༣. ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. སཱ་ར་ནྡ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝནྟི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༣༤) ཨེ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏཾ པ་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ པ་རི་མཱ་ཎ་ཝཱ་ཙཱི. ཀཱ་ལོ ཙེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི ནི་ཙྩ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ. ཏཾ པ་ན ནི་ཙྩ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དི་ཝ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱཏི པ་ཙུ་ར་ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ. ཝོ་སཱ་ནནྟི ས་ངྐོ་ཙཾ. ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཀུ་ལཱཏི ཁུ་བྷི་ཏཱ ན པ་ས་ནྣཱ. བྷི་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཧུ་ཏྭཱ.
ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རི་ཡཱཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་བྷེ་རི་ཡཱ. ཨ་དྡྷ་བྷུ་ཏྟཱ ཝཱཏི སཱ་མི་བྷུ་ཏྟཱ ཝཱ. ཨོ་སཱི་ད་མཱ་ནེཏི ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ.
སུ་ངྐནྟི བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི པ་བྦ་ཏ་ཁ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཏི་ཏྠ་གཱ་མ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་གཾ. བ་ལིནྟི ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶཱ་དི་ཏོ ཚ་བྷཱ་གཾ ས་ཏྟ་བྷཱ་ག་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦ་ཀ་རཾ. ད་ཎྜནྟི ད་ས་ཝཱི་ས་ཏི་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་དྷ་ན་ད་ཎྜཾ. ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨནྟི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛ་དྷ་མྨཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀྑ་མཱ. པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཀི་ར ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ནཾ ཙོ་ར’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཙོ་རོ ཧོ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ས་ཙེ ཙོ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དེ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཙོ་རོ ཙེ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཙོ་རོ ཙེ, སུ་ཏྟ་དྷ་རཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ་པི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཙོ་རོ ཙེ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཙོ་རོ ཙེ, ཨ་ཊྚ་ཀུ་ལི་ཀཱ་ནཾ དེ་ནྟི, ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ, སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨུ་པ་རཱ་ཛ་སྶ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ ར་ཉྙོ. རཱ་ཛཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཙོ་རོ ཧོ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙོ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཝེ་ཎི་པ་ཎྞ་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ་ད་ཎྜོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ ཏེ་ན ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ཊྚ་ཀུ་ལེ་སུ ཛཱ་ཏཱ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་ཊྚ་མ་ཧ་ལླ་ཀ་པུ་རི་སཱ ཨ་ཊྚ་ཀུ་ལི་ཀཱ.
ས་ཀྐཱ་རནྟི ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ. ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་རུ་ནོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི པ་ཊི ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. མཱ་ནེ་སྶ་ནྟཱིཏི ས་མྨཱ་ནེ་སྶ་ནྟི. ཏཾ པ་ན ས་མྨཱ་ན་ནཾ ཏེ་སུ ནེ་སཾ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་པུ་བྦ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ པ་ཎི་པཱ་ཏཾ. ད་སྶེ་ནྟཱིཏི ག་རུ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟི. ས་ནྡྷཱ་ནེ་ཏུནྟི ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ཏུཾ.
པ་ས་ཡ྄ཧ་ཀཱ་ར་སྶཱཏི བ་ལ་ཀྐཱ་ར་སྶ. ཀཱ་མཾ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ ཡ་སྨཱ ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ པཱ་པ་ཀ་མྨེ, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ས་རོ་ཝ དེ་ཝ་སོ་པ་ས་གྒོ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ སི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཝ་ས་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ དི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་བྷ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནི་ཙྪི་ཏནྟི ཨ་ནི་ཊྛཾ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོཏི ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ་ཏི ཨི་དྷ ‘‘དྷ་མྨི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་དི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ་ཛོ, ཏ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ ཝཱ ཝཱ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཛི་ཀཱ, མི་ག་ཝ་དྷ་ཙཱ་རི་ནོ.
སཱ་ར་ནྡ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ཝི་དི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོཏི ‘‘ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཛྫཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛ་སྶ ཝཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ. ར་ཊྛ་སྶ པ་ན ཝ་ཛྫི་ས་མ་ཉྙཱ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. རཱ་ཛི་དྡྷི་ཡཱཏི རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ག་ཏེ་ན པ་བྷཱ་ཝེ་ན. སོ པ་ན པ་བྷཱ་ཝོ ནེ་སཾ ག་ཎ་རཱ་ཛཱ་ནཾ མི་ཐོ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ. ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡཱི ཙ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ‘‘ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཏཱ་པོ. སོ པ་ན ནེ་སཾ པ་ཏཱ་པོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཙ སུ་བྷི་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་ན…པེ… ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ནཱཏི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཚི་དྡེ་ན. ཨ་ས་ནནྟི ས་རཾ. ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི. པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑནྟི པོ་ངྑ་སྶ ཨ་ནུ་པོ་ངྑཾ, པུ་རི་མ་ས་ར་སྶ པོ་ངྑ་པ་དཱ་ནུ་ག་ཏ་པོ་ངྑཾ ཨི་ཏ་རཾ ས་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏནྟི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ. ཨུ་ཙྪི་ནྡི་སྶཱ་མཱིཏི ཨུ་མྨཱུ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཡ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཨ་ཡོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ན་ཡོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཌྜྷི’’ནྟི. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ.
ག་ངྒཱ་ཡཱཏི ག་ངྒཱ་ས་མཱི་པེ. པ་ཊྚ་ན་གཱ་མནྟི ས་ཀ་ཊ་པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊྚ་ནེ. བ་ལ་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ཛཱ་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་ཀོ་དྷོ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ. ག་ཏེ་ནཱཏི ག་མ་ནེ་ན. སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ན་ཏྠི ཏཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཡུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཾ སཱ་མཾ དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་དོ་པི ཨི་དྷ ཨུ་པཱ་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ’’ཏི. ཡུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཏཱ པ་གེ་ཝ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. ཨི་དནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ …པེ… པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛེ་སུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན.
རཱ་ཛཱ་པི ཏ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ…པེ… པཱ་པེ་སཱིཏི རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཡ་ཐཱ བྷོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཛྫཱི ཀེ་ན་ཙི ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ན་སྶི་སྶ་ནྟི, བྷེ་དེ་ནེ་ཝ ཏེ ག་ཧེ་སྶཱ་མི, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ ཝ་ཛྫཱི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ས་ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཐ, ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ ‘‘ཀིཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟུ ཨེ་ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི. ཏ་ཏོ ཏུ་མྷེ ‘‘ཀིཾ ནུ, བྷོ, ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝ་ཛྫཱི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ. དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏ་མྤི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ་པི མ་མ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ མཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཐ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ‘‘མ་ཡཱ ཏེ ན་ག་རེ པཱ་ཀཱ་རོ པ་རི་ཁཱ ཙ ཀཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཐི་ར་དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཙི་ར་སྶཾ དཱ་ནི ཏཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ‘‘ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ལི་ཙྪ་ཝཱི ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཋོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མཱ ཏ་སྶ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྲ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ‘‘ཨ་མྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ར སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ ཨེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སོ ག་ནྟྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ག་རུཾ ད་ཎྜཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཙྩོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི. སོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. སོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་གུ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དཱ་ར་ཀཱ ཀ་ས་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, ཀ་ས་ནྟི. དྭེ གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི. ཨཱ་མ, དྭེ གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཏ་མ་ཉྙོ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ‘‘ན མེ་སོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཛྫི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྷུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏ་མྤི ཨ་ཉྙོ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ བྷི་ཛྫི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་པ་ར་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏོ་སི ཀི་རཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི. ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི. ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར བྷཱི་རུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ དྭེ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ‘‘ཨི་སྶ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟུ, སཱུ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ, སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏི. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ་ཝ བ་ལ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཏེ སུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟུ སཱུ་ར་རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ‘‘ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ན ད་སྶཱ་མ, དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ་པི ན ས་ནྣི་པ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཝ་ཊེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘རཱ་ཛཱ་པི ཏ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི.
ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཋ་མ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༣༦), ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷཱ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོཏི་ཨཱ་དི དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་སཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཐ་ནཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ. ཨོ་ལཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ན་ཀོ. ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟཱཏི པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ (པཱ་རཱ. ༥༦༥) པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཡ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ད་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ནེ་ན. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱཏི ན་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ ཨ་མ་དྡ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟཱ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཝི་ཡ ཙཱཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷོ, ས་ནྟཱ་མྷཱ་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི གི་ཧི་ག་ཏཱ་ནི. གི་ཧི་ནོ་པི ཛཱ་ན་ནྟི ‘ཨི་དཾ ཝོ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི མ་ཡཾ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ ‘དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝི་མེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏཱ་ཝི་མེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑིཾ་སུ. ཡ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ན དཱ་ནི་མེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༢) ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཝི་ཡ ཙ.
ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱཏི སཱ་ས་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. ཐེ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧཱིཏི ཐེ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི. བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟི. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ སཱ་ས་ནེ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཐནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ. སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤཱ་པ་ནེ་ན སཱ་ས་ནེ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀོ་ས་ལླ་ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ- (ཨ. ནི. ༦.༨༥) ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི་དྷ་མྨ་ཏ་ནྟིཾ. ཨཱ་དི་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་མི་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ནཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན. ཨི་ཏ་རེཏི ཡེ ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སི་ཀཱ ན ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ, ཏེ ན ག་ཙྪ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སཾ.
ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སཱུཏི ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱ་གེ་སུ ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ. ན་ནུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཏ་ཎྷཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པི་ཧཱ་ད་ཡོ པི་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ སཱ་ལ་ཡ་ཏཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ. ཏེ་ན པ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ག་ཧི་ཏ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ སུ་ཊྛུ ཨ་ཏྠ་ཙི་ནྟ་ནཾ. ཙི་ནྟ་ར་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡོ. ཨེ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ.
པ་ཋ་མ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༦. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤-༢༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀ་རོ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱིཏི ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཱ. ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༩, ༡༩༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་བྷ་སྶོ་ཝཱཏི པ་རི་མི་ཏ་ཀ་ཐོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐ་ན་ཏོ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་རི་ཡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ. ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱི ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ནཱ ན ནཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཊྛོ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ སཾ་ས་ཊྛོ ཨེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི. དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པི་ཙྪཱ ནཱ་མཱཏི ས་ཡཾ ནི་སྶཱི་ལཱ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པཱ་པཱ ལཱ་མ་ཀཱ ཨི་ཙྪཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པཱ་པི་ཙྪཱ. པཱ་པ་པུ་གྒ་ལེ་ཧི མི་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་པ་མི་ཏྟཱ. ཏེ་ཧི ས་དཱ ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ནི་ནྣ་ཏཱ་དི་ནཱ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ. པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི་ཡེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༡༡. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧-༣༡. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ’’ཏི. ཨི་མཱ ས་ཏྟ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཧོ་ནྟི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ དྭེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཧི ཏ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དྷ ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ, ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་པི སི་ཡུཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.