༥. དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུནྟི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༧༢) ཡོ ཙུ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ཏྟཱ་ནི ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ནྟོ མ་ལླ་ཀ་མུ་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཝཱ གྷཾ་ས་ནྟོ ན་ཧཱ་ཡ་ཏི, སོ ‘‘ན་ཧཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ན་ཧཱ་ཡ་ཏི, སོ ‘‘པ་རི་སི་ཉྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ས་རཱི་རེ ཏ་ཐཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ནཱ་མ ནུ་པ་ལི་མྤ་ཏི ཨ་ཙྪ་ཚ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨུ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུ’’ནྟི.
པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀོ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧཱ, ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སི་ཁི་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ, ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཀ་སྶ་པ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་མྤི ན་ག་རཾ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀ་དཱ་ཙི པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ཙྪི་མ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ. ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་མེ་ཝ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨ་ཙ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ སོ་པཱ་ན་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, མ་ཉྩ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨི་དཱ་ནི ‘‘པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་ག་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ མཱ་པེ་སི ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ར་ཉྙོ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཱ་ནི ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ནི་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ནི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་སི. ཐེ་རོ དུ་པ་ཊྚེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི, ས་ཧོ་ཏ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ ས་བྦེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡ་ནྟ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ནི སི་ཉྩ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཧཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཐེ་རོ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལླ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དྭཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཀ་སི་ཏ་པ་དུ་མ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ, ཏཱ་རཱ་མ་རཱི་ཙི་ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཉྩ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ སི་རི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧ་ས་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི ཙ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ལཱ ག་ནྠི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ, དྭ་ཏྟིཾ་ས སཱུ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་དྭ་ཏྟིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ སུ་དྷ་ནྟ་ཙཱ་མཱི་ཀ་ར་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ, སུ་པ་རི་སོ་དྷི་ཏ་པ་ཝཱ་ལ༹་རུ་ཙི་ར་ཏོ་ར་ཎཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ནཱི་ལ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ས་དི་ས་ཀེ་ས་ཏ་ནུ་རུ་ཧཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཝི་ནི་གྒ་ཏ་སུ་ཛཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་ར་སཱུ་པ་སོ་བྷི་ཏཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏ་མེ་གྷ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་སུ་ཙྪཱ་དི་ཏཾ ཛ་ངྒ་མ་མི་ཝ ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་རཾ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ར་ཏ་ན་དཱ་མ་ར་ཏ་ན་ཙུ་ཎྞ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊྚ་མི་ཝ ཨཱ་སི་ཉྩ་མཱ་ན་ལཱ་ཁཱ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ཙི་ཏྟ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཏ་ནི་པཱ་ཏ་ས་མཱ་ཀུ་ལ་མི་ཝ ནི་ར་ནྟ་ར་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་པུ་པྥ་མི་ཝ ཝཱ་ཡུ་ཝེ་ག་ས་མུ་དྡྷ་ཏ་ཙི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་ར་ཉྫི་ཏ་མི་ཝ ཨི་ནྡ་དྷ་ནུ་ཝི་ཛྫུ་ལླ་ཏཱ་ཝི་ཏཱ་ན་ས་ནྠ་ཏ་མི་ཝ ཙ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཝ་ན་ཉྩ ས་མྨཱ ཕ་ར་ནྟི. ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི ནཱ་མེ་སཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཙུ་ཎྞི་ཡ་པ་དེ་ཧི ཝཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ཡོ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་བྦ་ས་དི་སཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནོཏི ནི་རུ་ད་ཀཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནོ, སུ་ཀྑཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ད་ཀེ ག་ཏྟེ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ ཧི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ དུ་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཉྩ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ, ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ. མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཏཾ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷེ་རི་མུ་དི་ངྒ་པ་ཎ་ཝཱ་དི་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཱ་ལི༹་ཏཾ ཝཱི་ཎཱ་ཝེ་ལུ༹་གོ་མུ་ཁི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏནྟི ཝཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ཏེ་སུ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུ. ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ར་གཱུ. ས་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུ. སུ་བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ སོ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ནྡ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན གཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི. ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ་ཎྚི་ཀ་མཱ་ལཱ་ཝ ག་ནྠེ་ནྟི. ཨ་ཐ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཐ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཱ་སཾ ནེ་ཝ ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི, ན པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སོ་ཀེ་ན རུ་པྤ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏཱ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ ཀི་ཏྟ་ཀོ’’ཏི. སོ ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་ཏ་རེ་ན སོ་ཀེ་ན ས་མ་པྤི་ཏོ. ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ སོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ –
‘‘ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཏྲ་སྟ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒ་མི་དཾ མ་ནོ;
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྪེ་སུ, ཨ་ཐོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏེ་སུ ཙ;
ས་ཙེ ཨ་ཏྠི ཨ་ནུ་ཏྲ་སྟཾ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༩༨) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ –
‘‘ནཱ་ཉྙ་ཏྲ བོ་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་པ་སཱ, ནཱ་ཉྙ་ཏྲི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ;
ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒཱ, སོ་ཏྠིཾ པ་སྶཱ་མི པཱ་ཎི་ན’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༩༨) –
དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝི་ག་ཏ་སོ་ཀོ པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟཱ སུ་བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་རཱི་ནཾ ཨ་རཱ་ན་ཉྩ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
ད་ས་ཝི་དྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ས་བྦེ ཨ་ཙྩ་རུ་ཙཱིཏི ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་རུ་ཙི. ཨ་ཊྛ་མ་ཀནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི ཕ་ལ་ཊྛོ ག་ཧི་ཏོ.
སོ་ར་ཙྩནྟི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སོ་ར་ཙྩཾ? ཡོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ར་ཙྩཾ, ས་བྦཱ་པི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ སོ་ར་ཙྩ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༤༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཙི་སཱི་ལཾ ‘‘སོ་ར་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་རཱུ་ཎཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ. ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི.
དུ་ཝི་དྷེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཛྷཱ་ན་མ་ནེ་ན. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀུ་ཧ་ནཱ་ལ་པ་ནཱ་ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ་ལཱ་བྷེ་ན་ལཱ་བྷཾ་ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ- པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་སེ་ན. ན ལི་པྤ་ཏཱིཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མི་ག་སཱ་ལཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. དུ་ཏི་ཡེ ས་མ་ས་མ་ག་ཏི་ཡཱཏི ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མ་ག་ཏི་ཀཱ’’ཏི. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. པུ་རཱ་ཎ་སྶ ཧི ཨི་སི་ད་ཏྟ་སྶ ཙ ས་མ་ག་ཏི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་མྨ་ཀཱཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. ཨི་ཏྠཱི་སུ ཡ་དི་དཾ ཨ་མྨ་ཀཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཛ་ན་ནཱི ཛ་ནི་ཀཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ནི་ཛྫ་ཊཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་མ་ཡེ ས་མ་ཡེ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཀཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨི་དྷ སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ མ-ཀཱ་རེ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མཱ་ཡི་ཀ་མྤི ཝི་མུ་ཏྟིཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལཱ་ནུ་ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. པ་མི་ཎ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏྠོ པ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་ལེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཎཱི་ཏོཏི ཝི་སི་ཊྛོ.
ཏ་ད་ནྟ་རནྟི ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ལོ་བྷ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སཱི་ལེ་ན ཝི་སེ་སཱི ཨ་ཧོ་སི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
མི་ག་སཱ་ལཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༦. ཨི་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥-༤༨. ཏ་ཏི་ཡེ ད་ལི་དྡོ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ. ན ཨེ་ཏ་སྶ ས་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་སྶ་ཀོ, ཨ་སཱ་པ་ཏེ་ཡྻོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ར་ཧི་ཏོ’’ཏི. ‘‘བུ་དྡྷོ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ཀ་པྤ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎེ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ནཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ནོ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ས་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏི་ཝི་དྷ་ཉྷི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མྤི ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ. སུ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ. ཨི་ཎཱ་དཱ་ན་སྨིནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཀ་ཊ་གྒཱ་ཧོཏི ཀ་ཏཾ ས་བྦ་སོ སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ. སོ པ་ན ཝི་ཛ་ཡ་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛ་ཡ་གྒཱ་ཧོ’’ཏི. ཧི་རི་མ་ནོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཧི་རི་མ་ནོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧི་རི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི, པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཨུ་བྦི་ཛྫ་ཏི བྷཱ་ཡ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཱི, ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་ཀཱ་མཱ་མི་ས་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཾ, ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑ’’ནྟི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀོ ཧོ་ཏི. ག་མ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ནི་ས་ཛྫཾ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ས་ཡ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨེ་ཀོ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ཏ་སྶ ཡོ་ག་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཨི་དྷ ཨེ་ཀོ་དི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏི, ཏཾ ཝཱ ནི་པ་ཡ་ཏི ཝི་སོ་སེ་ཏཱི་ཏི ནི་པ་ཀོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་པྤཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་པྤཱ. སཱ ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ན ཀུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ཀུ་པྤཱ. ཨ་ཀུ་པྤཾ ནི་བྦཱ་ན་མ་སྶཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨ་ཀུ་པྤཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ཀུ་པྤཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་པྤཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ- ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཧི ས་ཏྟེ བྷ་ཝེ་སུ སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནྟི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཨ་ཎ་ཎོ ཀི་ལེ་ས་ཨི་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ ཧི ས་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ ན ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་ཨི་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་སེ་རི་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི.
ཨི་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཁེ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ས་ཏྟ་མེ ཝུ་ཏྠ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོཏི ནི་ཝུ་ཏྠ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ. ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ཧ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཨོ་སཱི་དཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་རཱ ཝི་ཡཱ་ཏི བྷཱ་རཱ. ཏེ ཨོ་ཧི་ཏཱ ཨོ་རོ་པི་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ པཱ་ཏི་ཏཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ…པེ… ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ས་ད་ཏྠ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ. ས་ད་ཏྠོཏི ཙ ས་ཀ་ཏྠ་མཱ་ཧ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཊྛེ་ན ས་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཀ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ད་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་མྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཡོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཙ དྭེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་སྶ ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི ཙ. ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ. ཨ་ར་ཧཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་མུ་ཏྟོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཁེ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. ཨ་ཊྛ་མེ ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སཱ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧི བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒཱ་མ་གྒེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ནི་བྦི་དཱ. བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎཾ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ན མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཡཱ་ཝ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, ཏཱ་ཝ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨ་རི་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སྶ སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ན་ཝ་མེ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་པ་དེ་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཐེ་རཱ. སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི བ་ཧུ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ག་རཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་མི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ག་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ. སུ་ཏྟཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཝི་ན་ཡ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཎེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀྭ་ཏྠོཏི པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་པ་ཉྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ པ་དེ་ས་ནྟ་ར་པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཝི་ཝ་ར་ནྟི. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཡུ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི. ཀ་ངྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ས་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དཱ་ནེ་ན ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི.
ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ད་ས་མེ བྷོ་གེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷོ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ. པ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ནོ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ. པ་ཐ་ཝི་ཡཱ དཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཐ་ཝཱི་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ. མ་ནྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ནྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཛ་ངྒ་ལཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ ནི་པི་ཙྪ་ལོ ན ཨ་ནཱུ་པོ ནི་རུ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ ཐ་དྡྷ་ལཱུ་ཁོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ, སོ ‘‘ཛ་ངྒ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨི་དྷ ས་བྦོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ ཛ་ངྒ་ལོ. ཏ་སྨིཾ ཛ་ངྒ་ལེ ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝཱ་ཏི ཝཱ ཛ་ངྒ་ལཱ, ཏེ་སཾ ཛ་ངྒ་ལཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ན་དི་ཙ་རཱ་ན་མྤི ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་མོ་དྷཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་དྷ ཛ་ངྒ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ་ཙཱ་རཱི་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཛ་ལ་ཙཱ་རི་ནོ ཙ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་པཱ་ད་ཏྟཱ. ‘‘པཱ་ཎཱ་ན’’ནྟི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ‘‘པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་ས་ནི་ཝི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པཱ་ད་ཀ་པཱ་ཎཱ་ན’’ནྟི. ‘‘མུ་ཏྟ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༡༩; ཨ. ནི. ༩.༡༡) ག་ཏ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཛཱ་ཏ-ས་དྡོ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི པ་དཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ས་མ་ཝ་རོ་དྷཾ, ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཀཱུ་ཊ་ངྒ་མཱཏི པཱ་རི་མ་ནྟེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀཱུ་ཊ་ནི་ནྣཱཏི ཀཱུ་ཊ་ཙྪི་དྡ་མ་གྒེ པ་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱུ་ཊེ ནི་ནྣཱ. ཀཱུ་ཊ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱཏི ཚི་དྡེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཙ ཀཱུ་ཊེ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཝ་ཎྚེ པ་ཏ་མཱ་ནེ ས་བྦཱ་ནི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཎྚཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. དྭཱ་ད་ས་མེ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྷཱུ་མི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི, ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ནེ་ཝ ཀོ་ས་ལ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ, ན ཙ་ངྐི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ, ན ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏཱ་དཱི་ནཾ, ན ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀུ་སུ་མ་ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞ་ག་ཎ་སུ་ག་ནྡྷཱ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླ་མི་ཝ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དཱི་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, སཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ པ་ན ཛ་ན་ཀ་ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱཏི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ. ས་ནྟ་ནེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ ཏ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མཱུ་ལཱ་ནི མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ཀཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ཀཱ་ན་ནྟི མཱུ་ལཱ་ན’’ནྟི.
ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནཾ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ, ར་ཉྙོ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་སྶ ཙ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་རི་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་མེ་ན ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ’’ཏི. གོ་ཝི་ནྡོཏི གོ་ཝི་ནྡི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ, གོ་ཝི་ནྡ་སྶ ཋཱ་ནེ ཋ་པ་ནཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཀི་ར ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཋཱ་ནེ་ན མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ’’ཏི. ག་ཝཾ པ་ཉྙ་ཉྩ ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི གོ་ཝི་ནྡོ, མ་ཧ་ནྟོ གོ་ཝི་ནྡོ་ཏི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ. གོཏི ཧི པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྠེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. སོ ཀི་ར དི་ས་མྤ་ཏི་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ གོ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏུ་སྶ ཙ ར་ཉྙོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ རེ་ཎུ, ས་ཧཱ་ཡཱ ཙ་སྶ ས་ཏྟ་བྷཱུ, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ, ཝེ་སྶ་བྷཱུ, བྷ་ར་ཏོ, དྭེ དྷ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཝི་ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ས་བྦེ་སཾ རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཉྙཾ, བྲ་ཧྨཱ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ, དེ་ཝོ་ཝ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་གཱ་ར་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རེ་ཎུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པུ་རོ་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཨི་མེ་ཝ ས་ཏྟ བྷཱ་ར་དྷཱ་རཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཏྟ་བྷཱུ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ཙ, ཝེ་སྶ་བྷཱུ བྷ་ར་ཏོ ས་ཧ;
རེ་ཎུ དྭེ ཙ དྷ་ཏ་ར་ཊྛཱ, ཏ་དཱ་སུཾ ས་ཏྟ བྷཱ་ར་དྷཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༠༨);
ར་ཉྙོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠཱ་ནཾ པུ་རོ ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ པུ་རེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ པུ་རོ་ཧི་ཏོ. ཀོ་དྷཱ་མ་ག་ནྡྷེ་ནཱཏི ཀོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷེ་ན. ཀ་རུ་ཎཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎནྟི ས་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀ་རུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙ ཋི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཀཱ་རོ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཏེ’’ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་མོཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཧི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ མུ་དཱུ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.