༣. ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༠༣) ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱཏི བྷོ་གཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱཏི པ་རི་ཡི་ཊྛེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ. པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ པ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་ཡི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཧི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡནྟི སུ་ཁཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ཙྪི་ནོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. སུ་ཁཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ་ཝ སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. ཛ་ཉྙཱཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ‘‘སུ་བྷཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཝི་དྷཾ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནོ་ཏི ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེཏི ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༣༥༨). ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཚ་ནྡོ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟ་ཀནྟི་ཨཱ་དི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ.

ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ, ཨེ་ཝཾ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ནྡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦ་ལ་རཱ་ག་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ད’’ནྟི ཧི ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟཱི’’ཏི. བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ ཏེ་སཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ, སོ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཙྪ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མ་ཙྪ་རོ དྷ་མྨོ. མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ད་རེ་ན ར་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ར་ཀྑོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར…པེ… སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཎ’’ནྟི.

ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཎཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠནྟི མཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དཱ་ནཾ, ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ, ད་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ས་ཏྠཱ་དཱ་ནེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ ཀ་ལ་ཧོ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ. མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཀ་ལ་ཧོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ. ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ. ‘‘ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ’’ནྟི ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ. ས་བྦེ་པི ཏེ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.

ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.