༨-༩. དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩-༤༠. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་བྷི་ཡིཾ་སཱུཏི ཀ་དཱ ཨ་བྷི་ཡིཾ་སུ? ཡ་དཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་དཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༤༧; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) – ས་ཀྐོ ཀི་ར མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་པ་རི་སཾ སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘མཱ་རི་སཱ མཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྠ, པི་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཏེ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ ཁི་པཱ་པེ་སི. ས་ཀྐ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་པི ས་བྦེ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏིཾ་སུ. ཏེ སི་ནེ་རུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཀཱ་ལེ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, སུ་རཾ ན པི་ཝི་མྷ, སུ་རཾ ན པི་ཝི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནྟ་རཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནཾ,
པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཀྑཱ;
ཨུ་ར་ག-ཀ་རོ་ཊི-པ་ཡ་སྶ ཙ ཧཱ་རཱི,
མ་ད་ན་ཡུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༤༧; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཧི ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་ཉྩ. ཡ་དཱ ཧི ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ དེ་ཝེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐཱ་སུ་རེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ས་ཀྐཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་ར་གཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཀྐེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ར་གས་དྡེ་ན ནཱ་གཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཨུ་ད་ཀེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ལི་ནྡེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཀ་རོ་ཊིས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཀ་རོ་ཊི ནཱ་མ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཏཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ, དུ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. པ་ཡ་སྶ་ཧཱ་རིས་དྡེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་ཧི་ཏཱ, དཱ་ན་ཝ་ར་ཀྑ་སཱ ཀི་ར ཏེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. མ་ད་ན་ཡུ་ཏས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཝི་ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ ཀི་ར ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་སོ་ཎྜཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཨ་སུ་རཱ ཀུ་པི་ཏཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་རཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ. ཡཾ གི་རི་ནོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨུ་ར་གཱ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ སེ་སཱ.
ཏེ པ་ན ཨ་སུ་རཱ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ས་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་དི་སཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥི་ཏཱ་ཡ ‘‘ན ཨི་དཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པུ་པྥ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལཱི, ཛ་ར་ས་ཀྐེ་ནཱ་མྷཱ་ཀཾ སུ་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩི་ཏཱ, དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ནོ ག་ཧི་ཏཾ, ག་ཙྪཱ་མ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་བྷེ་རི་ཡོ ཝཱ་དེ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཝ་མྨི་ཀཾ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ནཱ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཡུ་དྡྷེ ན ཀ་སྶ་ཙི ཚ་ཝི ཝཱ ཙ་མྨཾ ཝཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དཱ་རུ་མེ་ཎྜ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ནྟཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་པི ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་པི ནཱ་གཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ནཱ་གཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ལི་ནྡེ སུ་པ་ཎྞེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ་པི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་པི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་སུ་རཱ མ་དྡ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟི. ཨ་ཐ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ པུ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་རེ ཛི་ནིཾ་སུ, ཏ་དཱ ས་ཀྐོ ཨ་སུ་རེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཡ་པཱ་དེ ཝ་ཛི་ར་ཧ་ཏྠཱ ཨི་ནྡ་པ་ཊི་མཱ་ཡོ ཋ་པེ་སི. ཨ་སུ་རཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་མཱ་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྐོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཡ་དཱ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཛ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་རཱ་ཛ་ཡོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཨ་པ་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ, ཨ་བྷི་ཡིཾ་སུ ཨ་སུ་རཱ’’ཏི.
ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་སུ་རཱ ཀི་ར དེ་ཝེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛི་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ ཡ་ཏྠ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡོ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ས་ཡོ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ས་ཀྐོ ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ནཱ་སེ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་ཙ་ངྐ་མ་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨི་ས་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ དི་སྭཱ པུ་ན དུ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ག་ནྟྭཱ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ ཨ་པ་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝ ད་ཀྑི་ཎེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.