༦-༩. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦-༡༩. ཚ་ཊྛེ ‘‘ཨི་དྷ ས་མ་སཱི་སཱི ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ས་མ་སཱི་སི་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. རོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་མ་སཱི་སཱི རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཡོ ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ རོ་ག་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ཡོ་གོ. ཡོ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་སཱི་སཾ མཱ་ནོ, པ་རཱ་མཱ་ས་སཱི་སཾ དི་ཊྛི, ཝི་ཀྑེ་པ་སཱི་སཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཀི་ལེ་ས་སཱི་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་སཱི་སཾ ས་དྡྷཱ, པ་གྒ་ཧ་སཱི་སཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ ས་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སཱི་སཾ ས་མཱ་དྷི, ད་སྶ་ན་སཱི་སཾ པ་ཉྙཱ, པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཙུ་ཏི་སཱི་སཾ ཝི་མོ་ཀྑོ, ས་ངྑཱ་ར་སཱི་སཾ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༣) ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ སཱི་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཀི་ལེ་ས་སཱི་ས་ནྟི དྭེ སཱི་སཱ་ནི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི – ‘‘ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་སུ ཀི་ལེ་ས་སཱི་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ཡ་སྶ ཙེ་ཏཾ སཱི་ས་དྭ་ཡཾ ས་མཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ.
ཀ་ཐཾ པ་ནི་དཾ ས་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཝཱ་རེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ པ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ པ་ཉྩ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ པ་ཉྩ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱི་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་མྤི ས་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ. ཝཱ་ར་ས་མ་ཝུ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཧི མ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཡ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རཱ ཙ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༧༨; སཾ. ནི. ༣.༡༢, ༡༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ…པེ... ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨཱ་ཡུ་ནོ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ཉྩ་སུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡུ་ནོ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན. ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཨུ་དྡྷཾ་ཝཱ་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་སོ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ མ་གྒ་སོ་ཏ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ་བྷོ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཧི ཨ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཏ་པྤཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི དྭེ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ སུ་ད་སྶཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ སུ་ད་སྶིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཊྛ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ་སུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱིཏི.
ཨེ་ཏེ པ་ན ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ, ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་ས ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏ་པྤ་སུ་ད་སྶ་སུ་ད་སྶཱི་སཱུ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ས་ཀཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ. ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.