༤. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜཾ
ཏི་ཀ་ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨༤. ན་ཡ་མ་གྒནྟི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དི་ན་ཡ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ན་ཡ་ག་མ་ན་ཉྩ. ཏ་མྤི ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ་སུ ནི་ཙྪི་ཏེ་སུ སུ་ཁཾ ས་མཱ་ནེ་ནྟི. པ་ཉྷུ་དྡྷཱ་རནྟི ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཝ་སུ ན་ཝ་སུ ཙ པ་ཉྷེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཙཱ་རོ. ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རནྟི ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ. ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཀ་ཎྞི་ཀནྟི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ་རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟེ པ་ས་ཊེ དྷ་མྨེ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱ་སི་རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ག་ནྠེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷ་ཊ་གོ་ཙྪ་ཀཱ ཀ་ཎྞི་ཀ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཏྟཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ་རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ་སུ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཡཾ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་དི་པི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཏྠཱ་རོ པུ་བྦེ ཝི་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་བྷ་ཏྟཱ བྷི་ནྣཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ, ན པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ནི་དྡེ་སོ པུ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་ག་མ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་དི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཏྟཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪཱ་པི ན ཀ་ཏཱ? ཨུ་དྡེ་སེ ཀུ་ས་ལ-ས་དྡ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་བྦི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ, ནི་དྡེ་སེ པ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷཱུ་མཱི་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཧི ཀུ་ས་ལེ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ཀུ་ས་ལ་པ་ད་ཉྷི ཨེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་ན་པེ་ཀྑཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན བྷེ་ད་ནྟི.
༡༣༨༥. དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཋ་མཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་མ་ཡ་ཕ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ད་ས་མོ་ཏི ‘‘དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ, ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི? ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཙི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ཝཱ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ‘‘དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ནོ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
༡༤༢༠. ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. ཏ་ཉྷི པ་རི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པོ ཙ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀོ་པི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཝ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཏཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་བྷཱུ་ཏོ, སོ་པི ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ་ཝ་ནཾ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི པ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ན ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་པཱ་ཀོ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་ཏྠི, ཨི་དྷ ཙ ས་བྦ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཡ་དི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི, ཀ་མྨ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ དེ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མྤི རཱུ་པཱ་དི་པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧ་ས་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟེ་སྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧེ ཏཱ་དི་ས་ཧ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ད་རཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཀོ་ས་ཛྫཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ས་བྦུ་སྶུ་ཀྐཱ ཧི ཏེ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ད་རཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༤༢༡. ཨ་ཏི་པ་གུ་ཎཱ་ནནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་རཱ་ད་ར་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ནཾ, ན ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ས་ཡ་ནི་ཡ་མ་ནཾ. ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ་པི ཧི ཨ་ཏི་པ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ཏཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ པ་གུ་ཎཾ ག་ནྠཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒེ ག་ཏེ་པི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཏི་མ་ནྟེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་པ་གུ་ཎཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཏཾ པ་ན རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩེ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི པ་ན ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མི་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི དྷ་མྨེ་སྭེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ སཱ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ཉྙཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ རཱུ་པ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ. ཀེ་ཝ་ལནྟི ཝི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན. ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནི་ཙྪ་ཡ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝཱ དྭེ་ལ༹ྷཾ ག་ཏོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ‘‘ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝོ་དཱ་ནེ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘གོ་ཏྲ་བྷུ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་བྦ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠནྟི ཨི་དྷ ས་བྦ་ཏྠ-ས་དྡོ སཱ་མི་ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ས་བྦེ་སུ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ པཱ་ད་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀ་ནྟི ཕ་ལ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡེ་སོ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ཙ་ཏུ་ཏྠནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི. ཀུ་ས་ལ་ཏོ་པི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཀི་རི་ཡ་ཏོ་པཱིཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝ་ཊྚ་སྶ་པི པཱ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཀུ་ས་ལཾ ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀི་རི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི. མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟེ ས་མོ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མོ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ས་མོ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨི་ད་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ས་མོ་ད་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡཾ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ཏཾ དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏི. ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་མ་ན་མྤི ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟནྟི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱ་རཱ་དཱི་ན་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི ཀ་སྨཱ སཱ་ས་ཝ་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ ཚི་ནྣ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚཱ བུ་དྡྷཱ. མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཉཱ་ཏེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༢.༥༨) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཏ་སྨཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏ་སྶ་པི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི དི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཛཱ་ན་ན་མཱ་ཧ. ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ཧི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.
༡༤༢༩. ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ན ག་རུཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
༡༤༣༣. ནི་ཡོ་གཱཏི ནི་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནི་ཡ་མེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ནི་ཡོ་ག་ཝ་ནྟོ ཝཱ ནི་ཡོ་གཱ, ནི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ཧི བོ་དྷི་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠཱི་ཏི.
༡༤༣༤. ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཙུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡུ་ཀེ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ཙ ཚ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཀཱ་ལེ ཙཱ’’ཏི. ཡ་དཱ ཧི ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཛ་ཝ་ནེ པ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙུ་ཏི ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, ཏ་དཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་རཱ་ནི ཚ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ས་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. པ་ཎྞ་ཏྟི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཡེ་སཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་མྤི ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ལེ སཱ ཏ་ཐཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ.
ཨི་མེ ག་ནྡྷཱཏི ན་ནུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ག་ནྡྷཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི མཱ སུ་སྶིཾ་སཱུ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མཱ སུ་སྶིཾ སཱུ་ཏི ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ག་ནྡྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ དཱི་གྷ་ར་སྶཱ་ཎུ་ཐཱུ་ལ་ནཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཙ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ ཀ་ར་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཨ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣནྟི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཧཱི་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི.
ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཡེ ‘‘ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ‘‘ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎ་དྭ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི. ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ’’ཏི, ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རེ ཨ་ནེ་ཀེ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཐཱ་པི པ་ར་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟ་རཱ་སིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི རཱ་སི་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡཾ པ་ན ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྨཱ ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི. པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ཏེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་ནྟཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཙི་ཏྟ་ནྟྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཡཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ན ཨ་ནི་ཊྛེ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར…པེ… ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༥) པ་ན ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སྭེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་སྶ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ པ་ན ‘‘ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
ཡེ པ་ན ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི. ཡེ་སཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་དེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་པི ཙི་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཡཱ, ཏེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ་དོ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ནེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཝཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧ་ཊྛཱ་ན་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱ་སི་ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ནེ ཙ ཨ་ནི་ཊྛེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི, ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རི་མ་ཝཱ་དི་ནོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ, ན་ནུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ་ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༢), ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༧.༣-༤), ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཁ་ནྡྷཱ, ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༣), ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༧.༢) ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟེ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཧི པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པུ་རི་མེ་སུ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༠), ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༢) ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༢), ‘‘ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༡) ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏེ་སནྟི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ, ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་སཱ་དྷ་ཀོ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༦.༧༢) ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༦.༦༩) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་པེ་ཀྑོ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ སི་དྡྷི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མ་པི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ན, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི ཀ་མྨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཀ་མྨ་པྤ་མུ་ཁེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པུ་རི་མ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ས་རཱ་གཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ས་ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎེ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཀེ་ཙི ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི ཨེ་ཝ. ན ཧི ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཝི་ཡ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་མྨཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ཧི ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༡༤༣༥. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་ནྟཾ ས་བྦ་ཐཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཨ་ཧོ་ནྟཾ ཀ་སི་ཎཱ་དི ཝི་ཡ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཝོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ‘‘ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཡོ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ཏེ་ན ས་ཧེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ཏེ་སཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟེ ཏཱ་ནི་པི ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི, ཏ་མ་ཉྙེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི. ན ཧི ཨཱི་དི་སཾ ལེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜེ ཨ་ཏྠི. ཡ་དི སི་ཡཱ, པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ཡེ་སཾ ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. པུ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཡེ་སཾ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱི་ཏི་ཏྟི་ཀེ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ལེ་སེ་ན པ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜེ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཏཱ་ནི་པི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་པི ཡཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ནི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནི་མྨི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧི ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ན ན བ་ཧི་དྡྷཱ་ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན པ་ན ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་དི པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ གོ་ཙ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ས་བྦཾ ཛཱ་ན་ནྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཡ་ཐཱ ཏེ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ག་ཎྷཱ་ཏི ཏ་སྶ་པི ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟཾ ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མི་ཝ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་ནྟི. ཏེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་ག་མོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ན ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ན ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀེ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨ་ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ པ་ཉྷེ་སུ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡ་སྶ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡ་སྶ. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༦, ༤༡༠) ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་པཱ་ཀཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོཏི ཝི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཏྠི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན རཱུ་པཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་ཧ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་རེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ. པུ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་སི་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཨ་ཧཾ པ་རཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་བྦཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ. ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ, ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ཨེ་ཝ ཀི་མི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཀུ་མྨཱ་སཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ན་ལཱ་བྷཾ, ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ, སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ནཱ པཱུ་ཛེ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི.
ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཀེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ་ནི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི པ་ཉྩ ས་བྦ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀཱ་ཀཱ་སཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱིཏི. ས་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ས་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ, ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ ཝཱ རཱུ་པ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ན’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱི་དི་སེ ཧི ཀཱ་ལེ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི.
ཏི་ཀ་ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧༣. མཱ་ནོ …པེ… ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ མཱ་ནོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥༡༡. ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀེ་སཱུཏི ཨི་དཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཏཱི་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ནི་ཡ་མ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཏེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ དྭེ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ར་ཧེ ཏཱི་ཎི ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘དྭེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མྤི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ཏཱི་ཎཱིཏི ཙ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ་ཏི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཏྠ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་མེ་ཏ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ཙ ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ན ས་བྦེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་རཱུ་པེ་ན ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི.
ཡ་དི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཚ་ཊྛཾ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ན ཀོ་ཙི ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ག་ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་དུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ན་ཏྠེ་ཝ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་དུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ཀཱ་ས་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ་སུ ལོ་བྷ་དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྱཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཚ་ཊྛཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་ཧ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ན བ་ཧུ་མ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་མ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ, ས་ཏི ཙ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘དྭཱ་ད་ས་སུ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨི་ད་མྤི ‘‘ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ མ་གྒི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནི ད་ས ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ཧི་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ལེ་སཱ ཙེ་ཝ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཡ་སྨཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་པ་དཾ ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་དེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ལེ་ན ཨུ་པ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏཾ ཝི་བཱ་དྷི་ཏ་ཏ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ་ན ས་མཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཀི་ལེ་སཱ ཙེ་ཝ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༥༧༧. དྭེ ཏ་ཡོ ཀི་ལེ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དྭེ ཏ་ཡོཏི ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་དི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ག་ནྠ་གོ་ཙྪ་ཀེ ཙ ‘‘ཡ་ཏྠ དྭེ ཏ་ཡོ ག་ནྠཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་ཏྠ དྭེ ཏ་ཡོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ-ས་དྡོ ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ སཱ་ཏྠ་ཀོ, ན ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ’’ཏི, ཏ་མྤི ན, ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ནཱ་ནཱ་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ-ས་དྡ་སྶ, ཏ་སྨཱ རུ་ལ༹ྷཱི་ཨ་ནྭ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་རོ་པ་ན་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ལོ་བྷོ ཚ་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལོ་བྷ་པ་ཊི་གྷ་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་ས་མྤི ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པུ་ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ཙ;
ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏེ, པ་དཱ ལཱི་ན་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཱ.
དྷ་མྨ་མི་ཏྟོཏི ནཱ་མེ་ན, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཙི་ཏོ;
ཨཱ་ན་ནྡོཨི་ཏི ནཱ་མེ་ན, ཀ་ཏཱ ག་ནྠཱ སུ་བུ་དྡྷི་ནཱ་ཏི.
ཨི་ཏི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཱ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི-མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.