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀ་ཐཱ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ས་མུ་དཱ་ཡེ ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི. ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྑེ་པེ་ན ཨ་དེ་ས་ཡི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མཱ་ཏི་ཀཱ་ཋ་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟ་ར་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, སཱ ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. དུ་བྦ་ལ་པ་ཀྑནྟི ན ཀཱ་ལཱ༹་སོ་ཀཾ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་མ་ཎྜ་ལི་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཝི་སེ་ས་ཛ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི བཱ་ཧུ་ལི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏི་ཀཱ་ཏི་པི ནཱ་མཾ. བྷི་ནྣ་ཀཱཏི མཱུ་ལ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ མཱུ་ལ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ བྷི་ནྣཱ, ལ་དྡྷི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི ལི་ངྒཱ་ཀ་པྤེ་ཧི ཙ ཝི་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱུ་ལ་ས་ངྒ་ཧནྟི པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་སི་ཏོ ཏཾ ཏཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཀ་རིཾ་སུ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨ་ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཉྩཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཉྩ. ཝི་ན་ཡེ ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཙ པ་ཉྩ་སཱུཏི ཝི་ན་ཡེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཙ.
‘‘དྭེ་པཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༨༩) པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་སི་ཏཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཧི ས་ནྟ་སྨིཾ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཁེ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ དུ་ཀྑཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༤.༢༤༩-༢༥༡) ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་སི་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧི ཏི་ཝི་དྷོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ. ‘‘སུ་ཁཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༡༢༣) ནཱི་ཏ་ཏྠཾ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༣༢) ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀེ ཙ མ་ནུ་སྶེ ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷ་ནྟི དེ་ཝེ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ཨ. ནི. ༩.༢༡) ཨ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ན་ཏྠི དེ་ཝེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ཀ་ཐཱ. ༢༧༠) སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པུ. པ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༤.༢༤) བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དིཨ་ཏྠཾ བ་ཧུཾ ཝི་ནཱ་ས་ཡུཾ.
ཝི་ན་ཡ་ག་མྦྷཱི་རནྟི ཝི་ན་ཡེ ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ སུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སུ་ཏྟཾ, སུ་ཏྟ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཀ་ལཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ ཚ་པྤ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ས་ཝི་ཝཱ་ད་ཏྟེ་པི ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ནི ཚ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཋི་ཏ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཏཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཧི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཚ་པྤ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ ཝཱ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཚ་པྤ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི. ནཱ་མནྟི ཡཾ བུ་དྡྷཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི མ་ཉྫུ་སི་རཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ, ཏཾ ནི་ཀཱ་ཡ་ནཱ་མཾ. ལི་ངྒནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཀ་ཏཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ. སི་ཀྐཱ་དི་ཀཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ཨཱ་ཀ་པྤོ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ངྒ་ཊྛ་པ་ན་ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་ར་ཎནྟི ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སོ.
ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་སྶ་པི་ཀེ་ན ནི་ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་དེ་ན ཝཱ བྷི་ནྣཱ ས་ངྐ་ནྟི་ཀཱཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྐ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ བྷེ་དཱ སུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བྷི་ཛྫ་ཐ བྷི་ཛྫིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ནྣ་ཝཱ་དེ་ནཱཏི བྷི་ནྣཱ ཝཱ་དཱ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི བྷི་ནྣ་ཝཱ་དོ, ཏེ་ན ཨ་བྷི་ནྣེ་ན ཐེ་ར་ཝཱ་དེ་ན ས་ཧ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ནྣ་ཝཱ་དེ་ནཱཏི ཝཱ བྷི་ནྣཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་ར་ཝཱ་དཱ་ན་མུ་ཏྟ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ར-ཨི་ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀོ ནི་དྡེ་སོ. ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནྟི ཐེ་རོ. ཀོ སོ? ཝཱ་དོ. ཐེ་རོ ཝཱ་དཱ་ན་མུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ་དེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ར་པྤ་ཝཱ་ད་མ་ཐ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ
༡. སུ་དྡྷ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. མཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ མ་ཎི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཱ ‘‘མཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་ཎི་ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛཱ. ཡོ ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏི, སོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཡཱ…པེ… བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཏཱ་དི་སོ ཉེ་ཡྻོ ན པ་ར་མ་ཏྠོ, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ…པེ… ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ’’ཏི.
ཚ་ལ་ཝཱ་ད་སྶཱཏི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘སོ ས་ཙྩི…པེ… ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ནྟཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ‘‘ཚ་ལ་ཝཱ་ད་སྶཱ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ན ཧི ལ་དྡྷི ཚ་ལ་ནྟི. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ད་མཱ་ནོཏི པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ. ཡ་དི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ ན ཏ་ཝ ཝཱ་དོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ‘‘ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ, སོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པི་ཏོ ‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ཏེ་ན ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་ཏོ་ཏི ཏ་སྶ ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཀོ པ་ནེ་ཏི་སྶཱ པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་སོ་ཏི? པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝི་དྷོ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཡ་ཐཱ བྷཱུ་ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ སོ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཡེ་ན རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཀིཾ ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་གྒ་ལོ་པི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ས ཝི་སེ་སོ. ཡ་ཐཱ པ་ན རཱུ་པཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ ན རུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ན རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་ཙོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཏཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ནི་གྒ་ཧོ ཙ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙོ་དེ་ཏི. ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ནི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སེ་ཧི པ་ཊི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཀྑཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཀྑཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏེ་ན ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ དོ་སཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ནི་གྒ་ཧ་སྶ པཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི ཋ་པ་ནཱ་ཧི ས་ཧ ས་ཏྟ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ་ཝ་ཛྫ་ནེ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཋ་པ་ནཱ ནཱ་མ པ་ར་ཝཱ་དཱི་པ་ཀྑ་སྶ ཋ་པ་ན་ཏོ ‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཝ དོ་སོ’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཋ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༢). ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཋ་པ་ནཱ་དྭ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀ་མྨ་པ་ཉྩ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ནི་གྒ་ཧ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. སུ་དྡྷི་ཀ་ནི་གྒ་ཧ་སྶ པ་ན ནི་གྒ་ཧ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ནི་གྒ་ཧོ་ཝ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ དུ་ཏི་ཡེ ཝཱ་ད་མུ་ཁེ ནི་གྒ་ཧ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཀ་མྨ་པ་ཉྩ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
༢. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་མེ་ཝཱཏི ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘སུ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་མི་སྶ་ཀཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ’ཏི པུ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་གོ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶཱ’’ཏི (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༦). ཏ་ཏྠ ཡ་དི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ, ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་དྡྷི་ཀོ ན་པྤ་ཊི་སེ་དྷི་ཏ་བྦོ, ཀ་ཐཱ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ནཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ར་ཝཱ་དཱི ‘‘ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, པུ་ན ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཡ་དི ཙ དྭེ་པི ས་ཙྩཱ་ནི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠཱ, ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཡུ་ཏྟོ. ན ཧི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ རུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ, ན ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ནཱ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཏཱ ན ཡུ་ཏྟཱ. ཝོ་ཧ་རི་ཏ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ དོ་སོ. ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཉྩ བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ. ཡ་དི བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, པུ་གྒ་ལོ་པི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ན བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན, ཏཾ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཙ ‘‘ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠི, ན ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ མ་གྒི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དྭི་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཏཾ སི་ཡཱ, ན ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ར་མ་ཏྠཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ན ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙཱ་ཏི མ་གྒི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟནྟི ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཚ་ལ་ཝཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཨ་ཧཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཏྭ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཀ་པྤ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཚ་ལ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཏེ་ན ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟཾ ཚ་ལ་ཝཱ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘ཚ་ལ་ཝཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཉྩ ཚ་ལ་ཝཱ་ད་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཋ་པ་ནཱ ནི་གྒ་ཧ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནེ་ན ཝི་ནཱ པུ་རི་མཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ནྟི.
༣. ཏ་ཝཱཏི, པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟནྟི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟེ སཱ་མི་ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏྭཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༤-༥. ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱཏི ‘‘དུ་ནྣི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་མ, ཧ་ཉྩཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཡཱ མ་མ ཀ་ཏོ ནི་གྒ་ཧོ, མ་ཡཱ ཏ་ཝ ཀ་ཏོ ནི་གྒ་ཧོ ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་ཧི ཀ་ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཏེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ནི་གྒ་ཧེ་ན ས་ཧ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ག་མི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ་ན ཧི ཡཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་སི ཧ་ཉྩི…པེ… ཨི་དཾ ཏེ མི་ཙྪཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ནི་ག་མ་ན་སྶེ་ཝ ནི་གྒ་མ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧-༡༠. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཡ་དི ཀ་ཏོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ལ་དྡྷཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ནཱ་ཡཾ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ནི་གྒཱུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་རི་མ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝི་རོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ལ་དྡྷིཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ར་ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ར་ལ་དྡྷི ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་དྡྷ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨོ་ཀཱ་ས་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་པཱ་ཋེ. ཡ་སྨཱ ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་རཱི་ར་ཏོ བ་ཧི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ན ཀེ་ན་ཙི ས་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཀེ་ན་ཙི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
༣. ཀཱ་ལ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལ་ཉྩཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལེ་སུ ཨུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ པ་ཋ་མེ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ན་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, ཀིཾ ཏཾ? པཱ་ཋ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཡ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་དཱ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་དཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
༤. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཙ ཡ་སྨཱ ‘‘ས་བྦེ་སུ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶཱཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨོ་ཀཱ་སཱ་དི་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༢. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ནི་གྒ་ཧ་པ་ཉྩ་ཀཾ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ནྟི ཙ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠོ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹ཾ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་སྨཱ ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སྶ ཙ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ པ་ཊི་ཀ་མྨཱ་དི་པཱ་ལི༹ཾ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་དི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ནུ་ལོ་མེ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏྠཱཏི ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཏ་སྨི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཏཱི་སུ མུ་ཁེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙེ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀ་པཱ་ལི༹ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ པཱ་ལཱི༹་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་པཱ་ལི༹ ཙ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སྶ པཱ་ལཱི༹་ཏི. ཏཾ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟེ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཙ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ སུ་དྡྷི་ཀ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༢༧. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནནྟི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཾ་ས་ནྡ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པ་ཉྩཱཏི ཙ-ཀཱ་ར་སྶ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ རཱུ་པནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ ཨ་ན་ཉྙོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ལ་དྡྷི ས་མ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (སཾ. ནི. ༤.༤༡༦) སུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཾ དི་སྭཱ’’ཏི.
དྷ་མྨ་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ. ‘‘པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནི. པ་ར་ཝཱ་དཱི…པེ… ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ཧི པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི…པེ… ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི པ་ཊི་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧནྟི པཱ་ཋོ དི་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཙ ཏ་ཡཱ་པི ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྟ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་པ་ཉྷ་སྶ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, པ་རེ་ན་པི ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ལ་དྡྷི་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི སོ་པི ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. པ་རོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཀ་ཉྩི ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་ཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝེ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་མྨུ་ཏི པ་ན ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་པ་ཉྷ་སྶ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟོ ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ.
སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨-༣༦. ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ ཙཱཏི ཨི་ད་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཏཱ ནོ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ, ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱིཏི པ་ན པ་ཋི་ཏ་བྦཾ.
༣༧-༤༥. ‘‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ན་ཝ པ་ཊི་ཀ་མྨ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ་པི ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི པ་ཊི་ཀ་མྨ’’མི་ཙྩེ་ཝ པཱ་ཋོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཝཱ་ད་མུ་ཁེ་སུ སུ་དྡྷི་ཀ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ ‘‘པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ‘‘པ་ཊི་ཀ་མྨ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦-༥༢. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ རཱུ་པཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ན ནི་གྒ་ཧཱ་ར་ཧོ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཀ་ལནྟི ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝི་དྷོ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧཱ་རོ་པ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྷཱ་ག་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཏོཏི རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་དྷ་མྨཱཏི རཱུ་པ་ཝ་ཛྫེ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཝ་ད་ཏི. ‘‘རཱུ་པ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ནཱ་སེ ཝི་ནཱ་སཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན ཙེ་ཝཱ’’ཏི. ཏཱི་སུ པ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་རོ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ན ཧི སོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱི་སུ ཧི པ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ, སེ་སཱ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ རཱུ་པ་ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨. ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མེཏི ཨི་དཾ ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཚ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི པ་ཊི་ཀ་མྨ’ནྟི་ཨཱ་དཱི’’ཏི (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༤), ཏེ་ན པ་ན ན ས་མེ་ཏི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མེ ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན པ་ན ‘‘པ་ཊི་ཀ་མྨ’’ནྟི.
ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝ་ཙ་ན་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥-༥༩. པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་རེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧི ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏཾ, ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཱ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི་པུ་གྒ་ལ-ས་དྡཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཱ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི-རཱུ་པ-ས་དྡཱ་ནཾ ཏཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཝ་ད་ཏོ རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཀི་ཉྩི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ས་ངྒོ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཝ་ད་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་པཱ་དི་ཏེ་ན པ་ས་ངྒེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་གྒི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༦༠. ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༥) ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཝ་ཙ་ན་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡-༦༦. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ཝི་ར་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘རཱུ་པི་ནོ ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཝཱ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀཱ་མཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཀཱ་མཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༦༧. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷཱ་སི་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༢༨) ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷཱ་སི་ཏཾ.
པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ག་ཏི་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩-༧༢. ‘‘ད་སྶེ་ནྟོ ‘ཏེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ད་སྶེ་ནྟོ ‘ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི པ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༩༡. ཡེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ‘‘རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ནི་ར་ཡཱུ་པ་ག་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་ག་སྶ ཨ་རཱུ་པཱུ་པ་ག་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ པ་ན ཙུ་ཏི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ་སུ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་ག་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི.
༩༢. ཨ་ཝེ་ད་ནོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ད་ཉྙནྟི ས་ཉྙ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ས་ཉྙཱ་ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པ་པ་ཏྟིཾ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་པི ཧི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི.
༩༣. ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨེ ཝི་ནཱ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་ནྡྷ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཨི་ནྡྷ་ནེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ཝི་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི.
ག་ཏི་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ནཱི་ལཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ལོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ‘‘ནཱི་ལཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ལ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ པུ་ཊྛོ ནཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ལོ་ཏི, ཏ་དཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༨. ཚེ་ཀ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཚེ་ཀ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༡༡༢. ཨི་དཱ་ནི …པེ… ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱཏི པུ་བྦ་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཧཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༡༥. ‘‘ཡ་སྶ རཱུ་པཾ སོ རཱུ་པ་ཝཱ’’ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༡༦. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་དཱི་པི་ཏ་སྶ ས་རཱ་གཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༡༨. ཡེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཀྑུནྟི ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ར་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. པུ་རི་ས་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༣. ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟནྟི ཀ་མྨཱ་ནཾ ནི་པྥཱ་ད་ཀ་པྤ་ཡོ་ཛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ.
༡༢༤. པུ་རི་མ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏ་སྶ ཙ ཝི་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་མྨཱ མི་ཙྪཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༢༥. ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཡོ ཀཱ་ར་ཀོ, ཏེ་ན་པི ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཀེ་ན་པི ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ནྟི. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཛ་ནི་ཏ་ཏཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཀ་པ་ར་མྤ་རཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
༡༧༠. སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (སཾ. ནི. ༢.༤༦) ཝི་རོ་དྷ་བྷ་ཡཱ.
༡༧༡. ‘‘ཨི་དྷ ན་ནྡ་ཏི པེ་ཙྩ ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༡༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཙ སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑནྟི ཙ པུ་ཊྛོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ནྟི? མཱ ཧེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཱ (སཾ. ནི. ༢.༡༨) པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༡༧༦. ལ་དྡྷི་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏནྟི སོ་ཡེ་ཝེ་ཀོ ནེ་ཝ སོ ཧོ་ཏི ན ཨ་ཉྙོ་ཏི ཨི་དཾ པ་ན ན་ཏྠེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་ར་ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པི་ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏི – ན པ་ར་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏ་རཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ནཱ་པཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨི་དྷ ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
པུ་རི་ས་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་གྒོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༡༤. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ན་ནུ ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨི་དྡྷིཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཙ ‘‘ཧ་ཉྩི ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨི་དྡྷིཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ཏཱི’’ཏི ཋ་པ་ནཱ ཙ ‘‘ཏེ་ན ཝ་ཏ རེ’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་པ་ནཱ ཙ ཨཱ་དི་ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ སཱ་དྷ་ནཾ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཧི སཱ་དྷ་ནཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་སྶ ཙ སཱ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༥-༡༨. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཱ་དི་སཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཧི སུ་ཏྟེ་ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༩. པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༨. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝེ་ད་ནོཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝེ་ད་ན་སྶ ‘‘སུ་ཁི་ཏོ་སྨི, དུ་ཀྑི་ཏོ་སྨཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ སུ་ཁུ་མཱ་ན་མྤི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏ་ཉྩ.
༢༢༨. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནནྟི རཱུ་པ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་མ་ནཾ ས་ཧ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ, བ་ཧི་དྡྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ནཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༣༧. ཨི་མཱ ཁོཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ མ་ནོ་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ ལོ་ཀ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ཡཱ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མ་སཾ, ཡོ ས་ཙྩོ མོ་གྷོ ཝཱ སི་ཡཱ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཏྟ་ནི ཏ་ད་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་རཱ་མཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཏི ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ, ན ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡ་ཐཱ ས་མེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ པ་རཱ་མཱ་སོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པུ་རི་མཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཡ་སྨཱ ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཏ་ཐ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཙྩ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ
༡. ཝཱ་ད་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༩. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༡༨༥) ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ནི་ལ་དྡྷི་ཡཱ ན ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི་ལ་དྡྷི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པི པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏ་ཏི་ཡ་སྨི་མྤི མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ས་ཉྷི ས་བྦེ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་ནི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ལ་དྡྷཱི’’ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ, མུ་དི་ནྡྲི་ཡེ་སྭེ་ཝ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ་སུ པ་རི་ཀྑེ་པོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཀ་ཏོ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་སྨི་མྤི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ས་ཉྷི ས་བྦེ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་ནི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ལ་དྡྷཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི.
ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཡེ་ཝ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི སོ་ཡེ་ཝ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ག་ཎྷཱི་ཏི པ་ན ཝ་ད་ནྟི.
ཝཱ་ད་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སཾ་ས་ནྡ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༡. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ད་སྶ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པུ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ.
༢༦༢. ཨ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱིཏི སེ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ན ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཙ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏོ, བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སཾ་ས་ནྡ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. ཨུ་ཏྟ་མ་ཧཱི་ན་བྷེ་དོ ‘‘ཏ་ཏྲ ཡཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ སུ་ཁཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ, སཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏཱ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (དཱི. ནི. ༣.༡༥༢) ཝུ་ཏྟོ. ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ མུ་ཏ་ས་དྡོ པ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕུ་ས་ནཱ་ར་ཧ’’ནྟི.
༢༦༧. ཨ་པྤ་ཏྟ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡. སུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ‘‘པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་དུ་པ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༢༡) པ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་པི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
༢༧༠. ‘‘གི་ཧཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཉྩ དེ་ཝཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཡ་ཏྠ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་ཊྛོ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན ཡུ་ཏྟོ. ཡ་དི ཙ ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༢༧༡. ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་པ་ཉྷཱཏི པ་ར་ཝཱ་དཱི་ས་ཀ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཉྷ་ནྟ་རི་ཀཱ པ་ཉྷཱ.
སུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཾ་ས་ནྡ་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༣. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་མ་གྒེ་ན ཧི སོ ཨི་དྷ་ཝི་ཧཱ་ཡ་ནི་ཊྛོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨི་དྷ བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ ཧི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨི་དྷ་ཝི་ཧཱ་ཡ་ནི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ལ་དྡྷི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཀ་ཐཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦེ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དྷ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཾ ‘‘ཨི་དྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི.
སཾ་ས་ནྡ་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨོ་དྷི་སོ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༤. ཨོ་དྷི་སོ ཨོ་དྷི་སོཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨོ་དྷི་སོ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཛ་ཧ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ན་སུ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༠. ཀི་ཙྩ་ས་བྦྷཱ་ཝནྟི ཏཱི་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏཾ. ཏཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ཡ་དི ཏེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ལ་དྡྷཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཧཱི་ནཱ་ན་མྤི ད་སྶ་ན་མ་གྒེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པུ་ན ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན་སུ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛ་ཧ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ
༡. ཝཱ་ད་ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༢. ས་བྦ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ ས་བྦནྟི སི་ར་སི པཱ་དཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ་ཀྑཱུ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི བཱ་ལ་ཀཱ་ལེ ཡུ་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་ལ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་བྦཾ. ས་བྦེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ནཱི་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱི་ཏཾ, པཱི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ལོ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ སོ་ཏཾ, སོ་ཏ་སྨིཾ གྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ. ཨ་ཡུ་ཏྟནྟི ཡོ་ག་ར་ཧི་ཏཾ ཝ་ད་ཏི, ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡོ་ག་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དྭི་ནྣ་ཉྷི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ མེ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཡོ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཧོ་ཏི ཡོ་གོ, ཏེ་ན ར་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ག་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ར་ཝཱ་དཱི་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཝཱ་ད་ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ལ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༥. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་ན རཱུ་པ་ས་དྡེ་ན ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ན རཱུ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ཝ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཐ ཁོ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་མཱུ་ཧཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨོ་དཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ ཝི་ག་མཱ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ, ན པ་ན རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ’’ཏི.
ཀཱ་ལ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཙ་ན་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༨. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀིཾ ཏེ ཏ་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝཱ་ཝི་ག་མ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཧོ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ར་མཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་དཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ. ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཡ་སྨཱ ཏནྟི ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན དྷ་མྨེ ཧུ་ཏྭཱ་ཧོ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ར་མཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་དྷ་མྨེ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎེ ན་ཧུ་ཏྭཱ་ན ཧོ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ར་མོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཐ ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠཱ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. ཨ་ཏྠཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ་པི པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝུ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. པུ་རི་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྷཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་ཉྷ་སྶ ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི དོ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྷཾ པུ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཙོ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ་ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ དོ་སོ ཀཱ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཀེ་ཀནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མྤཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏི ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏི ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པུ་རི་མ་སྨིཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་པི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་མཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙཱ་ཏི དྭེ་པི ནཱ་མཱ་ནི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙོ་དི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏི ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་ན ཧུ་ཏྭཱ་ཧོ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཙོ་དི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧུ་ཏྭཱ་ཧོ་ཏི་ནཱ་མ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཝ་ཙ་ན་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༠. པུ་ན པུ་ཊྛོ…པེ… ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ཐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.