༤.པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་བྷོ་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཀ་ར་ཎེ ནི་སྶ་ཀྐེ ཙེ་ཏཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཝུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན, མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ, ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ, ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ, མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ ཙཱཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཐེ་ར་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨུ་བྷ་ཏོ བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཧི ཨ་ཏྠོ.

སོཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ…པེ… པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོཏི བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ག་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཝ་ཏྭཱ –

‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི –

ཡ་དི་པི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༡༣༠) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ…པེ… ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ན ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༡༨༢) –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ, ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི –

ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ, སེ་ཊྛོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཧི པ་ཉྩ་སུ པུ་རི་མཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སཱི་སཾ ནི་རོ་དྷཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛོ ནཱ་མ.

ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོཏི་ཨཱ་དི པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པཱ་ལི༹. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་གྒ་ལོཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་དྷ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི ཨེ་ཀོ. ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་སྶི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. དི་སྭཱཏི ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ. ན ཧི ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟི, ད་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ དི་སྭཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་སྶ པུ་རི་མ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ, ན ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཡོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་དྷི་ག་ཏེ་པི ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ ན སོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ན ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཏཾ་ནཱ་མ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མུ་དཱ་ཡེ ཧི པ་ཝ་ཏྟོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི དི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ས་ཏྟི་ས་ཡོ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཀ་དེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཧི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོཏི ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཕུ་ཊྛ་ནྟོ, ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཕུ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡོ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ནི་རོ་དྷཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁེ་པི་ཏེ་སུ ཏེ་ན སོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ནི་རོ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏུ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ པ་ཋ་མཾ ཕུ་ས་ཏི, པ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (པུ. པ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༤) ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་མྷི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཨཱ་ས་ཝཱ.

དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཏྟོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཝི་ཡ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་མུ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཀ་ཏཱ. དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ. ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱིཏི སུ་དི་ཊྛཱ. ཝོ་ཙ་རི་ཏཱཏི སུ་ཙ་རི་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཙ་རཱ་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ་ཏི.

ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ་པི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཧི ཨཱ་ག་མ་ན་མྷི ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཨ་པྤ་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཀ་སི་རེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུཾ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ པ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (པུ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢༨) ‘‘ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, པ་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དྷཱ་རེ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, པ་ཉྙཱ. ཏཾ པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི པ་ཉྙཱ་པ་དྷཱ་ནཾ. ‘‘ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. པ་ཉྙཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱི, པ་ཉྙཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྙཱ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱི. ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ཐཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༧༣, ༨༨༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༧༧༣) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.