༢. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ཝི་དི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོཏི ‘‘ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཛྫཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛ་སྶ ཝཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ. ར་ཊྛ་སྶ པ་ན ཝ་ཛྫི་ས་མ་ཉྙཱ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. རཱ་ཛི་དྡྷི་ཡཱཏི རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ག་ཏེ་ན པ་བྷཱ་ཝེ་ན. སོ པ་ན པ་བྷཱ་ཝོ ནེ་སཾ ག་ཎ་རཱ་ཛཱ་ནཾ མི་ཐོ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ. ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡཱི ཙ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ‘‘ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཏཱ་པོ. སོ པ་ན ནེ་སཾ པ་ཏཱ་པོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཙ སུ་བྷི་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་ན…པེ… ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ནཱཏི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཚི་དྡེ་ན. ཨ་ས་ནནྟི ས་རཾ. ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི. པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑནྟི པོ་ངྑ་སྶ ཨ་ནུ་པོ་ངྑཾ, པུ་རི་མ་ས་ར་སྶ པོ་ངྑ་པ་དཱ་ནུ་ག་ཏ་པོ་ངྑཾ ཨི་ཏ་རཾ ས་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏནྟི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ. ཨུ་ཙྪི་ནྡི་སྶཱ་མཱིཏི ཨུ་མྨཱུ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཡ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཨ་ཡོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ན་ཡོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཌྜྷི’’ནྟི. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ.

ག་ངྒཱ་ཡཱཏི ག་ངྒཱ་ས་མཱི་པེ. པ་ཊྚ་ན་གཱ་མནྟི ས་ཀ་ཊ་པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊྚ་ནེ. བ་ལ་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ཛཱ་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་ཀོ་དྷོ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ. ག་ཏེ་ནཱཏི ག་མ་ནེ་ན. སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ན་ཏྠི ཏཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཡུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཾ སཱ་མཾ དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་དོ་པི ཨི་དྷ ཨུ་པཱ་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ’’ཏི. ཡུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཏཱ པ་གེ་ཝ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. ཨི་དནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ …པེ… པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛེ་སུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན.

རཱ་ཛཱ་པི ཏ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ…པེ… པཱ་པེ་སཱིཏི རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཡ་ཐཱ བྷོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཛྫཱི ཀེ་ན་ཙི ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ན་སྶི་སྶ་ནྟི, བྷེ་དེ་ནེ་ཝ ཏེ ག་ཧེ་སྶཱ་མི, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ ཝ་ཛྫཱི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ས་ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཐ, ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ ‘‘ཀིཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟུ ཨེ་ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི. ཏ་ཏོ ཏུ་མྷེ ‘‘ཀིཾ ནུ, བྷོ, ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝ་ཛྫཱི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ. དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏ་མྤི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ་པི མ་མ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ མཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཐ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ‘‘མ་ཡཱ ཏེ ན་ག་རེ པཱ་ཀཱ་རོ པ་རི་ཁཱ ཙ ཀཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཐི་ར་དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཙི་ར་སྶཾ དཱ་ནི ཏཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ‘‘ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ལི་ཙྪ་ཝཱི ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཋོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མཱ ཏ་སྶ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྲ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ‘‘ཨ་མྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ར སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ ཨེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སོ ག་ནྟྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ག་རུཾ ད་ཎྜཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཙྩོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི. སོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. སོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་གུ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དཱ་ར་ཀཱ ཀ་ས་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, ཀ་ས་ནྟི. དྭེ གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི. ཨཱ་མ, དྭེ གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཏ་མ་ཉྙོ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ‘‘ན མེ་སོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཛྫི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྷུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏ་མྤི ཨ་ཉྙོ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ བྷི་ཛྫི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་པ་ར་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏོ་སི ཀི་རཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི. ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི. ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར བྷཱི་རུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ དྭེ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ‘‘ཨི་སྶ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟུ, སཱུ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ, སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏི. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ་ཝ བ་ལ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཏེ སུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟུ སཱུ་ར་རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ‘‘ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ན ད་སྶཱ་མ, དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ་པི ན ས་ནྣི་པ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཝ་ཊེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘རཱ་ཛཱ་པི ཏ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི.

ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.