༢. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་གྒོ

༤.པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་བྷོ་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཀ་ར་ཎེ ནི་སྶ་ཀྐེ ཙེ་ཏཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཝུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན, མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ, ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ, ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ, མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ ཙཱཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཐེ་ར་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨུ་བྷ་ཏོ བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཧི ཨ་ཏྠོ.

སོཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ…པེ… པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོཏི བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ག་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཝ་ཏྭཱ –

‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི –

ཡ་དི་པི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༡༣༠) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ…པེ… ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ན ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༡༨༢) –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ, ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི –

ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ, སེ་ཊྛོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཧི པ་ཉྩ་སུ པུ་རི་མཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སཱི་སཾ ནི་རོ་དྷཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛོ ནཱ་མ.

ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོཏི་ཨཱ་དི པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པཱ་ལི༹. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་གྒ་ལོཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་དྷ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི ཨེ་ཀོ. ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་སྶི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. དི་སྭཱཏི ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ. ན ཧི ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟི, ད་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ དི་སྭཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་སྶ པུ་རི་མ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ, ན ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཡོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་དྷི་ག་ཏེ་པི ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ ན སོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ན ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཏཾ་ནཱ་མ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མུ་དཱ་ཡེ ཧི པ་ཝ་ཏྟོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི དི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ས་ཏྟི་ས་ཡོ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཀ་དེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཧི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོཏི ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཕུ་ཊྛ་ནྟོ, ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཕུ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡོ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ནི་རོ་དྷཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁེ་པི་ཏེ་སུ ཏེ་ན སོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ནི་རོ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏུ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ པ་ཋ་མཾ ཕུ་ས་ཏི, པ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (པུ. པ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༤) ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་མྷི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཨཱ་ས་ཝཱ.

དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཏྟོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཝི་ཡ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་མུ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཀ་ཏཱ. དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ. ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱིཏི སུ་དི་ཊྛཱ. ཝོ་ཙ་རི་ཏཱཏི སུ་ཙ་རི་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཙ་རཱ་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ་ཏི.

ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ་པི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཧི ཨཱ་ག་མ་ན་མྷི ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཨ་པྤ་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཀ་སི་རེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུཾ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ པ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (པུ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢༨) ‘‘ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, པ་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དྷཱ་རེ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, པ་ཉྙཱ. ཏཾ པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི པ་ཉྙཱ་པ་དྷཱ་ནཾ. ‘‘ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. པ་ཉྙཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱི, པ་ཉྙཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྙཱ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱི. ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ཐཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༧༣, ༨༨༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༧༧༣) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧཱིཏི ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་ད་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་ད་ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨེ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ནི་མུ་གྒོ ནི་མུ་གྒོ་ཡེ་ཝ སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ཧི པུ་ན བྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི མ་ཀྑ་ལི་གོ་སཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཧེ་ཊྛཱ ཧེ་ཊྛཱ ན་ར་ཀ་གྒཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ. སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སཱུཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ས་དྡྷཱ ནཱ་མ སཱ་ཧུ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལེ་ན ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. སཱ་དྷུ ཧི་རཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ངྐ་ཝཱ་རེཏི ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ, སུ་རཱ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ པུ་ན ནི་མུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཧི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ་པི པུ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱི་ནོ རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་མྨཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ན ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་མ་ན་ནྟ་རཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ.

ནེ་ཝ ཧཱ་ཡ་ཏི ནོ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ན ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་གཱ་རི་ཀེ་ན་པི ཨ་ན་གཱ་རི་ཀེ་ན་པི དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨ་གཱ་རི་ཀོ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཱ་པེ་སི, སོ པ་ཙྪཱ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ན་གཱ་རི་ཀོ་པི ཨཱ་དི་མྷི ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་དྡེ་སཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་པུ་གྒ་ལོ ཀི་ལེ་ས་ཏ་ནུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཏ་ར་ཏི ནཱ་མ.

པ་ཊི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་མེ པ་ན ས་ཏྟ པུ་གྒ་ལཱ ཨུ་ད་ཀོ་པ་མེ་ན དཱི་པི་ཏཱ. ས་ཏྟ ཀི་ར ཛ་ངྒྷ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀཾ པུ་ཎྞ་ན་དིཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱི་རུ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨ་ཝ་སྶཾ་ཝ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡོ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་མུ་གྒོ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏི་ཡོ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ ན་དི་ཡཱ ཋ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨོ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟུཾ, ན པཱ་རཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྑི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. པ་ཉྩ་མོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཏ་ར་ཏི. ཚ་ཊྛོ ཏཾ དི་སྭཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཋི་ཏོ. ས་ཏྟ་མོ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ནྷ་ཏྭཱ ཝ་ར་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་ར་བྷི་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི པི་ལ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཛ་ངྒྷ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཝི་ཡ ཨི་མེ ས་ཏྟ པུ་གྒ་ལཱ, ན་དཱི ཝི་ཡ ཝ་ཊྚཾ, པ་ཋ་མ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱི་རུ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ཝ་ཊྚེ ནི་མུ་ཛྫ་ནཾ, ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་མུ་ཛྫ་ན་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཧཱ་ནི་ཡཱ ནི་མུ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ན་དི་ཡཱ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏི་པུ་གྒ་ལོ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, པ་ཏ་ར་ནྟ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཊྚ་ཏཱ་ཡ པ་ཏ་ར་ནྟོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཏ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཊི་མ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀེ ཋི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊྚ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ནྷ་ཏྭཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཐ་ལེ ཋི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ཐ་ལེ ཋི་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཐ་ལེ ཋི་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷོ་ཛ་ན་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦-༩. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦-༡༩. ཚ་ཊྛེ ‘‘ཨི་དྷ ས་མ་སཱི་སཱི ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ས་མ་སཱི་སི་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. རོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་མ་སཱི་སཱི རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཡོ ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ རོ་ག་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ཡོ་གོ. ཡོ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་སཱི་སཾ མཱ་ནོ, པ་རཱ་མཱ་ས་སཱི་སཾ དི་ཊྛི, ཝི་ཀྑེ་པ་སཱི་སཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཀི་ལེ་ས་སཱི་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་སཱི་སཾ ས་དྡྷཱ, པ་གྒ་ཧ་སཱི་སཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཾ ས་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སཱི་སཾ ས་མཱ་དྷི, ད་སྶ་ན་སཱི་སཾ པ་ཉྙཱ, པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཙུ་ཏི་སཱི་སཾ ཝི་མོ་ཀྑོ, ས་ངྑཱ་ར་སཱི་སཾ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༣) ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ སཱི་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཀི་ལེ་ས་སཱི་ས་ནྟི དྭེ སཱི་སཱ་ནི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི – ‘‘ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་སུ ཀི་ལེ་ས་སཱི་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ཡ་སྶ ཙེ་ཏཾ སཱི་ས་དྭ་ཡཾ ས་མཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ.

ཀ་ཐཾ པ་ནི་དཾ ས་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཝཱ་རེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ པ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ པ་ཉྩ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ པ་ཉྩ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱི་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་མྤི ས་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ས་མ་ཏཱ་ཡ. ཝཱ་ར་ས་མ་ཝུ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཧི མ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཡ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རཱ ཙ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༧༨; སཾ. ནི. ༣.༡༢, ༡༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ…པེ... ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.

ཨཱ་ཡུ་ནོ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ཉྩ་སུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡུ་ནོ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན. ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཨུ་དྡྷཾ་ཝཱ་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་སོ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ མ་གྒ་སོ་ཏ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ་བྷོ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཧི ཨ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཏ་པྤཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི དྭེ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ སུ་ད་སྶཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ སུ་ད་སྶིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཊྛ ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ་སུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱིཏི.

ཨེ་ཏེ པ་ན ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ, ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་ས ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏ་པྤ་སུ་ད་སྶ་སུ་ད་སྶཱི་སཱུ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ས་ཀཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ. ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.

ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༠. ད་ས་མེ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡ་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ན་ཏྠི ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ ད་སཱ་ཏི ནི་དྡ་སོ. པ་ཉྷོཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ད་ས་ཝ་སྶོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི ཀི་ར་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ནི་དྡ་སོཏི ཙེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ནི་བྦཱི་སཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ ནི་ནྣ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་མེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོཏི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ. ན ཨི་དཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་སུ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, སཱ་ས་ནེ་པི སེ་ཁ་སྶ་པི ན ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཧི་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཡཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནིཾ.

སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ན་སྶཱ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ར་ཎེ’’ཏི. སི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཎཾ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱུ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཨ་ར་ཀྑ་ཎེ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ར་ཀྑ་ཎེ ཙ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ. བ་ལ་ཝ་ཙྪ་ནྡོཏི ད་ལ༹ྷ་ཙྪ་ནྡོ. ཨཱ་ཡ་ཏིནྟི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སཱ་དི་ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པཱི’’ཏི. སི་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བ་དྡྷ་བྷ་ཏྟི་ཏཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་ཏཱ. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ནི་སཱ་མ་ནཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ན་ཡེཏི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཝི་ག་མ་སི་དྡྷེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སེ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནེ. ཏཾ པ་ན ས་བྦ་སོ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པཱུ་ར་ཎེ’’ཏི. ས་ཏི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཙཱཏི ས་ཏོ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཧི ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ’’ཏི.

ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.