༤. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ. ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱཏི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མ་ངྒི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༣. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣-༣༤. དུ་ཏི་ཡེ ཚཱ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཀཱ་མཱ་ནཾ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སུ ཚཱ་ཏ་ནྟི ནི་ཙྪཱ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཙྪཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏི་ཡེ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. གཱ་ཝཱི་ཨུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་བྦ་ཏ་ཙཱ་རི་ནཱིཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་བྦ་ཏེ བ་ཧུ་ལ་ཙཱ་རི་ནཱི. ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༧༧) ཨ་གོ་ཙ་ར་ཉྙཱུ. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་ན་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ བཱ་ལོ. ཛྷཱ་ན་སྶ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྱ་ཏྟོ. ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ས་བྦ་ཐཱ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ས་ལླཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ བཱ་ལོ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟོ. ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལོཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ བྷ་ཊྛོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཏོ བྷ་ཊྛོ. སོ ཧི ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་པི ཝི་ནཱ་ས་ཏོ ཨ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ.
གཱ་ཝཱི་ཨུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཛྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ཙ ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཛོ་ཏི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཉྷི ནི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨི་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོཏི ན སུ་ཁ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑ་ཏ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ ཏེ དུ་ཀྑཱ་ཏི ཛོ་ཏི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ ནི་ར་ནྟ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཡཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ རོ་ག་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ རོ་ག་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཏཱ་སཱུ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒེ་ཧི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་པ་ཀྐ་བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ ག་ཎྜ་ཏོ. པཱི་ལཱ༹་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཏོ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ས་ལླ་ཏོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཨ་གྷ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ ཨ་གྷ་ཏོ. ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ར་ཏོ. བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི པ་ལུ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ལོ་ཀ་ཏོ. སཱ་མི་ནི་ཝཱ་སཱི་ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ. རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་པི ཡ་ཐཱ ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཡ་མྤི ཨ་ཏྟཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏོ ནི་རཱི་ཧ་ཏོ ཏུ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡནྟི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མོ་ཙེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན. ཐུ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཐོ་མ་ནཱ་ཝ་སེ་ན གུ་ཎ་ཏོ སཾ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ད་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཝི་སེ་སེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོཏི སོ ཨ་ད་ནྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཡོ་གཱི ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏོ. ས་བྦ་སོཏི ས་བྦ་ཏྠ ཏ་སྶ ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒཱ་ཝ་ཧཱ་སུ ཨེ་ཝ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་ཝ་ཧཱ་སུ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ་ཡ་མེ་ཝ ས་ཎྛཱ་ཏི.
ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི རཱུ་པ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནེ་ནཱཏི ཡོ་གི་ནཱ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨི་དཾ ཡོ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ དྷ་མྨེ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ས་མྨ་ས་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཛྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ཚ་ཊྛེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཝ་ས་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ, མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སོ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ (དཱི. ནི. ༢.༢༨༨) པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ་ཏི ཏ་ཡོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༨) པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཋ་མོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏ་ཏི་ཡོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི.
ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་པཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཉྷི ཨི་དྷ ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ, ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཡ་ཏི ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཀ་མ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཝཱ ཉཱ་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཉཱ་ཡོ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. པ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ‘‘ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣནྟི པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཾ.
རཱ་གཱ་ནུ་ག་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཨ་བྷི་ན་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, དོ་སཱ་ནུ་ག་ཏོ པ་ན ཨ་པ་ན་ཏོ ཨ་པ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ‘‘ན ཙཱ་བྷི་ན་ཏོ ན ཙཱ་པ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཚི་ནྣ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན…པེ… ཚི་ནྣ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི.
ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ས་ཏྟ་མེ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཝཱ་ད་ཀཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཧི་ཏཾ ལོ་ཀོ ན ཡ་ཏ་ཏི ན ཝི་རུ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ, ཝི་ཏ་ཎྜ་ས་ཏྠཾ. ཏ་ཉྷི ག་ནྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྟཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཝཱ་ད་ཀཱ.
ད་ལ༹ྷཾ ཐི་རཾ དྷ་ནུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནྭཱ (ཨ. ནི. ཊཱི. ༢.༤.༤༥-༤༦; སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡༠༧), སོ ཨེ་ཝ ‘‘ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཊི་ས་ཏྟུ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ དྷ་ནུཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ. སོ ཨེ་ཝ ཨུ་སུཾ ས་རཾ ཨ་ས་ཏི ཁི་པ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶཱ་སོ. དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མནྟི ལོ་ཧཱ་དི་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་ཎྜེཏི དྷ་ནུ་ད་ཎྜེ. ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཎྜ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྟ་ཀེ དྷ་ནུ་ད་ཎྜེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཛི་ཡཱ་ད་ཎྜེ་སུ སོ ཙེ བྷཱ་རོ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དཾ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ནཱ་མ དྷ་ནཱུ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོཏི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་ནུ་སི་པྤོ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོཏི ཐི་ར་ཏ་རཾ ལ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ར་ཀྑེ་པོ. ཨཱི་དི་སོ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་སི་བྷཱུ་ཏོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཀ་ཏཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པེ་ཙྩ ཨ་ས་ནཾ ཨེ་ཏེ་ན སོ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟོ་སུ་སི་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀཾ ཀ་ཏཾ.
ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨-༩. དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩-༤༠. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་བྷི་ཡིཾ་སཱུཏི ཀ་དཱ ཨ་བྷི་ཡིཾ་སུ? ཡ་དཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་དཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༤༧; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) – ས་ཀྐོ ཀི་ར མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་པ་རི་སཾ སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘མཱ་རི་སཱ མཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྠ, པི་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཏེ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ ཁི་པཱ་པེ་སི. ས་ཀྐ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་པི ས་བྦེ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏིཾ་སུ. ཏེ སི་ནེ་རུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཀཱ་ལེ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, སུ་རཾ ན པི་ཝི་མྷ, སུ་རཾ ན པི་ཝི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནྟ་རཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནཾ,
པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཀྑཱ;
ཨུ་ར་ག-ཀ་རོ་ཊི-པ་ཡ་སྶ ཙ ཧཱ་རཱི,
མ་ད་ན་ཡུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༤༧; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཧི ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་ཉྩ. ཡ་དཱ ཧི ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ དེ་ཝེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐཱ་སུ་རེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ས་ཀྐཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་ར་གཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཀྐེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ར་གས་དྡེ་ན ནཱ་གཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཨུ་ད་ཀེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ལི་ནྡེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཀ་རོ་ཊིས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཀ་རོ་ཊི ནཱ་མ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཏཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ, དུ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. པ་ཡ་སྶ་ཧཱ་རིས་དྡེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་ཧི་ཏཱ, དཱ་ན་ཝ་ར་ཀྑ་སཱ ཀི་ར ཏེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. མ་ད་ན་ཡུ་ཏས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཝི་ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ ཀི་ར ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་སོ་ཎྜཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཨ་སུ་རཱ ཀུ་པི་ཏཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་རཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ. ཡཾ གི་རི་ནོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨུ་ར་གཱ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ སེ་སཱ.
ཏེ པ་ན ཨ་སུ་རཱ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ས་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་དི་སཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥི་ཏཱ་ཡ ‘‘ན ཨི་དཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པུ་པྥ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལཱི, ཛ་ར་ས་ཀྐེ་ནཱ་མྷཱ་ཀཾ སུ་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩི་ཏཱ, དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ནོ ག་ཧི་ཏཾ, ག་ཙྪཱ་མ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་བྷེ་རི་ཡོ ཝཱ་དེ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཝ་མྨི་ཀཾ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ནཱ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཡུ་དྡྷེ ན ཀ་སྶ་ཙི ཚ་ཝི ཝཱ ཙ་མྨཾ ཝཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དཱ་རུ་མེ་ཎྜ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ནྟཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་པི ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་པི ནཱ་གཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ནཱ་གཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ལི་ནྡེ སུ་པ་ཎྞེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ་པི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་པི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་སུ་རཱ མ་དྡ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟི. ཨ་ཐ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ པུ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་རེ ཛི་ནིཾ་སུ, ཏ་དཱ ས་ཀྐོ ཨ་སུ་རེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཡ་པཱ་དེ ཝ་ཛི་ར་ཧ་ཏྠཱ ཨི་ནྡ་པ་ཊི་མཱ་ཡོ ཋ་པེ་སི. ཨ་སུ་རཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་མཱ་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྐོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཡ་དཱ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཛ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་རཱ་ཛ་ཡོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཨ་པ་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ, ཨ་བྷི་ཡིཾ་སུ ཨ་སུ་རཱ’’ཏི.
ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་སུ་རཱ ཀི་ར དེ་ཝེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛི་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ ཡ་ཏྠ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡོ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ས་ཡོ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ས་ཀྐོ ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ནཱ་སེ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་ཙ་ངྐ་མ་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨི་ས་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ དི་སྭཱ པུ་ན དུ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ག་ནྟྭཱ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ ཨ་པ་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝ ད་ཀྑི་ཎེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཏ་པུ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. ད་ས་མེ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཝི་ས་ཏི. པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི པ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཙིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏནྟི ཀ་ཐཱ་ཡ མཱུ་ལཾ. མཱུ་ལ་ཉྷི ‘‘པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤);
ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཀ་ཐཱ་མཱུ་ལ’’ནྟི. ཝི་ཏ་ཀྐ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏོ ཝི་ཙཱ་རོ་པི ག་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱུ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སཱུ’’ཏི.
ཏ་པུ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.