༣. པ་ཋ་མ་ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཀཱ་མཾ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་གྒཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི་པི ཨི་ཙྪི་ཏཱ ས་ནྟི. ཏེ པ་ན ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཝ, ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཱ. ཡེ པ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཱ, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ན་ནཾ པཱུ་ཛ་ནཾ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༦). ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ ཏེ པུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི, ཏེ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ནེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏེ་སུ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སུ…པེ… ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥) མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཧི མཱ་ཏ་རཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཛྫ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སུ་ཎོ་ཧི, ས་ཧ་སྶཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ནྣོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མཱ་ཏཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. སོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ པི་ཝི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ནཱ་ཝཱ་ཡ ས་མུ་དྡཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ལཾ ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཝ. སཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ར་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
མཱ་ཏཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་དི་སཱ་ཡ མཱ་ཏ་རི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་སྶ ཏེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ནཱ་མ ཏྭཾ པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ནཱ་ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྠ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠི, ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ལཱ་ཀཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ ཏ་སྶ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ས་མུ་དྡེ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀཾ དཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་མཱ་ན་པེ་ཏཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཏཱ་ཧི ‘‘པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ མཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཁུ་ར་ཙ་ཀྐ་དྷ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. ཏཾ ཙ་ཀྐཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨི་དཾ ཏ་ཡཱ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏཾ པ་དུ་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ན ཨི་དཾ, སཱ་མི, པ་དུ་མཾ, ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ནྟི. སོ ‘‘ཝ་ཉྩེ་སི མཾ ཏྭཾ, ཀིཾ མ་ཡཱ པ་དུ་མཾ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡ་མྤི མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ག་ཎྷ, རེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཙ་ཀྐཾ ཁི་པི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙ་ཏུ་བྦྷི ཨ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ, ཨ་ཊྛཱ་ཧི པི་ཙ སོ་ལ༹་ས;
སོ་ལ༹་སཱ་ཧི ཙ བཱ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ཏྲི་ཙྪཾ ཙ་ཀྐ་མཱ་ས་དོ;
ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣);
སོཏི གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ བྷ་ཏྟཱ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་ཡཾ མེ སུ་ན་ཁོ ཝི་ལུ་པྤ་མཱ་ནོ ཁཱ་ད་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ཀ་ད་ཧེ ཝེ་མཱ་ནི་ཀ་པེ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ དི་ཝཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ མི་ག་ཝཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ཀ་ད་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. སཱ ཏཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. སོ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ཀ་ད་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ‘‘པ་ཊ་པ་ཊ’’ནྟི ཁཱ་ད་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ན་ཁཾ དི་སྭཱ ཨ་སི་ནཱ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི, དྭེ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་ན ཚི་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ, པུ་ན ཚི་ནྣེ ཨ་ཊྛ, པུ་ན ཚི་ནྣེ སོ་ལ༹་ས ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན གྷཾ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སུ་ན་ཁཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. མུ་ཊྛི་ཡོ་གོ ཀི་རཱ་ཡཾ ཏ་སྶ སུ་ན་ཁ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་སྶ, ཡ་དི་དཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན གྷཾ་ས་ནཾ, ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨཾ ཁཱི་ཎཾ. རཱ་ཛཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, སཱ་མི, ཀ་མྨཾ ཁཱི་ཎཾ, མཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་སྶུ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཏོ.
ད་ཀྑི་ཎཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ད་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི, ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ.
པ་ཋ་མ་ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.