༩. མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. ན་ཝ་མེ མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙཱ་ནནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༦༢) ཨེ་ཏྠ མཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. པུ་ཉྙ-ས་དྡོ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༨༠) པུ་ཉྙ་ཕ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ཙ་རི་ཏེ་སུ. ‘‘པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) སུ་ག་ཏི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, སཱི་ལ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༠; དཱི. ནི. ༣.༣༠༥; ཨ. ནི. ༨.༣༦) ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ བྷ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ, སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ ཨུ་ཙྩེ་སུ ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཏེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༣) ཨཱ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཧུ་དེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ཨ་ཧུ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཧུ ལོ་མ་ཧཾ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༡༨) ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡཾ. ཨི་དྷཱ་པི སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མོ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མོ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, ཏེ་ཧི མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, མཱ བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྠ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི པུ་ཉྙེ་ཧི མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི. ནི་སྶ་ཀྐེ ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ-ས་དྡོ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷཱ་ན་མུ་པྤཱ་དོ, སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༩༤) སུ་ཁ་མཱུ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཡཱ་ཝ སུ་ཁཱ ས་གྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༥༥) སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༡༨) སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་མྷི. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༨༢) ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༡༥; དྷ. པ. ༢༠༣, ༢༠༤) ནི་བྦཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༣༢; མ. ནི. ༡.༢༧༡; སཾ. ནི. ༢.༡༥༢) སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༣) ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༨༩) ཨི་ཊྛ་སུ་ཁེ་སུ. ‘‘སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣) ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཊྛ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨི་ཊྛ་སྶ. ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ན་སྨི་ཉྩ ཀ་མ་ན་ཏོ པ་ཝི་ས་ན་ཏོ ཀ་ནྟ་སྶ. པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ནྟ་པྤ་ན་ཏོ ཙ པི་ཡ་སྶ. མ་ན་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ན་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཙ མ་ནཱ་པ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཡ་དི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ སུ་ཁ་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མཾ. སུ་ཁ་སྶེ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ན ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ཕ་ལཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨཱ་ད་ར་ཉྩ ནེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ནེ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་རཾ པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི. དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ. པུ་ཉྙཱ་ནནྟི དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟནྟི མི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་པི མེ་ཏྟཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ན ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ར་སཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. བྱཱ་པཱ་དཱུ་པ་ས་མོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, སི་ནེ་ཧ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་དྷིཾ མེ་ཏཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཙ.
ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ་པི ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ. སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ སུ་དནྟི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ, སུ་ད་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝ་ར་སཾ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ད’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཀ་པྤེཏི ཀཱ་ལེ. ཀ་པྤ་སཱི་སེ་ན ཧི ཀཱ་ལོ ཝུ་ཏྟོ, ཀཱ་ལེ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦོ་པི ཁཱི་ཡ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠). ‘‘ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོཏི ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་མི. ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེཏི ས་ཎྛ་ཧ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་མཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙཾ ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི ཨུ་པེ་མི.
བྲ་ཧྨཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བྲཱུ་ཧི་ཏ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ བྲ་ཧྨཱ. བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ཧི མ་ཧ་ནྟོ བྲ་ཧྨཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ. ཏེ་ཧི ན ཀེ་ན་ཙི་པི གུ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་སྶ་ན་ཏོ ད་སོ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཉྩ མ་མ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་མཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ཧོ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་དཱ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་པི ས་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཱ་སུ ཨེ་ཝ དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མཱི་སུ ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སཾ་ས་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཝཱ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སིཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི ཙེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙཾ, ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝི་སེ་སཾ. དྷ་མྨེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ, ཉཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ, ད་ས་ཝི་དྷེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏེ ཙ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. ཏེ་ན ཙ དྷ་མྨེ་ན ས་ཀ་ལཾ ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. པ་ར་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཡ་སྨཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་དྷ་མྨེ་ན, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨེ་ན ལ་དྡྷ་ར་ཛྫ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ’’ཏི.
ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཱ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དཱི་པེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མ…པེ… ཨི་སྶ་རོ’’ཏི. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱིཏི ཝི་ཛེ་ཏ་བྦ་སྶ ཝི་ཛི་ཏ་ཝཱ, ཀཱ་མ་ཀོ་དྷཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ པ་ཊི་རཱ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧི་ར་སྶ ཙ ཨ་རི་ག་ཎ་སྶ ཝི་ཛ་ཡཱི ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཀེ་ན་ཙི ཡུ་དྡྷཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡུ་དྡྷེ་ན པ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཝི་ཛ་ཡ་སྶ སི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ན་པ་དོ ཝཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་སྨིཾ རཱ་ཛི་ནི ཐཱ་ཝ་རི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, ཛ་ན་པ་དེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཐཱ་ཝ་རི་ཡཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ. ཙ་ཎྜ་སྶ ཧི ར་ཉྙོ བ་ལི་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ལོ་ཀཾ པཱི་ལ༹་ཡ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཛ་ན་པ་དཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་ས་མུ་དྡ་ཏཱི་ར་ཀ་ནྡ་རཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. ཨ་ཏི་མུ་དུ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཙོ་རེ་ཧི སཱ་ཧ་སི་ཀ་དྷ་ན་ཝི་ལོ་པ་པཱི་ལི༹་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ རཱ་ཛི་ནི ཛ་ན་པ་དོ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་མུ་པེ་ཏོ. ཏེ་སུ ཧི རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ཛི་ཏེ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, པ་ཙྪི་མེ་ན མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་བྷུ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨི་སྶ་རི་ཡ་སུ་ཁཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི ཨ་ལོ་བྷ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྪི་མ་མེ་ཀཾ ཨ་མོ་ཧ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི.
སཱུ་རཱཏི ས་ཏྟི་ཝ་ནྟོ, ནི་བྦྷ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱི་རུ་ནོ’’ཏི. ཨ་ངྒནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཝཱི་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ཝཱི་ར་ངྒཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ ཙ་ཀྐ་སྶ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ སཱི་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ དྷ་ན་ད་ཎྜ་སྶ ས་རཱི་ར་ད་ཎྜ་སྶ ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ཏྠེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན སེ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ད་ཎྜེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷེ ས་ཏྟེ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ དྷ་ན་ད་ཎྜེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟི. ཡེ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི, ཏེ ས་ཏྠ་ད་ཎྜེ་ན. ཨ་ཧཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷ་མྤི ད་ཎྜཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སིཾ. ཡེ ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠེ་ན པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི, ཏེ ས་ཏྠེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་ཧཾ པ་ན ས་ཏྠེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ་ག་མ་ནོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་བྷི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སིཾ, ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ སཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སི་ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་སྶ, པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སུ་ཁེ་སི་ནོཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཏེ་ན སུ་ཁ་པ་རི་ཡེ་ས་ཀེ ས་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་བྱ་ཏྟ་ཡོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་རེ ས་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་དྷ་ན་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝཱ སཱ་ཧ་ས་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ སཱ་ཧ་སི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨཾ. པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨི་སྶ་རོ པ་ཐ་བྱོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཐ་ཝི་སཱ་མི་ཀོ’’ཏི.
མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.