༣. ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཝ་གྒོ
༡. ཏི་ཋཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་མ་མཱཏི ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ་པི མ་མ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་པ་རི་གྒ་ཧཱཏི ཨི་ཏྠི་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་པ་རི་གྒ་ཧཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་རི་ཡཱ’’ཏི མ་མ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ བྷ་གི་ནིཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ཏྟེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཐ་ན་ཏོ ཐ་ཉྙཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ནེ་སཾ མཱ་ཏ་རི པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ས་ཉྙཱ, མཱ་ཏུ ཙ པུ་ཏྟེ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ གྷ་ན་ནི་ཙི་ཏ་པ་ཏྟ་ས་ཉྪ་ནྣ་སཱ་ཁཱ་པ་སཱ་ཁཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་མཱ མ་ནོ་ར་མཱ རུ་ཀྑཱ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནི་ཝེ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟི. ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ ནི་ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་པི ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ས་བྦ་དཱ་པི པུ་པྥི་ཏ་གྒཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཛ་ལཱ་ས་ཡཱ་པི ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་དི་པུ་པྥ་ས་ཉྪ་ནྣཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ར་མ་སུ་ག་ནྡྷཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཝཱ་ཡ་ནྟཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ས་རཱི་ར་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་དཱི་གྷཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ནྣཾ ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ལི་ཏ་པ་ལི་ཏཱ་དི་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝ་བ་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་སོ་བྷ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡ ན ཙ ནེ་སཾ ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན དཱ་ས་དཱ་སི་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ཏ་ཏྠ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་པ་རི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མེ་ཏྠ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་མ་སཱི་ཏུ་ཎྷོ ཨུ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཏྠ ས་མ་སཱི་ཏུ་ཎྷོ་ཝ ཨུ་ཏུ ཧོ་ཏི, ན ཙ ནེ་སཾ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཧེ་སཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཀ་ཊྛ་པཱ་ཀི་མེ་ཝ སཱ་ལིཾ ཨ་ཀ་ཎཾ ཨ་ཐུ་སཾ སུ་དྡྷཾ སུ་ག་ནྡྷཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་པྥ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ནེ་སཾ ཀུ་ཊྛཾ, ག་ཎྜོ, ཀི་ལཱ་སོ, སོ་སོ, ཀཱ་སོ, སཱ་སོ, ཨ་པ་མཱ་རོ, ཛ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ན ཀོ་ཙི རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཏེ ཁུ་ཛྫཱ ཝཱ ཝཱ་མ་ནཱ ཝཱ ཀཱ་ཎཱ ཝཱ ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཁ་ཉྫཱ ཝཱ པ་ཀྑ་ཧ་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཀ་ལ་ངྒཱ ཝཱ ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི.
ཨི་ཏྠི་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ, ནཱ་ཏི་ར་སྶཱ, ནཱ་ཏི་ཀི་སཱ, ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལཱ, ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལཱ༹, ན་ཙྩོ་དཱ་ཏཱ, སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི དཱི་གྷ་ངྒུ་ལཱི, ཏ་མྦ་ན་ཁཱ, ཨ་ལ་མྦ་ཐ་ནཱ, ཏ་ནུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ, པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མུ་ཁཱི, ཝི་སཱ་ལ་ཀྑཱི, མུ་དུ་ག་ཏྟཱ, ས་ཧི་ཏོ་རཱུ, ཨོ་དཱ་ཏ་ད་ནྟཱ, ག་མྦྷཱི་ར་ནཱ་བྷཱི, ཏ་ནུ་ཛ་ངྒྷཱ, དཱི་གྷ་ནཱི་ལ་ཝེ་ལླི་ཏ་ཀེ་སཱི, པུ་ཐུ་ལ་སུ་སྶོ་ཎཱི, ནཱ་ཏི་ལོ་མཱ, ནཱ་ལོ་མཱ, སུ་བྷ་གཱ, ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ, ས་ཎྷཱ, ས་ཁི་ལཱ, སུ་ཁ་ས་མྦྷཱ་སཱ, ནཱ་ནཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ས་བྦ་དཱ་པི སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, པུ་རི་སཱ ཙ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ. ན པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་སུ ར་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ.
ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀ་མེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཝི་ཡ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ, ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི. ར་ཏྟ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏོ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་མ་ཀྑི་ཏཱ ཨེ་ཝ སེ་མྷཱ་དི་ནཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ.
མཱ་ཏཱ པ་ན པུ་ཏྟཾ ཝཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏེ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་པྤ་དེ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཡེ པ་སྶ་ནྟི པུ་རི་སཱ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན ཏ་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ དཱ་ར་ཀཱ ཡཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཧེ་ཝ ལ་དྡྷ་བ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, དཱ་ར་ཀཱ པུ་རི་སེ. ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧི སུ་ཁུ་མཱ་ནི མུ་དུ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ་སུ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ར་སྨི་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏ་ན་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི སཱི་སཱུ་པ་ག་གཱི་ཝཱུ་པ་ག་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ག་ཀ་ཊཱུ་པ་ག་པཱ་དཱུ་པ་གཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཝཱི་ཎཱ་མུ་དི་ངྒ་པ་ཎ་ཝ་ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་ས་ངྑ་ཝཾ་ས་ཝེ་ཏཱ་ལ༹་པ་རི་ཝཱ་དི་ནཱི་ཝ་ལླ་ཀཱི་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་པི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བ་ཧཱུ ཕ་ལ་རུ་ཀྑཱ ཀུ་མྦྷ་མ་ཏྟཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཕ་ལ་ནྟི མ་དྷུ་ར་ར་སཱ་ནི, ཡཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཧི ན བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟི.
ན་ཛྫོ་པི ཏ་ཏྠ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཛ་ལཱ སུ་པྤ་ཏི་ཏྠཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ཀ་དྡ་མཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་ཏ་ལཱ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ ན་ཙྩུ་ཎྷཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷཱི་ཧི ཛ་ལ་ཛ་པུ་པྥེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སུ་ར་བྷཱི ཝཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྚ་ཀི་ཀཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཙ་ནྡ་ན་ནཱ་ག་རུ་ཀྑཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ར་སཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟི, ན་ཧཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཙ ན་དི་ཏི་ཏྠེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟི་ཎྞུ་ཏྟི་ཎྞཱ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་མཾ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་མཾ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ མ་མ, ཨི་དཾ པ་ར་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ཝི་གྒ་ཧོ ཝཱ ཝི་ཝཱ་དོ ཝཱ. ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཀཱི་ལཱ༹ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཙ རུ་ཀྑེ ས་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. མ་ཏེ ཙ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ ན རོ་ད་ནྟི ན སོ་ཙ་ནྟི. ཏ་ཉྩ མ་ཎྜ་ཡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཏཾ དཱི་པ་ནྟ་རཾ ནེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཙི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི, ན ཙ ཏ་ཏོ མ་ཏཱ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་སྶ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ཋཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༠༣) ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱཏི བྷོ་གཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱཏི པ་རི་ཡི་ཊྛེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ. པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ པ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་ཡི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཧི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡནྟི སུ་ཁཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ཙྪི་ནོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. སུ་ཁཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ་ཝ སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. ཛ་ཉྙཱཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ‘‘སུ་བྷཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཝི་དྷཾ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནོ་ཏི ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེཏི ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༣༥༨). ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཚ་ནྡོ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟ་ཀནྟི་ཨཱ་དི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ.
ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ, ཨེ་ཝཾ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ནྡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦ་ལ་རཱ་ག་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ད’’ནྟི ཧི ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟཱི’’ཏི. བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ ཏེ་སཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ, སོ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཙྪ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མ་ཙྪ་རོ དྷ་མྨོ. མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ད་རེ་ན ར་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ར་ཀྑོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར…པེ… སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཎ’’ནྟི.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཎཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠནྟི མཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དཱ་ནཾ, ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ, ད་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ས་ཏྠཱ་དཱ་ནེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ ཀ་ལ་ཧོ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ. མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཀ་ལ་ཧོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ. ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ. ‘‘ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ’’ནྟི ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ. ས་བྦེ་པི ཏེ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༥. ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤-༢༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ, ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཏེ ཏེ ས་ཏྟ་ནི་ཝཱ་སཱ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ཙཱ་རོ ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶ ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སཱ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ་ཝ ‘‘ན སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ, ཡོ མ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦོ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏེ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སི་ལཱ་ཡཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ངྒུ་ལི་ཀོ ཧ་ཏྠོ ཀུ་ཀྐུ, ‘‘ཀ་ཀྐཱུ’’ཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཨ་ཊྛ ཀུ་ཀྐཱུ ཨུ་པ་རི ནེ་མ་སྶཱཏི ཨ་ཊྛ ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཋི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
སི་ལཱ་ཡཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. པ་ཋ་མ་ཝེ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢༤༡) ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏོ-ས་དྡོ དཱ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཀཱ་ལ་ཝི་ས་ཡོ, ཡ་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནཱིཏི བྷཱི་ཡ་ཏེ བྷ་ཡཾ, བྷ་ཡེ་ན ཡོ་གཱ, བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦེ་ན ཝཱ བྷ་ཡཾ ཨེ་ཝ ཝེ་ར་པྤ་ས་ཝ་ཊྛེ་ན ཝེ་རནྟི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཧི ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཡ་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་ཉྩ ཝེ་རཱ་ཝ་ཧཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏེ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ ཝེ་ར་ས་ཉྫ་ན་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི. སོ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཛྫ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་ག་མོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ངྒཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༤༡) སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨ་ངྒཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘‘ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༡) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎ་སྶ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ, ཡཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒ’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ངྒཱི་ཡ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ད་མི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ཎོ ནི་ར་ཡོ མ་ཡ྄ཧ་ཏི, སོ ཨ་ཧཾ ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི མ་གྒ་སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོཏི ན ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ནི་ཡ་ཏོཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི སོ་ཧཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. བྷ་ཡཾ ཝེ་རནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཝེ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་རོ་དྷོ, ཏ་དེ་ཝ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི – བཱ་ཧི་རཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ནྟི. ཨེ་ཀེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་སྶ པི་ཏཱ མཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཀི་ར མེ པི་ཏཱ མཱ་རི་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ་ཡེ་ཝ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ཏཾ ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཡཱ ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝེ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨི་དཾ བཱ་ཧི་རཾ ཝེ་རཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཝེ་ར་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཝེ་ར་ཀཱ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཝེ་རཾ ནཱ་མ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ. ཡཱ པ་ན ཏཾ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛ་ལི་ཏཾ ཨ་ཡ་མུ་གྒ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ བཱ་ཧི་རཾ ཝེ་རཾ. ཡཱ ཙ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་དྡོ་སཾ མཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝེ་རཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ བཱ་ཧི་རཾ ཝེ་རཾ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་མ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ཊཾ, མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་རེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ, མུ་སཱ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ བྷ་གྒོ, སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དེ་ན. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟཱ་ནི པི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཏཱ་ནི ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་ཝེ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ཀོ་པོ ནཱ་མཱ་ཡཾ ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པུ་ན་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ནྡྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་ཝི་ས་ཡེ བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, པུ་ན་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ པ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. པ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ‘‘ཏཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ ཧི ས་ཏྟཱ. ཏེ ཀ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ དུ་ཀྑི་ཏཱ སུ་ཁི་ཏཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྨིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ ཀོ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལེ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཡཾ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎི་ཀཱ, ཀ་སྶ ཀོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཀེ སི་ཡུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ.
ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནི་རོ་དྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི.
ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.