༣. ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜཾ
ཏི་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༥. ས་བྦེ་སནྟི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཕ་སྶཱ་དི་ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཏྭེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཁུ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཨི་དྷ ནི་དྡེ་སཱ་ན་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་དྡེ་སོ ན ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ. གཱ་ཐཱ་ཏྠོ ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.
མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. པ་བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི པ་བྷ་ཝོ, སོ ཨེ་ཝ ‘‘ཛ་ན་ཀོ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏོ. ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀནྟི. ས་བྦཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་ན་སྶ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨོཏི བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྠོཏི དྷ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༣.༣༤) ཏཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཏེ་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཀུ་ས་ལེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་མྨེ་ཧི ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏོ. མཱུ་ལེ་ཧི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏི, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཏཾ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཀ་མྨེ་ཧི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ. མཱུ་ལེ་ཧི ཝཱ ནི་དཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ, ཀ་མྨེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ.
༩༨༦. ཏཾ …པེ… ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་མོ་ཧོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏེ་ན པ་ན ཝི་ནཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ མོ་ཧོ ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཾ, ས་ཧ་ཛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛཾ ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛཾ. པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛཾ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛཾ. ཡེ་ན ཧི ཡཾ ས་ཧ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཏཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ ཙ ཨི་ཏ་ར་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏོ.
༩༨༧. ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ. ནཱ་མ་ཀ་སི་ཎ་ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཏི་སྶོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ. པ་ར་མ་ཏྠེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཉྩཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ དྭཱི་སུ ཀ་ཎྜེ་སུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཙ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན ཧི ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི.
༩༨༨. སུ་ཁ་བྷཱུ་མཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཡུ་ཛྫ་ནྟི. སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི སུ་ཁ་བྷཱུ་མི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མཱིཏི ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱུ་མི-ས་དྡོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༣༨༤) ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ལི༹་ཏོ ཙཱཏི ‘‘ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཀཱ་ཏི ཝི་པཱ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན པཱ་ལི༹་ཏོ. ‘‘ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ. ནཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ཧི ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ པཱ་ལི༹་ཏོ, ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ.
༩༩༡. སཱ་ལི་ཕ་ལནྟི སཱ་ལི་པཱ་ཀ་མཱ་ཧ.
༩༩༤. ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ་ལ་ཏྠེ་རོཏི པུ་གྒ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཁ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
༩༩༨. ཡ་ཐཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སཾ…པེ… ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༡༠༠༦. དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡེ་སུ པ་ན ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་གཱ་ཧོ, ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སཱ་ཀཱ་ར་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, སོ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པ་ན ན ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ན ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡེ དི་ཊྛི, ས་ཏཱི ཝཱ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཏཱི, ན ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, པུ་རི་མོ ཨེ་ཝ པ་ན པ་དྷཱ་ནོ. དུ་ཏི་ཡེ ཧི དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡོ་ཏི ཧི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པ་ན་ཡ་ནཾ ན་ཏྠི. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི. སཱི་ལེ་ནཱཏི སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན. ག་ཧི་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཝ. སོ ཧི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ‘‘ས་མཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལཾ, བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཏ་ཏཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༠༠༧. ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ. ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧོ. ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཀུ་ས་ལེ་ཧི ས་ཧ ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. བ་ཧཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ ཛ་ནེ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ཛ་ནི་ཏཱ་ཏི ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན-ས་དྡོ ཝ་ད་ཏི. པུ་ཐུ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཁུ་ལློ་ཀི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. པུ་ཐུ…པེ… ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ནཱ, ག་ཏི་ཡོ. པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨི་ཏོ པ་རེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཛ་ནཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཐཱུ ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ནྟཱ་པཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ས་བྦེ་པི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ. པུ་ཐུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནོ, ‘‘རཱ་གོ གེ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ. པུ་ཐུ ཛ་ནོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. པུ་ཐཱུ་སུ ཝཱ ཛ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ ར་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱ་གཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཛ་ན-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ལི་བུ་དྡྷཱཏི ས་མྦ་དྡྷཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཝཱ. ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ན་ཡེཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཾ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་རུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཙ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཀ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི, པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ས་ཏི་ཛ་ན་ན་ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྑི་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཨ་པྤ་མེ་ཡྻེ་སུ་པི ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཙ ཛ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཀྐ་ཙྩ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཡེ་ཧི ཡོ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ, ཝི་པ་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ད་ཡོ.
སོ་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སོ་ཏཱ་ནི. ‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རོ པི་ད་ཧ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཁ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ, སཱ ཙ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ. པ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཀེ, ཨ་དོ་སོ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནནྟི དུ་སྶཱི་ལྱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་མཱ་ད་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ་ས་ཛྫཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ, སཱ་ལ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝོ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་གཱ་ཧོ, ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧོ ཝཱ. ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ར་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ མོ་ཧོ ཝཱ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོཏི ཡཱ་དི་ས་སྶ ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ན མུ་ཉྩ་ཏི, སོ ཀི་ལེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ཝཱ པ་ཧཱ་ནཾ.
ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཾ པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ན པ་ན པ་ཧཱ་ན་ནྟི? ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན ས་མུ་ད་ཡེ་ན ས་ཧ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཙ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཱ’’ཏི དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཡ་ནཾ ཨ་པ་ཡཱ་པ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཡ་ནཾ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ཏེ་སཾ ཝཱ ཛི་མྷ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ན་ཡ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནཾ. ཨེ་སེ་སེཏི ཨེ་སོ སོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཛྫཱ་ཏེཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཝ. ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་རི་ཡོ ཙ ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དྭ་ཡནྟི དྭ་ཡ་ཏཱ་ར་ཧི་ཏཾ, ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཙྩཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩིཾ ཝཱ ‘‘ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི, ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ ཝཱ རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི རཱུ་པེ ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ཙྩི་ཡཾ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་མཱ་ཡོ ཙ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཡ ཝཱ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
༡༠༠༨. ས་རཱི་ར་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་རཱི་ར་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ. ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ. སཱ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ’’ཏི.
༡༠༠༩. ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ‘‘ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ཏེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏེ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀི་ལེ་སཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝཱ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཙ པ་ན ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་སེ་ཧེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ.
༡༠༡༡. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡཱཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏེ་ཧཱིཏི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒེ་ཧི. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
༡༠༡༣. ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝཱཏི ‘‘པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ས་པ་དེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་མཱ་ས་པ་ད་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ན ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨི་མེ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་སཾ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་མོ་ཧ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡོ ཝི་ཝ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྠ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཏོ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
༡༠༢༩. མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ད་ཡོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ.
༡༠༣༥. ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནི ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ནཱིཏི ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀ་སྨི་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་སྨི་མྤི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ་ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཙ ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ ཙ. ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དོ. ‘‘ཀ་རོ་ཏོ ཁོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ ཚི་ནྡ་ཏོ ཚེ་དཱ་པ་ཡ་ཏོ…པེ… ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ. ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༧༡; མ. ནི. ༢.༩༤; ༣.༩༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དོ. ཨེ་ཏེ་སུ པུ་རི་མ་ཝཱ་དོ བ་ནྡྷ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ ཀ་མྨཾ, ཏ་ཏི་ཡོ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཉྷཱིཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, ན པ་ན ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ.
༡༠༣༩. པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་སི་ཊྛེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ད་སྶེ་ཏུཾ, ཏེ་ན མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཝི་ཡ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་གྒ་ངྒཱ་མ་གྒ་ངྒཱ་ན་ཉྷི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ་ཏི. སེ་ས་མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཋ་པི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྷི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་པི མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ སི་དྡྷཱ་ཏི.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ་པི ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཀ་ཐཾ ད་སྶི་ཏོ, ན་ནུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་དོ་སོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༣༩) ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་དོ་སོ ཨ་མོ་ཧོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་སུཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀེ མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༣༩) ཝི་སུཾ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ཨ་མོ་ཧོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༣༩) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ན ད་སྶི་ཏཱ སི་ཡཱ? ནོ ན ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དེ་ཀ་ཊྛོ ལོ་བྷོ དོ་སོ མོ་ཧོ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༡༧) ཝི་སུཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏཱུ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན (དྷ. ས. ༡༠༡༧) ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ནི་ག་མི་ཏཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཨ་མོ་ཧོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡོ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ མ་གྒོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ སི་ཡཱ. ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་དོ་སོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡེ་སཾ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏེ ས་བྦེ ‘‘མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་མོ་ཧོ’’ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི སོ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཡོ་པི ན་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཀྑེ་པཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ ནི་ཀྑེ་པོ, ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་མ་ནྟུ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཏོ ནི་ཀྑེ་པོ. པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ཏ་ཐཱ་ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠེ་ན ཙ མ་གྒ་ངྒ་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་མ་ནྟུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི.
༡༠༤༠. ཡ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ, ཨེ་ཏྠ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ནེ མ་གྒཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི པ་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི ནི་ད་སྶི་ཏོ, ཏ་ཡི་དཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙོ་པི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི ནི་ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༠༤༡. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཝཱ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ད་པི ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཏྠི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པྤཱ་དཱི་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟཱཏི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་དི་མ་ཡོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི.
ཡ་དི པ་ན ཨཱ་ཡཱུ…པེ… ས་བྦཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ད་དེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་དཱ་ནེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ཁེ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. བྷཱ་ཝི་ཏེ་པི མ་གྒེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏོ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་དཱ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ པ་ནཱཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨཾ. ཨི་དཾ པ་ན དྷུ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཨ་དྷུ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ་པི ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ བ་ལ་ཝ་ཝི་ར་ཧེ ཨ་གྒ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་ར་ཧེ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷུ་ཝཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི དྷུ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ-ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ.
༡༠༥༠. ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱཏི ཨེ་ཏྠ ན ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཨུ་པ་ས་དྡོ པ་ན ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི, ཨ་ཉྙེ ཙ ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡིཾ, མ་མ མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ག་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་དི་ནྣཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཨ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏི་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦༢. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ‘‘མེ་ཏྟ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. མེ་ཏྟཱ, མེ་ད་ནཾ ཝཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཾ, ཏ་ཉྩ སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་དཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་ནུ་དྡཱ’’ཏི ད-ཀཱ་རཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་དྡཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་རོ. ར་ཀྑ་ཎ་ཉྷི དཱ་ཡ་ནཱ. ཨ་ནུ་དྡཱ་ཡི་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་དྡཱ་ཡ ཨ་ཡི་ཏ་སྶ. ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ས་ཝ་ནེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ས་མྨ་ས་ནེ, མ་གྒེ་ནེ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ, པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལེ་སུ དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༠༦༥. ཙི་ཏྟ་སྶ སཾ་ར་ཉྫ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ. གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ནྟི. ས་ཉྫཾ་ནྟཱིཏི བ་ནྡྷ་ནྟི. ལ་གྒ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན, ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཙི་ཏྟ་མ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ས་རི་ཏཱ་ནཱིཏི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ལླཱ་ནི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན སི་ནི་དྡྷཱ་ནི སི་ནེ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཝི་ས་ཏཱཏི ཝི་ཏྠ་ཏཱ. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ བྱཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་ཊཱ. པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ཊ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སཱ་ལཱཏི ཝི་པུ་ལཱ. ཝི་ས་ཀྐ་ཏཱིཏི པ་རི་ས་པྤ་ཏི, ས་ཧ་ཏི ཝཱ. ར་ཏྟོ ཧི རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པཱ་དེ་ན ཏཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ས་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ, ཝི་པྥ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཝི་ས་ཀྐ་ན་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དིཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱི ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཝི་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱི ཝི་ཝི་དྷེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་མུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཧ་ར་ཏི ས་ངྑི་པ་ཏི. ཝི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཧ་ར་ཏི ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ས་མཱུ་ལཱ, ཝི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་མཱུ་ལཱ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སཾ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་ཕ་ལཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་མ་ཏ་སྶཱ་ཏི སཱ ‘‘ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་གཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ཝི་ས་ཏཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝ་དེ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ.
པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཋ་པ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙོ་པི བ་ནྡྷུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཨ་བ་ནྡྷུ་པི ཧོ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ པ་ན ནི་ཙྩ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ཏི ‘‘པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ བ་ནྡྷཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ས་ན་ཏོཏི བྱཱ་པ་ན་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨཱ་སཱི་ས་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཛ་པྤ་ནཱ་ཛ་པྤི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་པྤཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ མཱུ་ས་ཏི. མཱ་ར་པཱ་སོཏི མཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ རཱ་གོ མཱ་ར་པཱ་སོ.
༡༠༦༦. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་པོ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠཾ མེ ནཱ་ཙ་རི, ན ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་རི་སྶ་ཏི, པི་ཡ་སྶ མེ མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ཙ་རི, ན ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་སྶ མེ ཨ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ན་ཏྠཾ ནཱ་ཙ་རི, ན ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཧི ཀོ་པོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་པོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ནྟོཏི ཧ་ན་ནྟོ. པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོཏི དོ་ས-པ་ད་སྶ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷ-པ་ད་སྶ ཙ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྷ་སྶ ཝཱ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ པུ་བྦེ ‘‘པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ’’ཏི, པ་དོ་སཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘དོ་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ཙྪཱ ‘‘དོ་སོ’’ཏི, ཝི་རོ་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན་ཏྠི པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ.
༡༠༩༡. ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ཀེ མཱ་ཏི་ཀུ་དྡེ་སེ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི དྷ་མྨེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ པུ་ཙྪཱ ཙ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཙ. ཨི་མེཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཏཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ག་མ་ནཾ ཀ་ཏཾ ནི་དྡེ་ས་ཏོ པུ་བྦེ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.
༡༡༠༡. ཀིཾ པ་ན ན་ཏྠི, ཀིཾ ཏེ་ན ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ན་པི མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ པ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཙ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ དྭཱ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་ཏ་རཾ ཏེ་ན ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ ཙཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཀེ་ཙི་དེ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱཏི ‘‘ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༡༡༠༢. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝཱ་ས་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦོ ལོ་བྷོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་ཏི ཡུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ པ་ན ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. སོ་པི རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ་པི དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༡༡༠༣. ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཙ ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སཱ ཏ་ཎྷཱ ས་བྦཱ་པི ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ནཱ་མཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ན དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ.
༡༡༠༥. ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི ག་ཧ་ཎཾ ཡ་དི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པེ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝཱ པ་ན ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི་ཏི. བྲ་ཧྨཱ་དིཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ‘‘ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛེ ‘‘ནེ་ཝཱ’’ཏི, ‘‘ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛེ ‘‘ན’’ཨི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་དི་ཊྛི, ཨ་མ་རཱ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་དཱ, ཨ་མ་ར་མ་ཙྪ་ས་དི་སཱི ཝཱ ཝི་ཀྑེ་པ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་སྶ དི་ཊྛི་རཱ་ག་སྶ ཙ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ལོ་བྷོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི, སོ ཡ་དཱ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ཏ་སྶ་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ མོ་ཧོ སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༣.༡) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཧཱ་ནེ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི པ་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་ནཾ མ་གྒཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༢༡. པ་ཋ་མ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེཏི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ན་སྶ ནི་དྡེ་སེ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ གོ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡེ་ན ཝཱ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ དྷ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝཱ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ སུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ མཱ་ནཾ ཛ་པྤེ་ཏི, ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མཱ་ནོ མ་ཉྙ་ནཱ…པེ… ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༦༦) སེ་ཡྻ་སྶ ས་དི་ས་སྶ ཧཱི་ན་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ མཱ་ནོ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩཱ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་པི ཀ་ཐི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི མཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྷི པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ མཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ མཱ་ན་རཱ་སི་སྶ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་མཱ་ན་རཱ་སི་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི, ཨ་ཐཱ་པི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཨེ་ཝ མཱ་ནོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘སེ་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨ་པ་རཱ་པ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ མཱ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏཾ.
༡༡༢༦. ཨ་ཀྑ་མ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནཾ. མ་ནེ་ན པི་ཡ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཾ པཱུ་ཛ་ནཾ མཱ་ན་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་སྶཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ལཱ་བྷཱ་དི་ཨ་ཀྑ་མ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན.
༡༡༢༧. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཙ ཏཾ ན མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨེ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ག་ནྠོཏི པཱ་ལི༹. ཀ་ཐཱ་མ་གྒོཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་བ་ནྡྷོ. དྷ་མྨ་ནྟ་རནྟི ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལོ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ལོ་ལེ་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཝེ་ད་ཡི་ཏྭཱ. ཡོ པ་ནཱཏི ཏི་ཏྠི་ཡོ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡ་སྶ ས་དོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་ཊྛུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཝཱ.
བྱཱ་པི་ཏུ་མ་ནི་ཙྪོ་ཏི ཝི་ཝི་ཙྪོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཝི་ཙྪཾ. ཨ་ནཱ་ད་རོཏི མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན དཱ་ནེ ཨཱ་ད་ར་ར་ཧི་ཏོ. ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ གཱ་ཧོ བྷ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒཱ་ཧོ, ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒཱ་ཧོ ཝི་ཡ ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒཱ་ཧོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒཱ་ཧོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟེ ན སཾ་པ་སཱ་ར་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྪ་རི་ཡ་མྤི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་སཱུ་ཏི. ག་ཡ྄ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ གཱ་ཧོ, ཀ་ཊ་ཙྪུ ཨེ་ཝ གཱ་ཧོ ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒཱ་ཧོ. སོ ཡ་ཐཱ ས་ངྐུ་ཊི་ཏ་གྒོ ན སཾ་པ་སཱ་ར་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྪ་རི་ཡ་མྤཱི་ཏི. ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ‘‘མཱ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་གཱུ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ལོ་བྷ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཏཾ མ་ཙྪ་རི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ, པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ་ཏི.
༡༡༤༠. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་དྭ་ཡ་ཨེ་ཀཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ན་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་ལོ་བྷ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཨ་ཏྠི ‘‘ཨཱ་ས་ཝོ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ ཙ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ས་ཏྟ་མོ ཙ ན་ཝ་མོ ཙ པ་ཉྷོ. ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ན་ཝཱ’’ཏི. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ པ་ན ལོ་བྷེ ནོ་ཨཱ་ས་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་མ་ན་ཝ་མཱ་པི པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻུཾ, ག་ཎ་ནཱ ཙ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ ལོ་བྷེ ནོ་ཨཱ་ས་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏོ དོ་སོ་ཏི.
༡༡༥༩. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ སཱ་ས་ཝེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ. ས་བྦོ ཧི ལོ་བྷོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨཱ་རུ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨཱ་རུ་པྤེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨཱ་རུ་པྤེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༣.༨.༡).
༡༡༦༢. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐི་ཀ་ཙི་ཏྟནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝི་དྷཾ ཙི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན བ་ལ་ཝ་ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨོ་ལ་མྦ་ཏི.
༡༡༦༣. ཨོ་ན་ཡ྄ཧ་ཏཱིཏི ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏི ཝཱ. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན, ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ས་མོ་རོ་དྷོ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནནྟི སི་རཱི་སཱ་དི་རུ་ཀྑཱ་ནཾ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ སི་ཡུཾ, ཏེ་ན སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཏཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ རཱུ་པ་ཏྟཱ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ སུ་པ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ སཾ་སཱི་ད་ནཾ སོ་པྤ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཛཱ་ག་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་ནྟི. ཏ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ མི་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ མི་དྡྷ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཡ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི མི་དྡྷ་ནི་དྡེ་སེ་པི སོ་པྤཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མོ་རོ་དྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི སོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ས་ཧ ཝུ་ཏྟཱ ཨོ་ནཱ་ཧ་པ་རི་ཡོ་ནཱ་ཧཱ ཙ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཝི་པྥཱ་རི་ཀཱ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ཝི་པྥཱ་རི་ཀེ ལ་ཧུ་ཀོ, ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀེ ག་རུ་ཀོ་ཏི ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ནཱ་ཧ་ནཱ་དི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ནཱ་ཧ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི རཱུ་པཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨོ་ནཱ་ཧོ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཧི ཨོ་ནཱ་ཧ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མེ་གྷཱ་དཱི་ཧི རཱུ་པེ་ཧི རཱུ་པཱ་ནཾ ཨོ་ནཱ་ཧ་ནཱ་དིཾ པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཡ་དི རཱུ་པ་སྶ ཨོ་ནཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཏཱ སི་དྡྷཱ, ཨ་རཱུ་པ་སྶ ན སི་ཡཱ, སེ་ཏུ་བ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ དི་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་མྤི ཨ་རཱུ་པ་སྶ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝོ, སུ་རཱ…པེ… པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི པ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཡ་ཐཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཡོ ལོ་ཧཾ ཏི་པུ སཱི་སཾ ས་ཛྫ་ནྟི པ་ཉྩུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ, ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ, ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཏོཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་པ་ཉྙཱ་དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡེ ཕ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་སུ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནེ ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཨཱ་ར་མྦྷོ, ཨ་ཐ ཁོ སི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤི ཙ་ར་ནྟ་མྤཱིཏི སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཏཾ དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཝཾ ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཛ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ‘‘ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཛ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་མེ་སུ ཁོ པ་ན…པེ… སུ་དི་ཊྛོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ནནྟི ཏཾ ཏ་ཏྠ རཱུ་པེ པ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ན་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན རཱུ་པ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ‘‘ཚ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མི་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ན ཡ་ཐཱ…པེ… ཝུ་ཏྟནྟི ཚ དྷ་མྨཱ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཡ་ཐཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱ་ནི ‘‘པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཧོ་ནྟཾ ‘‘པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ སུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ. ནཱི་ཝཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཱ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་དེ་སུ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཏྠོ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཝི་གྷཱ་ཏོ, ཏཾ་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀཾ. ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷཾ.
༡༡༦༦. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀོ་ཙི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ད་སྶ་ན་ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དིཾ ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ ཙ ཀོ་ཙི ཨ་སྶ་དྡྷོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྠུནྟི མཱུ་ལཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་དཾ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་སུ ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཀུ་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ.
༡༡༧༦. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ ས་ཧ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ལོ་བྷོ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ སི་ཡཱ, ‘‘ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ དྷ་མྨོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ན་ཝཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦོ ལོ་བྷོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ.
༡༢༡༩. ཀཱ་མོ ཙཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཙ. པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟཱི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, པུ་རི་མ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནཱིཏི ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛི་མཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཏོ ཝཱ. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཏྟཱཏི. ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་མཱ་ཧ. ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི.
༡༢༢༡. དི་ནྣནྟི དཱ་ན་མཱ་ཧ, ཏཾ ཨ་ཕ་ལ་ཏྟཱ རཱུ་པཾ ཝི་ཡ དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཡ་ཉྙ་ས་དི་སོ ཡ་ཉྙོ མ་ཧཱ་ཡཱ་གོ. ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཧ་ཝ་ནཾ དཱ་ནཾ ཨཱ་ཧུ་ནཾ, པཱ་ཧུ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཐཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ཐི་ཀི་རི་ཡཱ པཱ་ཧུ་ནཾ, ཨཱ་ཝཱ་ཧཱ་དཱི་སུ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཾ དཱ་ནཾ མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀོ, པ་ར་ཉྩ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཧོ་ཏི ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཏོ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟེ་ན པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི པ་ར་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ‘‘སཾ་ས་ར་ཎ་པྤ་དེ་སོ ཨི་དྷ་ལོ་ཀོ ཙ པ་ར་ལོ་ཀོ ཙ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི སཾ་ས་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི. པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་པཱ་ཏོ, སོ ཡེ་སཾ སཱི་ལཾ, ཏེ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཏེ པ་ན ཙ་ཝ་ན་ཀཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་པ་དནྟི ནི་བྦཱ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ སཱི་ལཱ་དི་པྤ་ཊི་པ་དཾ.
༡༢༣༦. ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ་ཝ ག་ཧི་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་གོ་ཙྪ་ཀེ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་སྶ ཙ དི་ཊྛི་རཱ་ག་སྶ ཙ ཨ་ས་ངྒ་ཧ་ཎེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་གོ་ཙྪ་ཀེ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་པྤ་དེ་ས་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཏ་ནུ་ཀ་ཏཱ མོ་ཧཱ་ད་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
༡༢༨༧. ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ནཱཏི པཱི་ཏི་ཝི་ར་ཧེ་ན, བ་ལ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ར་ཧེ་ན ཝཱ. ན ཧི དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ར་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཝ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་གཱ་ཧ་ཏྠོ ཨ་དྷོ་ཨ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཨ་ཝ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.
༡༣༠༡. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ མོ་ཧ་ར་ཎོ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན རཱ་ག་ར་ཎེ་ན ས་ར་ཎོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱུ་པ་རཱ་ག་ཨ་རཱུ་པ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. ཨ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༣.༣༣༣) པ་ན ‘‘ཡོ ཀཱ་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་སུ་ཁི་ནོ སོ་མ་ན་སྶཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཧཱི་ནོ ག་མྨོ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀོ ཨ་ན་རི་ཡོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ, ས་དུ་ཀྑོ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ས་ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ས་ར་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་དུ་ཀྑ་ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ‘‘ས་ར་ཎོ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༠༣. ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་སུཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཁེ་པེ་ཏཱིཏི ཝ་ཛི་རཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཁེ་པེ་ཏི པུ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཨཱ་པཱ་ད་ནེ་ན.
༡༣༡༡. ཏ་པྤ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏི ཝཱ.
༡༣༡༣. ཨ་ཧནྟི ཨི་ཏི-ས་དྡ་པ་རེ་ན ཨ་ཧཾ-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ སཾ་ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་དཱི་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ངྑཱདི་བྷཱ་ཝེ ས་བྦེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི. བྷཱ་ཝོཏི ས་ཏྟ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི བྷ་ཎ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ད་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཉྩོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཧནྟི ཙ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན སུ་ཎ་ནྟེ་ན ཙ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏ་ས་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཧ་ནྟི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ. པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཧ་ནྟི ཨི་དཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དྡྷེ་ཡྻནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི ནཱ་མ་ས་ཧ་སྶ་ཏོཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི ནཱ་མ་ས་ཧ་སྶེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཏ་ན་སཱི་ལཾ ནཱ་མཾ ‘‘ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨཾ, ནཱ་མ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ. ཀ་ར་ཎ་ཋ་པ་ན་ས་དྡཱ་པི ཧི ཀ་མྨ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ, ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཙ ཋ་པཱི་ཡ་ཏི ཙ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ་ཏི པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཎཾ ཋ་པ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ, ཉཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཋ་པ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མ་ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མ་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ནཱ་མ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ད་ཏི བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏི ཝཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ནཱ་མཾ ནི་ཝ་ད་ཏི བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་མ་སྶ ནི་རུ་ཏྟི་བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ནཱ་མ་ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མ་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ནཱ་མཱ་བྷི་ལཱ་པོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ.
ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་རི་མཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏཱ ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷཱ, པ་ཙྪི་མཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཡཱ་ཡ པུ་རི་མཱ པ་ཉྙ་ཏྟི རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙ སོ་ཏ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མུ་པྤ་ནྣེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ ནཱ་མ, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མ, པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༠༡-༡༠༨), ཏེ་ན ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ. ན ཧི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཙ ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ད་ཏྠ་སྶ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
དུ་ཝི་དྷཱ ཙཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ན དི་སྶ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨི་ཏྠི་ས་དྡོ པུ་རི་ས་ས་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ན ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ དུ་ཝི་དྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཧི ས་ངྑཱ…པེ… ཨ་བྷི་ལཱ་པོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཙ ས་ངྑཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ད་ཡོ ཨི་ཏ་རཱ་ཏི.
ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་པ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཏི ཧི ཨུ་ཛུ་ཀེ པུ་རི་མེ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ག་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. ཡ་དི ཙ ས་ཏྟ་ར་ཐ་གྷ་ཊཱ་དི་དི་སཱ་ཀཱ་ལ་ཀ་སི་ཎ་ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ས་ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ན སཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེ་ཧི ཨ་ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐཱ་པི པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ས་ངྑཱ་དི་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་པ་ཏ་ཏི, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྨིཾ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་པ་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ནཱ་པི ས་ཀྐཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ས་ངྑཱ་དི་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་ངྑཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཡཾ པུ་རི་སོ མ་མི་ད་ནྟི མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༤༡) ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་རི་སོ་ཏི ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ…པེ… ཨ་བྷི་ལཱ་པོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༤༡). ཏ་ཐཱ ‘‘མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་ཏི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནཱ་མཾ ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ནི. ༧༣). ན ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཏི་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཡ་དི ཧི ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ སི་ཡཱ, པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ ཙ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ནཱ་པི ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ངྐེ་ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཛོ་ཏ་ཀ’’ནྟི ཝཱ. ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཀ་པྤ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ ལོ་ཀི་ཡེ སོ་ཏེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི’’ (ཀ་ཐཱ. ༣༤༧), ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་སི ནོ ཏྭཾ ཨཱ་ན་ནྡ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ཛ་ན་ཝ་ས་བྷོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༨༠), ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (སཾ. ནི. ༡.༢༡༧) ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ. ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཡ་དི ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ནྟི, ཀཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི? པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ…པེ… ཨ་བྷི་ལཱ་པོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ ཙ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱ་དོ ཧེ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་སི་དྡྷོ, ན ཙ རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ་པི ཡ་དི ཨ་ཏྠི, རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ‘‘ས་ཏྟོ ཨི་ཏྠཱི ར་ཐོ གྷ་ཊོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཙ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཏེ་ཧི རཱུ་པ་ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཝ་ལ་མྦི་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཙ ཏེ ‘‘མུ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སོ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ས་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ, ནཱ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ༤༣༤) ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་མྷཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པཱ་པ་མི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ག་ཧ་ཎཾ པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པུ་གྒ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་གྒ་ལོ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་དི་ཊྛི. ཝ་ཛི་རཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀཾ ནུ ས་ཏྟོ་ཏི པ་ཙྩེ་སི, མཱ་ར དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ནུ ཏེ;
སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫོ་ཡཾ, ན་ཡི་དྷ ས་ཏྟུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡; མ་ཧཱ་ནི. ༡༨༦; ཀ་ཐཱ. ༢༣༣);
ས་ཏྟོ་ཏི པ་ན ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རཱ, ཧོ་ཏི ས་དྡོ ར་ཐོ ཨི་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ ས་ནྟེ་སུ, ཧོ་ཏི ས་ཏྟོ་ཏི ས་མྨུ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡; མ་ཧཱ་ནི. ༡༨༦; ཀ་ཐཱ. ༢༣༣);
ཡ་དི པུ་གྒ་ལོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀ་ཐཾ པུ་གྒ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི? ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཏཾ ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཧི ཝ་ཙ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཉྙེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན ཏེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་པ་ཊི་སེ་དྷཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༡༣༡༦. ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྷི པ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཏ་ད་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙེ་ཧི ནཱ་མཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མ་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ནཱ་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ན ནཱ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ པ་ན ནཱ་མ་ས་དྡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ན ཏེ་སཾ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མ་ཏཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. ན ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ནཱ་མཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀེ་སཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ནཱ་མེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ་ན པི་ཎྜཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ཀ་པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ནཱ ནཱ་མེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཡ ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ་པི ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ནཱ་མེ་ན ཝི་ནཱ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ནཱ་མ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཕ་སྶ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཝཱ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ་པི ཧི ‘‘རཱུ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མ’’ནྟི ཨི་དྷ པ་ཙྪི་མ་པུ་རི་མཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. རཱུ་པ་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ནཱ་མ་ཡ་ཏཱིཏི ནཱ་མེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀཱ་ས་ཀཾ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ཏི་པི རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ན པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཏཾ་ནཱ་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༡༨. ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ, ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་མེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ, ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ.
༡༣༢༠. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཏཾ དྭི་དྷཱ་པི ག་ཧི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་ཝི་ཊྛཱ པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༣༣༢. ས་ཧ སི་ཀྑི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ས་ཧ་དྷ་མྨོ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ. ཀ་མྨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ས་དྡ་ཏོ ཨཱ་ཡ-ས་དྡཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དོ་ཝ་ཙ་སྶཱ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དུ་བྦ་ཙ་སྶ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. དོ་ཝ་ཙ་སྶ་སྶ ཝཱ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི དོ་ཝ་ཙ་སྶཱ་ཡཾ. ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊཱ་ཎི་ཀ་ག་ཧ་ཎཾ. གུ་ཎེ་ཧི ག་རཱུ་སུ གཱ་ར་ཝེ་ན ཝ་ས་ནཾ ག་རུ་ཝཱ་སོ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཛེ་ཊྛ་ཀེ་སུ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏ་བྦེ་སུ ཝ་ས་ནཾ ས་ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་སོ. ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦཱ ཝཱ ག་རུ་ནོ. ཧི་རི་ཡི་ཏ་བྦཱ ཛེ་ཊྛ་ཀཱ. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ དུ་བྦ་ཙོ ཧོ་ཏི, སཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༡༣༣༣. དུ-ས་དྡེ་ན ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མཾ དུ་ནྣཱ་མཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནཾ སེ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘བྷ་ཛ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ.
༡༣༣༦. ཝི་ན་ཡོཏི ཝི་བྷ་ངྒ་ཁ་ནྡྷ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ར་ཏོ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨ་བྦྷཱ་ན་ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཙ. ས་ཧེ་ཝ ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྠུ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཧ ཕ་ལ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༣༨. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ས་ཧ པ་རི་ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཡ.
༡༣༤༠. དྷཱ་ཏུ་ཝི་ས་ཡཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཉྙཱ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་རི་མ་པ་དེ་པི ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. པུ་རི་མ་པ་དེ ཝཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ག་ནྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ དྷཱ་རེ་ནྟཱི ‘‘ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝཱ་ཏི ག་ཎ་ན་ཏོ ཙ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི ཙ པ་ཉྙཱ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་ཉྙཱདི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙྪི་མ་པ་དེ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་པི སཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་གྒ་ཧོ་ཏི ཏ་ཏོ ཙ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ, ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཨུ་གྒ་ཧོ་ཏི ཛཱ་ན་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཛཱ་ན་ནཾ. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒ་ཧོ་པི ཧི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟིཾ ལ་དྡྷུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ ཙ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཙ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎུ་པཱ་ཡོ, ས་བྦོ སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ ཀོ་ས་ལླཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི.
༡༣༤༢. ཏཱི་སུ་པི ཝཱ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏ་སྶཱ ཙ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ, སཱ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་མྨ་ས་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྨ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༣༤༤. ཨ་མྦ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ཙ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡོ, ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ན སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ.
༡༣༤༦. ཨ་ཛྫ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཛྫ་ཝོ ཨ་ཛྫ་ཝ་ཏཱཏི ཨུ་ཛུ་ཏཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛྫ་ཝ་མ་དྡ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ་སུ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ་མུ་དུ་ཏཱ་ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཝི་སེ་སཾ མ་དྡ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་པ་ད་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ མུ་དུ་ཏཱ’’ཏི པུ་ན མུ་དུ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨོ་མཱ་ནོ་པི ཧི ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན པ་ན མུ་དུ་ཏཱ་ཏི.
༡༣༤༨. པ་རེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ནྟི. ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་མ་ན་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣོ ས་ཀོ མ་ནོ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་བ་ནྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་མ་ནེ་ན ས་ཀ་མ་ན་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ. སཱ ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི པུ་གྒ་ལ་དི་ཊྛི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༤༩. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་སཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ནེ་ན ཙ མ་ན་སཱ་པི ཨཱ་ཙ་རཏི ཨེ་ཝ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣༥༠. ས་དོ་ས་ཝ་ཎེ རུ་ཀྑེ ནི་ཡྻཱ་ས་པི་ཎྜི་ཡོ, ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ‘‘ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཕེ་གྒུ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཀུ་ཐི་ཏ་སྶ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཙུ་ཎྞ་པི་ཎྜི་ཡོ ག་ཎྛི་ཡོ ཝཱ ‘‘ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཾ གྷཾ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཱི ཀ་ཀྐ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀོ་དྷེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ. པུ་རེ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་རཱི པོ་རཱི, སཱ ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ མུ་དུ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ པོ་རཱི ཝི་ཡཱ་ཏི པོ་རཱི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ. ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
༡༣༥༡. ཨཱ་མི་སཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཡཾ ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་མི་སཱ་ལཱ་བྷེ་ན ‘‘ཚི་དྡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ་ཡེ་ཝ ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་མི་ས་དྷ་མྨཱ་ལཱ་བྷེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི ཚི་དྡཱ་ནི ཨཱ་ཧ. ག་མ་ན་ས་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ག་མ་ན་མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན. ས་ངྒ་ཧ་པ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱཏི ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་མི་ཙྩེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མ་ཏཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཨ་བྦྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༥༢. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐཱཏི ད་སྶ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ཝཱ ད་སྶ་ན་སྶ ཀ་ཐཱ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ. ཡ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་སཾ་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི. ཏ་དི་དཾ ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་པ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཧི ཡ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ. ཀི་ཉྩ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ? ཡ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝ་ནྟི ཏ་དུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ན དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི པུ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷེ་ཝ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཾ གྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏཱ ཝི་ཡ ཛ་ཝ་ནེ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཾ དྭཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ སཾ་ཝ་རེ, ཨ་ཉྙེ་སཾ སཾ་ཝུ་ཏ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ན པུ་བྦཱ་པ་ར་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནྟོ བ་ཧི སཱ་མ་ཉྙཾ ཝཱ. ས་ཏི ཝཱ དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཀེ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཛ་ཝ་ནཾ བཱ་ཧི་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱ་ནཾ. ཛ་ཝ་ནེ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཏོ པ་རཾ དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་དི་སེ་ན ཛ་ཝ་ནེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དི་ཙོ་རཱ་ནཾ དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་མཱུ་ས་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༣༥༣. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ས་ནྟུ་སྶ་ནཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟུ་སྶ་ནཱ, ད་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཨ་བྷི་ལཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ལོ་བྷོ, ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ ཙ མོ་ཧོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༣༥༥. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་ཝ མཱ་ན་མ་དོ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སེ་ཝ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ མཱ་ནོ, རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཝཱ པུ་རི་ས་མ་དོ. ས་ཀྐ་ར་ས་པྤི་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བ་ཧ་ལ་པ་ཀྐཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པི་ཎྜ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ, བ་ཧ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝཱ མཾ་ས་ར་སཱ་དི་བྷོ་ཛ་ནཾ. མ་ནྡནྟི ཨ་པྤཾ. ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཋི་ཏ་ཏྠཾ. ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཡ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ཡཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱཏི ཨི་དཾ ཁུ་དཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཡ་སྶཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྶཱ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནནྟི པཱ་ལི༹་དྷ་མྨ་མྤི ས་བྦ་ཀུ་ས་ལེ་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ, བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ? པུ་རི་མཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ནི་མི་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ. སཱ ཧི ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ བྷི་ཡྻོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. པ་ཙྪི་མཱ་པི ཁུ་དཱ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ངྒ་དཱ་ཧ་སཱུ་ལཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ. སཱ ཧི བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ ཙེ་ཏཱ་སཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ.
ཡཱ་ཏྲཱཏི ཡཱ་པ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, པུ་བྦེ་པི ‘‘ཡཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀོ ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ? པུ་བྦེ ‘‘ཡཱ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཡཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡཱ་པ་ནཱ ཡཱ་ཏྲཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. དཱ་ཡ་ཀ་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ ཨ་ནི་ནྡི་ཏ་བྦེ པ་ཙྩ་ཡེ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ས་ནི་ནྡཾ པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཨ་གྒི་བ་ལཱ་དིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཁོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནཾ པི་ཝ་ན་ཉྩ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི སཱ་དྷི་ཏཾ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝེ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ‘‘བྷུ་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི པ་ན པཱ་ཋོ. པུ་ན་པི ཧི ཨ་པྤ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན –
‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཏཾ ཙེ ཚཱ་དེ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཀཾ;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ.
‘‘པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ, ཛ་ཎྞུ་ཀེ ནཱ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༤-༩༨༥) –
ཨཱ་ཧ.
བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི་སཾ་སོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཏྟ་སྶ ནི་དྡོ་ས་སྶ བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནཾ ཡུ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ.
༡༣༥༦. ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཊྛཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མུ་ཊྛཱ ཙ ས་ཏི ཡ་སྶ, སོ ན་ཊྛ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ན་ཊྛ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ཏཱ.
༡༣༦༨. ཝི་སུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟནྟི མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱི་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ཝཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ཝ. སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
༡༣༧༣. བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ས་བྷོ་གོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཙྩཱ་ན’’ནྟི ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦེ་ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༧༨. ‘‘མ་མ གྷ་རཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ དྷུ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ.
༡༣༧༩. པ་ཊི་ཝཱ་སེ་ཏི ནཱ་མཱཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ ཨོ་ས་ཀྐེ་ཏི ནཱ་མ.
༡༣༨༠. པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱཏི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ཧ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷནྟི ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎ་ཡཱ་ན་གཱ་མ་ཛ་ན་པ་དཱ་དི. ཁ་ཡ་ས་མ་ཡེཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ཧ.
༡༣༨༡. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན.
༡༣༨༢. ཁཱི་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཁཱི་ཎ་ནྟོ, ཁཱི་ཎཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྨིཾ ཁཱི་ཎ་ནྟེ. ཨེ་ས ན་ཡོ ནི་རུ་དྡྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ.
དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.