པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀ་ར་ཎ-མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ
༡. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ དྷ་མྨེ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘པུ་གྒ་ལོ, ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ, དེ་ཝོ, མ་ནུ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟིཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྦཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ན ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏཱ་ཡ ཙ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ མ་ཉྩོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཙ ས་བྦཱ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ཏཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝོ་མི་སྶཱ ཨི་ཏ་རཱ ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ད་སྶ་ནེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ ས་བྦཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ པ་ན ཚ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ད་སྶི་ཏ་པྤ་བྷེ་དཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཙ ད་སྶི་ཏ་པྤ་བྷེ་དཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ནཱ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡེ དྷ་མྨེ ཨི་དྷ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི.
ཁ་ནྡྷཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི རཱུ་པཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་བྦཱ་པི སཱ་མ་ཉྙ་པྤ་བྷེ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཉྙཱ་པ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ད་སྶ་ནཱ ཋ་པ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ དྭེ ཨ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ནཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཱཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ད་མེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཨི་ད་མེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ བོ་དྷ་ན་མེ་ཝ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ, ན པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཋཱ་ན་ས་མྦ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧི ད་སྶེ་ཏི ཙ ཋ་པེ་ཏི ཙཱ’’ཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, སོ བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་ཡ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ས་ཏོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏོཏི ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཡེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ’’ཏི ཨུ་པ་ལ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ’’ཏི ག་ཧ་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ‘‘ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་མ་ཏྟ་སི་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ པ་ཉྩ་མ་ས་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནཱ་པི ས་ངྐེ་ཏེ་ན སི་དྡྷ་ནྟི ‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ…པེ… ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་རོ་དྷེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཙེ་སཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་མྤི ཧི ས་ས་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཛྫ་པ་ར་མ་ཏྠ་ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོ ན པ་ར་ཏོ ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ནི་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ནཱ་མེ་ན པ་ཉྙ་པི་ཏ་བྦ་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ནི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ. ན ཧི ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཀི་རཱི་ཊཾ མ་ཀུ་ཊཾ, ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀི་རཱི་ཊཱི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨ་ནཱུ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་བྦ་ས་མོ་རོ་དྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ ཧི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཚ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ, ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཏཾ ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ དྭེ ཏཱི་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ས་ངྑཱ ནཱ་མ ཀཱ་ཙི ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཱ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ས་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནི་ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑ་ཉྩ བྷ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ དྭེ ཏཱི་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་ཉྷི པ་ཋ་མཱ་དི་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་སྶ ཙེ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩ ས་ངྑཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ན ཧི ཨ་སཱི་ཏི ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩཱ བྷཱུ་མི་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི ཧི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་མོ་ཏི པ་ན ཨོ་ཀཱ་སེ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་སཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཎ་ཀོ་ཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀི་སོ ཐཱུ་ལོ་ཏི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཎྛཱ་ནེ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ས་ཎྛཱ་ན་ནྟི ཝཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. རཱུ་པཾ ཕ་སྶོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི རུ་པྤ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཝ་རོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཏཱ་སཾ ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
༢. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི, ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཧི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ད་སྶི་ཏོ, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ན ‘‘པ་བྷེ་ད་ཏོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོཏི པ་བྷེ་ད་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཏེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ས་བྦོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏ་ཏྲཱ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་བྦེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་ཏྟ་ཀོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷེ་དོ, ཏ་ཏྟ་ཀོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ་ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
༧. ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཡེ་ན ཧི ས་དྡྷིནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཕ་སྶེ་ན་པི ཕུ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་པི་ཙེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡཾ ས་མྥ་སྶེ་ན ཕུ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨི་ཏ་རེ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ. ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཕུ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ ཧི ཕུ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. པུ་ན་པི པ་ཋ་མ་ཏྠ་མེ་ཝ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི སེ་སཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ས་དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སུ་ཁ་སྶ ཕུ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཕུ་ས་ནཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨ་ངྒཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་སུ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ སེ་སཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཱ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི. ས་བྦ་ཡོ་ཛ་ནཱ་སུ ཙ ཏ་ཡོ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢. ཡོ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ཙ སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན, སོ ཨེ་ཝ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ. སོ ཧི ཏེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི སེ་ཀྑོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཊྚ་ཀོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ན ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི པུ་ན་རཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་དྷ་མྨོ པུ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏི, ཏེ་ན སོ ‘‘ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ན ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ན ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧེ་ཝ ཁོ…པེ… ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦོ་པི ཧི ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི. བཱ་ཧི་རཱ་ནནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, ལོ་ཀི་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣. ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨ་རཱུ་པ་ས་དྡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སནྟི ས་མཱ་དྷིཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ན་ཉྷི དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་དྷི མ་ཉྫཱུ་སཱ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཕ་རི་ཏུནྟི དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཾ བྱཱ་པེ་ཏུཾ, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་ར་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་མ་ཏྟེ་ན ན་ཊྛཱ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ན་ཊྛཱ ཝི་ཡ ན ཀི་ཉྩེ་ན པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི མ་ནྡ་པཱ་རི་པ་ནྠ་ཀ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྟ་ས་མི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་པྤེ་ནྟོ་ཝ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༤. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པ་མཱ་དེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱ་ན་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟི ན ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི པ་རི་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྱཱ་ས་ངྒེ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི? ཡཱ ཧི་སྶ སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཀུ་པྤཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ནཱ་ཧཾ ཏ་སྶཱ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ ཝ་དཱ་མི. ཡེ ཙ ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏེ་སཱ་ཧ་མ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༢.༡༧༩) པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྱཱ་ས་ངྒ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་སྶ ཏེ་ན ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥. དྷ་མྨཱ་ནཾ…པེ… པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཧི ཏཱ་ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི དྷ་མྨེ་ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་མཱ་ད་མཱ་ག་མྨ ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀུ་པྤེ་ཡྻུ་ནྟི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་པྤ་ནཾ ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
༧-༨. ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་དཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ ཙ. ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ ས་ཏི. ཏཱ་ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ བྷ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷ་བྦཱ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཱ་བྷ་བྦཱ.
༡༠. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སི་ཀྑཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ག་ཏཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི.
༡༡. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛོ ཙ ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་ཏོ པ་ཉྙུ་བྦེ་གེ་ན ཨུ་བྦི་ཛྫ་ནྟོ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ར་ཏོ་ཏི བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏཱ’’ཏི.
༡༢. བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀེ་ཙི ‘‘དུ་པྤ་ཉྙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒ་ཕ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཝི་ནཱ ན ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
༡༤. ཡ་ཏྠ ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏ་ཝོ་མི་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ནི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༦. ཏེ་ར་ས་སུ སཱི་སེ་སུ པ་ལི་བོ་དྷ་སཱི་སཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་ས་ཉྩ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་སཱི་སཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ནི, པ་རི་ཡཱ་ད་ཀ་ཕ་ལཾ གོ་ཙ་ར་སཱི་སཾ. ཏ་ཉྷི ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ད་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་སཱི་སཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ད་ཀ་ཕ་ལཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཧ ཝི་ཡ སཾ་སི་དྡྷི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མ་སཱི་སི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༨༧) ཏེ་ར་ས སཱི་སཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་སུ ཀི་ལེ་ས་པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་སཱི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ མ་གྒོ ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་དི་པི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ པ་ན ཙུ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནེ་ན པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཡ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རཱ ཙ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༧༨; སཾ. ནི. ༣.༡༢, ༡༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཾ ཡ་དི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ཙུ་ཏི་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་མ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༧. མ་ཧཱ་པ་ཡོ་གོཏི མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡོ ཝི་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཧཱ་མེ་གྷུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ནཱ་སོ. ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ཝི་ནཱ་སོ ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༨. ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
༢༠. ཡཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ, སཱ ཙ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ དྷུ་ར’’ནྟི.
༢༢. ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༢༣. ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཙ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ ས་ཙྩེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༤. ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ (མ. ནི. ༢.༢༤༨; ༣.༣༡༢; པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩; དྷ. ས. ༢༤༨) ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཡ་དི་པི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དྷ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟེ ཧི ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ, ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༨༢) ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་མྷི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ན ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟི, ད་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ དི་སྭཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ད་སྶ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ད་སྶ་ནཾ པུ་རི་མ་ཀི་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ནཱ་མ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ ཨེ་སོཏི ཨེ་སོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ རཱུ་པ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ནཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ པུ་ན ཏ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ‘‘ནཱ་མ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ སཱ་དྷ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭ་ཡ་ཏོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏྟེ ཧི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨུ་པ་སཱི་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི མུ་ནི ཨ་ཀྑཱ་ཏོ་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཨུ་བྷ་ཏོ བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ཡ་དྭ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ པ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟནྟི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༥. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ ཧི ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཏེ་ན ཏཾ་ནཱ་མ་དཱ་ནེ ས་མ་ཏྠེ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༦. ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཕུ་ཊྛ་ནྟོ, ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཕུ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ་པཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༦༥) ཝི་ཡ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. ཡོ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ནི་རོ་དྷཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁེ་པི་ཏེ་སུ ཏེ་ན སོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ནི་རོ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏུ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ.
༢༧. དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ་ཏི.
༢༨. ཨི་མཾ པ་ན ན་ཡཾ ‘‘ནོ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན སོ ཝི་སེ་སོ པ་ཏྟོ, སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མཾ དོ་སཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུཏི ཙ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཐི་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ་པི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༩. པ་ཉྙཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙཱ ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཧ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༡. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨ་པི-ས་དྡོ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ, ན་ནུ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་དཱ ཨེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི? ནཱ་པ་ནྣཾ. མ་གྒེ་ན ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ཏྟ་ངྒི་ཀ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ སོ་ཏོ་ཏི ནཱ་མཾ དི་ནྣ་ནྟི ཏེ་ན་པི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སོ་ཏེ་ན ཝཱ མ་གྒེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནེ་ན ཕ་ལ་ཊྛོ་པི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ, ན ཙ ཏེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ སོ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་སོ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣཱ, ས་བྦེ ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ. ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་དྷ ནི་ཊྛཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༤). ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཕ་ལ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛོ ཨེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་སེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི སོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཧི ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ག་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ.
༣༢. ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཀུ་ལ་ས་དྡེ་ན མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༣༣. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་ཧ་ཊྛ་ཀ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐི་ཏཱཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་དེ ཨ་ཀ་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ས་བྷཱ་གོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཨི་དྷ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གོ ན ཧོ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི ཙ སཾ་ས་ར་ཎ་ཀོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ག་ཏོ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀོ ཨི་དྷ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༤. ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ‘‘དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༦. ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཝཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཱཏི ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ས་ཉྫ་ནེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ན་དཱི’’ཏི ཝི་ཡ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱཏི པ་ར་ས་དྡ་ཡོ་གེ པ་ར་ཏོ བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ པ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༧. ཨུ་པ་ཧ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡོ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༤༠. ཨུ་དྡྷཾ་ཝཱ་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཝཱ་ཧཱི, ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་སོ་ཏཾ ཝཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ཨུ་དྡྷཾ་ཝཱ་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཡ་དི་པི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ན ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏུ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏཱ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ད་ས ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏ་པྤཱ་དཱི་སུ་པི. ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ་ཏ་ལཱཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏ་ལཱ. ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ནཾ ལ་ཧུ་སཱ་ལ་ཧུ་ས་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཝི་པུ་ལ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་ཛྷཱ་པ་ཀ་པ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཡ ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཧི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ་ཏི. ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རེཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་ཛྷཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠ་པ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟ ནཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི.
ནོ ཙ་སྶ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀཾ ནོ ཙ ཨ་སྶ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཨི་དཾ ཕ་ལ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་སཾ་སི་དྡྷི་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་དི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཕ་ལ་པ་ཉྩ་ཀཾ ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ད་ཏྠཱིཏི ཡཾ ཨ་ཏྠི. བྷཱུ་ཏནྟི ས་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ན་སོ ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛ་ཧཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བྷ་ཝེ ན ར་ཛྫ་ཏི, ས་མྦྷ་ཝེ ན ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་སི་ཊྛེ ཝི་སི་ཊྛེ ཙ བྷ་ཝེ ན ར་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ པ་ན བྷ་ཝོ བྷ་ཝོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝོཏི བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་མྦྷ་ཝོ ཏ་དཱ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ དྭ་ཡེ ན ར་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱུ་ཏེ ཧི ས་ས་མྦྷ་ཝེ ཙ ཝི་རཱ་གོ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, བྷ་ནྟེ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི, བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ…པེ… དི་སྭཱ ཏ་དཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཡཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ…པེ… དི་སྭཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཀྑོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༣༡). ཨ་ཐུ་ཏྟ་རཱིཏི ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི ས་ནྟཾ པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁྭ་སྶ པ་དཾ ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཏ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐ་ཉྩི ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ.
༨༣. ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙྪ་ལོ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ པུ་རི་མ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པུ་བྦ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་རི་སྶ་ཏི མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་མོ་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨི་ཎཾ དེ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༦. ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ནྟི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྪ་མཾ་ས་ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ནྟི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི, མ་དྡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༩༠. ཏི་ཏྟོཏི ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐོ.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. སེ་ས་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ནཱཏི མ་ནོ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ནཱཏི ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ ཐ་པ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སཱི་ལཱ? ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པཱ་པ་ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན. ཏ་སྶ ཧི…པེ… ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ངྐ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ངྐོ ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༤. ས་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༧. ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཨཱ་དཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟི ཏ་ད་ཏྠོ པཱ་ད་ཀ་ས་མཱ་དྷི ཏ་སྶ ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་དཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྶ མཱུ་ལེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ མ་གྒོ.
༡༠༨. ཨུ་ཙྪ་ངྒོ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོཏི ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ས་དི་ས་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཉྙཱ ཝི་ཡ པུ་གྒ་ལོ་པི ཨུ་ཙྪ་ངྒོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཙི་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ས་དི་ས་པ་ཉྙོ་ཏི་ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༡༠༩. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ས་དི་སཱ པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫ་ཀུ་མྦྷ་ས་དི་སཱ པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ.
༡༡༣. ཙི་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཐི་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁ་ས་དི་སཱ པ་རཱ་པ་རཱ་དྷ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀོ་དྷ་ལེ་ཁཱ ཡ་སྶ སོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱུ་པ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱུ་པ་མོཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་པི.
༡༡༨. སུ་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ར་ཧི་ཏོ ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནོ ན་ལོ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘‘ན་ལོ༹’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨུ་གྒ་ཏོ ན་ལོ༹ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་ནྣ་ལོ༹.
༡༢༢. ‘‘སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷོ་པི དུ་སྶཱི་ལེ་ན ས་ཧ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ནེ་ཝ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༡༢༣. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་ཉྙཱ་ཡ སོ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཙ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦེ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༤. གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལྱནྟི ཨེ་ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ གཱུ་ཐ་ས་དི་ས་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི.
༡༣༠. ནོ ཙ ས་མྨཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱིཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པཱུ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༣. པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་པ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
༡༤༥. ཨ་ཡནྟི ‘‘ཏེ་སུ པ་ཋ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ན་ཡཾ ཝ་ད་ཏི.
༡༤༨. དེ་ས་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ ཉཱ་ཎུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ. ས་ཧ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡཱཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥༢. ཏནྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཾ. ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ.
༡༥༦. ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ཏི ཝཱ. དྭེ་ཡེ་ཝཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. དེ་ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བོ་དྷེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ, ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥༧. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝཱ་ས་དྷུ་རཾ. ཨ་ཡཾ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོཏི ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ཋ་མོ. པ་ཋ་མོ ཧི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝེ་ར་ཉྫ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དི་སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི.
༡༥༩. པུ་གྒ་ལེ་པི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ས་དི་ས་ཏཱཏི པུ་གྒ་ལེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དི་ས་ཏཱ་ཏི ཝཱ ས་དི་སཱ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦༦. དུ་སྶཱི་ལཾ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཏ་ཙྪཾ བྷཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཡ་མི་དཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྲ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ, ཡོ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཀཱི་དི་སོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྲ ཡོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༦༨. ཨཱ་ག་མ་ན་ཝི་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཀ་མྨཾ, པུ་བྦུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟི སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏཾ. པ་ཝ་ཏྟེ, པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཛོ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཛོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀོ. ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཛོ་ཏ་མཱ་ནོ ཙ ཛོ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཛོ་ཏི.
༡༧༣. པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་པི ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི.
༡༧༤. ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཏ་ནྟཱ་ཝུ་ཏཱ་ནནྟི ཏ་ནྟཱ་ཝུ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཝ་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ཏི སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ. ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ.
༡༧༨. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི སི་ཀྑཱ་ཡ སཱ་ཛཱི་ཝེ ཙ སི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. སི་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ. སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོཏི ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ པ་ད་ཀཱ་ཡོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀཱ་ཡོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ དྭ་ཡཾ ‘‘སི་ཀྑ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཛཱི་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མོ སི་ཀྑཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཏོ ཧི ཡཱ་ཝ མ་གྒཱ སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ནཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཧིཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧ་ལི་དྡི་རཱ་གོ ཝི་ཡ ན ཐི་ར་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧ་ལི་དྡི་རཱ་ག་ས་དི་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ.
༡༧༩. དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནནྟི ད་ས་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་གྒྷ་ན་ཀ་སྶ དཱ་ནཾ.
༡༨༡. ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ས་ཊ་སུ་ཁཾ.
༡༨༧. ཁ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ལཱ་བྷཱི ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་རེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝི་སི་ཊྛ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
༡༨༩. སུ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོཏི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཝཱ ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. པ་ཋ་མ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨུ་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ ཏེ་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲ ཡྭཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ར་མྦྷ་ས་དྡོཏི ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ས་དྡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་སཱ་དྷཱུཏི ན པ་སཾ་ས་ནཱ་དི་སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༩༢. ཨཱ་དི་ཏོ དྷེ་ཡྻཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་དྷེ་ཡྻཾ, ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ག་ཧ་ཎཾ མུ་ཁནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཾ མུ་ཁཾ ཨཱ་དྷེ་ཡྻཾ, ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁ་མེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་དྷེ་ཡྻཾ ཡ་སྶ སོ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་མུ་ཁོ, ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་ག་ཧ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༩༤. ར་ཛ་གྒ་སྨིནྟི ར་ཛ་གྒ་བྷཱ་ཝེ.
༡༩༩. ག་ཝཱ ཁཱི་རཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ན པ་ཉྩ གོ་ར་སེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ས་པྤི་མ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ག་ཝཱ ཁཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གཱ་ཝི་ཏོ ཁཱི་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢. ཚ་ཀྐེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎཱ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟི་བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦེ་ན ས་མུ་དི་ཏེ་ན. ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ས་བྦ་མི་དཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ནཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཏྟཾ པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི, ན སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ པ་རེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ན ཧི ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣. ས་དྡྷཱ ནཱ་མ སཱ་དྷུ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ, བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ས་དྡྷཱ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧི་རཱིཡཱ་དཱི་སུ ཙ. ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་ཧུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏ་སྶ སཱ ས་དྡྷཱ ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་ཧུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཝཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ངྐ་ཝཱ་རེཏི ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁཱ་ར་པ་རི་སཱ་ཝ་ནེ. ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙུ་ཏི་ས་ནྟ་ཏི ཨེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རོ་ཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏོ དུ་ཏི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀེ པུ་གྒ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཨེ་ཀོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ཏི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ ས་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་དྷ ནི་ཊྛཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་ཡ ནི་ཊྛཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ‘‘ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀ་ར་ཎ-མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.