༡. ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཡ་སྨཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༢༧) ཏ་སྨཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པི བཱ་ཧི་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷེ་དེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ནཱ་ན་ཏྟཾ ཀཱ་ཡེ ཨེ་ཏེ་སཾ, ནཱ་ན་ཏྟོ ཝཱ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནེ་སནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ནཱ་ན་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ. སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ས་ཏི་པི དེ་ཝ་བྷཱ་ཝེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཝཱ ག་ཏོ ན་ཏྠི ནི་པཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི. པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡཱཏི པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ ཀི་ར ཡ་ཀྑི་ནཱི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ སུ་ཏྭཱ –
‘‘མཱ ས་དྡ་མ་ཀ་རཱི པི་ཡ་ངྐ་ར, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི བྷཱ་ས་ཏི;
ཨ་པི དྷ་མྨ་པ་དཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཡ, པ་ཊི་པ་ཛྫེ་མ ཧི་ཏཱ་ཡ ནོ སི་ཡཱ.
‘‘པཱ་ཎེ་སུ ཙ སཾ་ཡ་མཱ་མ་སེ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ ན བྷ་ཎཱ་མ་སེ;
སི་ཀྑེ་མ སུ་སཱི་ལྱ་མ་ཏྟ་ནོ, ཨ་པི མུ་ཙྩེ་མ པི་སཱ་ཙ་ཡོ་ནི་ཡཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༠) –
ཨེ་ཝཾ པུ་ཏྟ་ཀཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཛཱ་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟེ བྲ་ཧྨ་ས་མཱུ་ཧེ, བྲ་ཧྨ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ བྷ་ཝཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ བྷ་ཝཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ. ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི མ་ཧ་ནྟཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ་ཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. ས་ཏི་པི ཏེ་སཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི པ་ཋ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཏྟེ་ནཱཏི ཧཱི་ནེ་ན. སཱ ཙ་སྶ ཧཱི་ན་ཏཱ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ. ཀ་པྤ་སྶཱཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་སྶ. ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. སཱ ཙ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏཱ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤོཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤོ. ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏ་རོཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ་ཧི པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཝི་པུ་ལ་ཏ་རོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མོ་ཝ. ཏཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྶ ཧི པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པི ས་བྷཱ་ཝ་ཝེ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏྭེ་ཝ ཏེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ཎཱི་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ན. སཱ ཙ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏཱ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝཱ, ས་མྨ་དེ་ཝ, ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ‘‘པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དྷཱ་པི ཀ་པྤོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཏེཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི བྲ་ཧྨཱ་ནོ. ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཱཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏ་སྶཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷེ་དོ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ད་ཎྜ་ཨུ་ཀྐཱ་ཡཱཏི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡ. ས་ར་ཏི དྷཱ་ཝ་ཏི, ཝི་སྶ་ར་ཏི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏི. དྭེ ཀ་པྤཱཏི དྭེ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་བྦེ་པི ཏེ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ.
སུ་ནྡ་རཱ པ་བྷཱ སུ་བྷཱ, ཏཱ་ཡ ཀི་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ. བྷཱ-ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཨ་ནྟི་མ-ཎ-ཀཱ་ར་སྶ ཧ-ཀཱ་ར་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནི་ཙྩ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ་ཡ པ་བྷཱ་ཡ སུ་བྷོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ‘‘སུ་བྷེ་ན ཨོ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཀི་ཎྞཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནྟི་མ-ཎ-ཀཱ་ར་སྶ ཧ-ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ན ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་བྷཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི ཀཱ་ཡ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ཝི་པུ་ལ་ས་ནྟ་སུ་ཁཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ.
ཝི་ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ སུ་ཉྙཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ. ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་བྷཱ་ཝོ་པི དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ, ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ བྷ་ཛ་ནྟི.
སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ས་བྦ་སོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ པ་རི་པྥུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.