.ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ-ཊཱི་ཀཱ
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་སེ་ན ནི་སྶི་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ’’ཏི. ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ རཱ་གཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན་པི མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ རཱ་ག་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ན དུ་མྨ་ནོཏི ཨ་ནི་ཊྛེ ཨ་དུ་སྶ་ནྟོ ན དུ་མྨ་ནོ. པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ཨི་ཊྛེ་པི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ན ས་མཾ ས་མྨཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཏི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏོ. ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་ད་ན་ཏོ ‘‘ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནི་ཙྩ་ཝི་ཧཱ་རོ ས་བྦ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝེ་ལ་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ‘‘ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ན དུ་མྨ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཉྩཱ་ཏི ད་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. རཱ་ག་དོ་ས་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀ་ཐཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཡཾ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཊྛཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢-༧. དུ་ཏི་ཡེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༨༠) ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷནྟི ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཕུ་ས་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ར་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ. བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཙ་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡) ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝུ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་ཊཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཝུ་ཊཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པི་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚནྟི པ་ར་ཀུ་ཊྚཾ, ཀུ་ཊྚ་སྶ པ་ར་བྷཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ. ཀུ་ཊྚོཏི ཙ གེ་ཧ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཀཱ་རོཏི གེ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པ་པཱ་ཀཱ་རོ. པ་བྦ་ཏོཏི པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ. ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ནོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཡ.
ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་མྨུ་ཛྫནྟི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་མུ་ཛྫནྟི སཾ་སཱི་ད་ནཾ. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཉྩ ནི་མུ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ. ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. པ་ལླ་ངྐེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོཏི པ་ཀྑེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ས་ཀུ་ཎོ. ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་ར་ཎེ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ, ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ. པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཝཱ ཚུ་པ་ཏི. པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལཱ ཝི་ཡ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མྤི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྲ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.
དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཱ. དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠཱ དི་བྦཱ པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩཱ་པི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཏཱ་དི་སཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཱ. ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ཙ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི་པི སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. ཏཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡཱཏི སུ་དྡྷཱ་ཡ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཡ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡཱཏི མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་དྡ་ས་ཝ་ནེ མཱ་ནུ་སི་ཀཾ མཾ་ས་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡ. ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏཱིཏི དྭེ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ, དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ས་དྡེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱཏི ཡེ ས་དྡཱ དཱུ་རེ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་པི, ཡེ ཙ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་དེ་ཧ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པཱ་ཎ་ཀ་ས་དྡཱ་པི, ཏེ སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཨི་ད་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ. ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ. པ་རི་ཙྩཱཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཙཱ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ. དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, དྭེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ཏཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི. དུ་ཝི་དྷཾ པ་ན དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙཱ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ. སེ་སཱ་ནི ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ཏཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི. ས་མོ་ཧཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ས་མོ་ཧཾ. མོ་ཧ་སྶ པ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ. ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནུ་ག་ཏཾ པ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. ས་བྦ་མྤི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཉྩ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་མ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༢) ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ…པེ… པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱུ་ལཾ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ཝི་ཝ་ཊྚོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ཧཾ ཨ་མུ་མྷི བྷ་ཝེ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ ག་ཧི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི གོ་ཏ་མོ ཝཱ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཾ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ…པེ… ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨ་ནེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི སོ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ནི་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཙུ་ཏོ པུ་ན་ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཀྐ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཏ་ཏྲཱ་པི བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ པུ་ན ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་པི་ཙ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. སོ ཏ་ཏོཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དི’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ན་སྶ ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི སྭཱ་ཧཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷ ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་དྡེ་སཾ, ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་ཀཱ་རཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཧི ས་ཏྟོ ‘‘ཏི་སྶོ ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི, ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ‘‘སཱ་མོ ཨོ་དཱ་ཏོ’’ཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་སོ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ.
དི་བྦེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠཾ དི་བྦཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ. ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑུ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡོ ཧི ཙུ་ཏི་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ, སོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཙུ་ཏིཾ, སོ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ པ་སྶ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མཱ་ནུ་སཾ ཝཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན.
ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཏི, ཡེ ཙ ག་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ས་མྤ་ཏི་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཙ, ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱི་ནེཏི མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་བྷོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧཱི་ལི༹་ཏེ ཨུ་ཉྙཱ་ཏེ. པ་ཎཱི་ཏེཏི ཨ་མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀ་ནྟཱ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ, ཝི་རཱུ་པ་ཝི་རཱུ་པེ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏེཏི སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ, ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ. དུ་གྒ་ཏེཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ, ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ནེ.
ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེཏི ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ གི་ཧི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་མྤི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ, ཡེ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་དཱ་པེ་ནྟི.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ནི་ར་ཡོ ཧི ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི, དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ག་ཏཱི་ཏི དུ་གྒ་ཏི. ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊྚ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཏ་ནྟི ས་མྦྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ་ཏི ནི་ར་ཡོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཧི ཨ་པཱ་ཡོ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, ན དུ་གྒ་ཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དུ་གྒ་ཏིགྒ་ཧ་ཎེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཉྩ. སོ ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ག་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཏུ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སུ་ར་ས་དི་སཾ ཨ་ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་ནི་པཱ་ཏགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ. སོ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ ས་བྦ་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཀ་མ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ནྣཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ སུ་ག་ཏིགྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ས་གྒགྒ་ཧ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ས་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ. སོ ས་བྦོ་པི ལུ་ཛྫ་ན་པྤ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ཏྟ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ལཱ་བྷོཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ས་དྡྷཱ་དི་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་ན་ལཱ་བྷོ. སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་སྶ པཱུ་ར་ཎནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པཱུ་ར་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ས་ཏྟ སེ་ཁཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པཱུ་རེ་ནྟི ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་ཀྑོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཧི པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏཾ པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ གི་ཧཱི་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཝ་ཧཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་མྨ་ས་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མེ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི བུ་དྡྷཱ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ. རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏནྟི རཱ་གེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི་པི, རཱ་གེ་ན ཝཱ སཾ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ར་ཉྙ་མི་ཝ ཙོ་རེ་ཧི ཏེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་རཱ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན རཱ་གེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི པ་གེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ མཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, རཱ་གཱ་དི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨོ་ཎ་ཏི་ཨུ་ཎྞ་ཏི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཐི་ནཾ མི་དྡྷཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ག་མ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨ་ཏྠ་ཝེ་དནྟི ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏུ་ཊྛི་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་ཝེ་དནྟི ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏུ་ཊྛིཾ. ‘‘ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ’’ནྟི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཧི ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ, སོ ཧེ་ཏུ. ཉཱ་པ་ཀོ ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ཀཱ་ར་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ. ཏ་ཏོ་ནེ་ན ཉཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏྠོ ཕ་ལཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཧེ་ཏུ་སོ ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ་པི ཧི ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ད་ཡོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ. དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ. མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ, མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི. ཨི་མཱ་ནཱིཏི མེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ སེ་ཊྛ་པ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ གི་ཧཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་བྦ་མྤི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན…པེ… ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷཱི་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་སི་དྡྷཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷི་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ཙི་ནྟ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ན་མ་ཏྟ་མྤི མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་ཝཱིཏི པ་ཀཱ་སཾ. པ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ར་ཧོཏི ཨ་པྤ་ཀཱ་སཾ. ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ཏེ་སཾ པུ་ར་ཏོ. ཏེ་སུ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཧི ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ན་ཝ་ཀེ་ཧི ཐེ་རེ་ཧི ཙ. པ་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ གུ་ཎེ་ཧི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནཾ ‘‘དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནཾ. མ་མ་ཏྟ་བོ་དྷ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ར་མྨུ་ཁ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཱ་ནཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ནཱ པ་ས་ནྣེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཉྩ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ཡ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ནཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷ་ཏཱ མུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ས་ནྣ་ཏཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
ལཱ་བྷ-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ལ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. སོ ཙེ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨི་ཀཱ, པ་རི་སུ་དྡྷ་ག་མ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ས་མྨཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཡྻཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ, པ་གེ་ཝ པ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་ནྟི མཱུ་ལ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ལཱ་བྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ. ཏཾ ནེ་ཝ གི་ཧཱི་ནཾ དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བུ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ སུ་ཀ་རཱ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཙ་སྶ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཋ་པ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ. ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷོ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལོ. ཏ་ཡི་དཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལཱ་བྷཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཙ ཧོ་ཏི.
ཨི་མཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མཾ. ན ཧི…པེ… ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྦྷོ་པི ཏཱ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ཏོ པཱུ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ ལཱ་བྷ་སྶ དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པཱུ་རི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ནོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ནྟ་སྶ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཝ་སྶཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དཱ་ནཾ པ་ན་སྶ ན ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཀྑི་ཀཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི པ་ཊི་བྷཱ་གོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཝ་ཏྟ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ་པི ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ན ཀ་སྶ་ཙི ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ.
སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡཱཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་དྷི་མྷི སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ, སུ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཀོ་ས་ལླཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱ་ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི པཱུ་རེ་ཧི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ དུ་པྤཱུ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ མ་ཧ་པྥ་ལོ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ཝ་ག་རུ་ཏ་རེ་ཧི ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཙ པུ་གྒ་ལོ ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷཱི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཡ ལོ་ཀེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ དུ་པྤ་ཛ་ཧ་དཱ་ན་མ་ཡ་སྶ སཱི་ལ་མ་ཡ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ སུ་དཱུ་རེ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶི་མ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནེ་ཝ ཨི་སྶཱ ན མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་དྷུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་དཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི བྷ་ཛ་ནྟི ནཾ བ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༥.༣༤). སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ ཨི་དྷཱ་ནི་སཾ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱ་ན་སྶ. པ་ཏྟ་ག་ཏ་མ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི པ་ཏྟ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ. བྷ་ཡེ ཝཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི དེ་ཡྻ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ དཱ་ན་སྶ པཱུ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་སུ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ་སུ. ཨི་མཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. མ་ཧཱ་གི་རི་གཱ་མོ ནཱ་མ ནཱ་ག་དཱི་པ་པ་སྶེ ཨེ་ཀོ གཱ་མོ་ཝ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པཱིཏི ཨ་པྤ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ས་མཱ་ནཱ་པི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ས་བྷཱ་གནྟི ས་བྷཱ་གཾ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཐེ་རཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ མེ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་རི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཀི་ར སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ་པི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ. པ་ཏྟ་ག་ཏཱ་ཁཱི་ཡ་ན་སྶ པ་ན ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ…པེ… ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
གི་རི་བྷ་ཎྜ་མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི ས་ཀ་ལ་ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ས་མུ་དྡེ ཙ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ་དི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱི་པ་པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡ. ཏ་སྶཱ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཉྫྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ལེ་སེ་ན་པི. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཝེ་ད་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཛྫཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཧཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ, མ་མ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན་པི ས་བྦཱ་པི་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཏེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་པྤི་སྶ་ཏི. ཐེ་རཱི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཐེ་ར་སྶ པ་ན སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི.
ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི. ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན་པི ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ཏ་ཏྲ་ནྟེ ད་ས་ནྟེ ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ. ཝི་ས་དི་སུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ན་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི. ཁ་ཎྜི་ཀ་ཏཱ བྷི་ནྣ་ཏཱ ཁ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ཎྜཾ, སཱི་ལཾ. ཚི་དྡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན གཱ་ཝཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ས་བ་ལཾ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ཧེ་ཝ བི་ནྡཱུ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་ཧི ཝི་མི་སྶཾ ཀ་མྨཱ་སཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ས་བ་ལ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི. སཱི་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ་སཾ སཱི་ལཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་མཱ་ཧ. བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་རཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི བྷུ་ཛི་སྶོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི. ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི.
ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན, ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་རཱ་མ་ཊྛུནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ སཱི་ལེ་སུ དོ་སོ’’ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛུཾ, ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི.
ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱི་ལེ་ན སཱ་མ་ཉྙཾ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏཾ ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ’’ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན སི་ཡཱ, ཏཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི མ་གྒ་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི མ་གྒ་སཱི་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཱ་ཡནྟི ཡཱ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ. དི་ཊྛཱིཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ནི་དྡོ་སཱཏི ནི་དྡྷུ་ཏ་དོ་སཱ, ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་གཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི. ས་ཡཾ ནི་ཡྻ་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ ས་ཏྠུ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི, ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོ, ཏ་སྶ, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝནྟི ས་དི་ས་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་བྷི་ནྣ་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནནྟི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ. པི་ཡཾ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི པི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱ. ག་རུཾ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ. ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝི་ཝ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཝི་ཝ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཝ་ད་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་གྒི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ ཀ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟ་མཱ་ཛ་ཉྙ་ཡཱ་ནཾ ཚེ་ཀེ་ན སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ར་ཧཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ, ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ’ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ‘‘མེ་ཏྟཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎཱ་བྷི་བྱཱ་ཧཱ་རཾ བྱཱ་ཧ་ར་ཏི. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་དྡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན བྱཱ་པཱ་དོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དཱ་ནི མ་མ བྱཱ་པཱ་དོ ནཱ་མ ས་བྦ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ.
བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎཾ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་སཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱ་ག་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ, རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དོ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི. ཏ་ཡི་དཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ ཧི…པེ… ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི. ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ས་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི.
ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡོ མཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མ་སྨཱིཏི རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཧཾ ཨ་སྨཱི་ཏི. ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ. པུ་ན ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ན་ཏྠཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༥. བྷ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤-༡༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་མྨཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ. ཀ་མྨེ ར་ཏོ ན ག་ནྠ་དྷུ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རེ ཝཱ་ཏི ཀ་མྨ་ར་ཏོ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡུ་ཏྟོཏི ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཡུ་ཏྟོ པ་སུ་ཏོ. ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོཏི ཨི་ཏྠི་ཝ་ཎྞ་པུ་རི་ས་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་པ་ནཾ. པ་ཉྩ་མེ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
བྷ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཀ་ཙེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷོ, སོ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏོ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་གི་ལཱ་ནོཏི དྷཱ་ཏུ་ས་ངྑ་ཡེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་རཱི་རོ.
ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ར་ས་དི་སཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཏི་ཎྞཱ ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཝི་ག་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ ན ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ. སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ རཱ་ག་ཝི་ཀྑེ་པེ་སུ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ ཙ ཏི་ཊྛ་ཀ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ, ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ན པ་རཾ པ་ཙྩེ་ཏི, ན་སྶ པ་རོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ.
གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏོ. བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སོ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དི་ས་ཏྟེ་ཧི ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ཡ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ. ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཏ་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་མཱ་ག་མེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ.
སོ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ མ་ཙྪ་གྷཱ་ཏ་ཀནྟི མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཾ ཀེ་ཝ་ཊྚཾ. ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱདཱི་སུ ཨུ་ར་བྦྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ, ཨུ་ར་བྦྷེ ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ. སཱུ་ཀ་རི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེཏི ནཱ་ཏི་ཀཱ་ནཱ་མ་ཀཾ གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ. དྭི་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏི་མ་ཧཱ་པི་ཏི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭེ གཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ. ཉཱ་ཏཱི་ན་ཉྷི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ གཱ་མོ ཉཱ་ཏི་ཀོ, ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝ ནཱ་ཏི་ཀོ ཉ-ཀཱ་ར་སྶ ན-ཀཱ་རཱ་དེ་སོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ན ནཱ་ཡ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༧༤; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༣༤) ཝི་ཡ. སོ ཀི་ར གཱ་མོ ཡེ་སཾ ཏ་དཱ ཏེ་སཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཝ་སི་ཏོ, ཏེ་ན ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ དྭཱི་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ. གི་ཉྫ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ, གི་ཉྫ་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐོ. སོ ཧི ཨཱ་ཝཱ་སོ ཡ་ཐཱ སུ་དྷཱ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར པ་དེ་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཀྑ་ར་མ་རུ་མྤ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶཱ ཀ་ཐི་ནཱ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཱ, ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི་པི སི་ལཱ་མ་ཡཱ་ནི ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ དཱི་གྷ་པུ་ཐཱུ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཏུ་ལཱ་ཡོ ས་བྦཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཏཱ་ཧི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡེ པཱ་སཱ་དེ’’ཏི.
ར་ཏྟི་ནྡི་ཝནྟི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་དི་ཝཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་དཾ. བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱཏི བ་ཧུ ཝ་ཏ མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཏ་ད་ནྟ་རནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཝེ་ལཾ. ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ དི་ཝ་སཾ ཡཱ་པ་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ. ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛ་ཝཱ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཝེ་ས་ནི་ཀྑ་མོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ནི་ཀྑ་ནྟེཏི ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ. པ་ཏི་ག་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩཱ་ག་ཏཱ་ཡ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི. སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ, མ་མ ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཾ ཁ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཙེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་སྶ, བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཝི་པ་ཏྟིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཀ་ནྟ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཀཱ་ཡེ ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ས་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོཏི ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧོ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ. པ་ཡོ་ག་ཝཱི་རི་ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝཱི་རི་ཡཾ. ན པ་ཊི་ཝཱ་ཏི ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི, ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ནཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྒྷ་ར་ཎཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡-༢. སཱ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡-༢༢. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ, ཀ་པྤ-ས་དྡོ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ་པི ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཕ་ར་ཎ་མྤི སི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སོ་ཝ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ནྟ་ཏྠོ ཀ་པྤ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་རཱི་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཀ་ཏ་མ་ནུ་ཉྙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་ཙི་ཏྟོ’’ཏི, ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི དུ་བྦ་ཙོ, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ དོ་ཝ་ཙ་སྶཾ, ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི་ཏཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་མེ་ཝ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་དྷཱ་ནོ ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་པཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་ཏི པཱ་པ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. སཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཱ་ཡ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་མི་ཏྟོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
སཱ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ མ་ར་ཎ་སྶ ཙ ས་མྦྷ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ’’ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་ནི ས་མྨཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡོ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ’’ཏི. ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གུནྟི ས་ཀ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཙ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ལེ་ས་སྶ་པི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཋི་ཏི-ས་དྡོ, ཏ་སྨཱ ཋ་པ་ན་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་ཊྛ་ཨ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ན. ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ལླཾ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལླི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཀ་ལླི་ཏེ ཀ་ལླི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀུ་ས་ལོ ཀ་ལླི་ཏ་ཀུ་ས་ལོ. ཧཱ་སེ་ཏུཾ ཏོ་སེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ. ཀ་ལླཾ ཀཱ་ཏུནྟི ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་མ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ས་མ་ཏྠཾ ཀཱ་ཏུཾ. ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ ཏ་སྶ གོ་ཙ་རེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་ས་ལོ ཚེ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ དྷ་མྨེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏུནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ.
ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ནི་ཀྑ་ནྟནྟི ནི་སྶ་ཊཾ. མུ་ཏྟནྟི ཝི་སྶ་ཊྛཾ. ཝུ་ཊྛི་ཏནྟི ཨ་པེ་ཏཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. གེ་དྷ་མྷཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཏོ. ཨི་ད་མྤཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མཱ་ཧ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ས་མྦཱ་དྷེཏི ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤཱི་ལེ༹ ས་ངྐ་རེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ. ཨོ་ཀཱ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཨོ་ཀཱ་སོ. ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཡ་སྨཱ སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ སོ་ཙ་ནཾ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་ནྟཱ་པོ ཨ་ནྟོ་ཏཱ་པོ ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ སོ་ཀོ, ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ སོ་ཙི་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༢.༣༥༣-༣༥༤; སཾ. ནི. ༢.༦༣) པ་རི་དེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་པ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝོ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཉྷི ཨི་དྷ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ. དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ, ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཡ་ཏི ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཀ་མ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཝཱ ཉཱ་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཉཱ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཧ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་མ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་མེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. པ་ཋ་མ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱིཏི མ་ན་སོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ཌྜྷིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོཏི ཝཱ མ་ན་སཱ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ. ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡ-ས་དྡོ. ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༡). ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་དྷ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
པ་ཋ་མ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ན་མཱ་ལ༹་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལཱ༹ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ནི་རཱ་མི་སེ་ན སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི སཱུ་རི་ཡ་ཙ་ནྡ་པ་ཛྫོ་ཏ་མ་ཎི་ཨུ་ཀྐཱ་ཝི་ཛྫུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ དི་ཝཱ ར་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སྶ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཡ་ཐི་ཙྪ་ཀཾ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀ་ཉྩ སོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ར་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡེ་ན ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏི, དི་ཝཱ་རི་ཝ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི’’ནྟི. དི་ཝཱ་ཏི ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་རི་ཝ ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནེ་ན དི་ཝཱ…པེ… ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ནེ་ན དི་ཝཱ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ དི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ་ནེ་ན ར་ཏྟིཾ…པེ… མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ར་ཏྟི་ཡཾ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ དི་ཝཱ་པི ར་ཏྟིཾ དི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊེ་ནཱཏི ཐི་ན་མི་དྡྷེ་ན ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན. ཨ་ནོ་ན་དྡྷེ་ནཱཏི ཨ་ས་ཉྪཱ་དི་ཏེ་ན. ས་ཧོ་བྷཱ་ས་ཀནྟི ས་ཉྙཱ་ཎོ་བྷཱ་སཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ རཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ དི་བྦ་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྷ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་རི མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ. ས་མུ་གྒ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན. དྷུ་མཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ དྷུ་མཱ་ཏ་ཏྟཱ སཱུ་ན་ཏྟཱ. སེ་ཏ་ར་ཏྟེ་ཧི ཝི་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཝི་མི་སྶི་ཏཾ ནཱི་ལཾ, པུ་རི་མ་ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནཱི་ལཾ ཝི་ནཱི་ལཾ, ཝི་ནཱི་ལ་མེ་ཝ ཝི་ནཱི་ལ་ཀནྟི ཀ-ཀཱ་རེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མཱ་ཧ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘པཱི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ’’ནྟི. པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ནཱི་ལཾ ཝི་ནཱི་ལ་ཀནྟི ཀུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཀ-ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༦; ཨ. ནི. ༥.༢༡༣). པ་རི་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཀཱ་ཀ་དྷ་ངྐཱ་དཱི་ཧི. ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ནཾ པུ་བྦནྟི ཝི་སྶ་ཝ་ནྟ་པུ་བྦཾ, ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟ་པུ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་པུ་བྦ་ཏཾ.
སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡོ ‘‘པ་སྶེ་ཡྻ ས་རཱི་རཾ སཱི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, སོ བྷི་ཀྑུ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི ས་དི་ས་ཏཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱུཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཨུ་སྨཱཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ. ཨེ་ཝཾ་པཱུ་ཏི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡུ་ཨཱ་དི་ཝི་ག་མེ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ. སེ་སཱ་ཝ་སེ་ས་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཡུ་ཏྟནྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ཀྑཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ སེ་སེ་ན ཨ་པྤཱ་ཝ་སེ་སེ་ན མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ཧ་ཏྠ་ཊྛི་ཀནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་བྷེ་ད་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་རོ་ཝ་སྶི་ཀཱ་ནཱིཏི ཏི་རོ་ཝ་སྶ་ག་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཱི’’ཏི. པུ་རཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཙུ་ཎྞ་ཏཱ ཨི་དྷ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ. སོ ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ. ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༤; ༢.༣༧༦; མ. ནི. ༡.༡༠༩) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ.
ཨུ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ནི་ཧཱི་ནནྟི ལཱ་མ་ཀཾ, ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝཱ. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནནྟི བཱ་ལཱ་ནཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་རི་ཡནྟི ན ནི་དྡོ་སཾ. ནི་དྡོ་ས་ཊྛོ ཧི ཨ་རི་ཡ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨུ་ཏྟ་མཾ ན པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝཱ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ན་རི་ཡཾ. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་པུ་ལཱ་ན་ཏྠ་ས་ཧི་ཏཾ. ཏཱ་དི་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ’’ནྟི. ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་ཏི པ་ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. ཧ་ཏྠི་སྨིནྟི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཧ་ཏྠི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ ‘‘ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ
༡-༤. སེ་ཁ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡-༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ སེ་ཁཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་གུ་ཎ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ལ་དྡྷ་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
སེ་ཁ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫཾ བྷ་ཛ་ནྟི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཡ ས་ཧ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གེ ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཝི་ཛྫཱ. པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཏཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ. པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཏཱ་སུ ཡཱ ཀཱ་ཙི ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཛྫཱ, སེ་སཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫཱ་པི ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི ‘‘ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱ, ཏེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཚ་ཊྛེ ཀོ་དྷ་ནོཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱི་ལོ. ཡ་སྨཱ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་དྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཀོ་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ་དྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཋ་མཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ’’ཏི. སོ པ་ན ཡ་ཐཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ནི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ནི་ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་སཱ་ཡཱཏི པ་རི་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ.
གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཀཾ གཱུ་ཐེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟིཾ གཱུ་ཐོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ མ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི མ་ཀྑོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཀྑཱི. པ་ལཱ༹་ས་ཏཱི་ཏི པ་ལཱ༹་སོ, པ་ར་སྶ གུ་ཎེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ལཱ༹་སཱི. པ་ལཱ༹་སཱི པུ་གྒ་ལོ ཧི དུ་ཏི་ཡ་སྶ དྷུ་རཾ ན དེ་ཏི, ས་མཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ལཱ༹་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶུ་ཀཱི. མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་ཙྪ་རཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཙྪ་རཱི. ས་ཋ་ཡ་ཏི ན ས་མྨཱ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཋོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཝེ་ད་ན་ཏོ. མཱ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི མཱ་ཡཱ་ཝཱི. མི་ཙྪཱ པཱ་པི་ཀཱ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ དི་ཊྛཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ མི་ཙྪ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛིཾ, ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛཱི་པ་རཱ་མཱ་སཱི. ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི, ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི, ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ཐི་ར་གྒཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ་ཝ ལ་དྡྷིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, དུ་ཀྑེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན བ་ཧུ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛིཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་དི་སོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝཱ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏ’’ནྟི ཀུ་མྨོ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་ཙྪ་པོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཀེ ཨ་ངྒེ ཀེ་ན་ཙི གྷ་ཊི་ཏེ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧ་ཏི, ན བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ‘‘ན སུ་ནྡ་རོ ཏ་ཝ གཱ་ཧོ, ཚ་ཌྜེ་ཧི ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ཏཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ད་ཡེ ཨེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ སུ་སུ་མཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཾ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཚ་ལ༹་ངྒ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ས་ཏྟ་མེ ད་ཀྑ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ, པ་རི་ཙྩཱ་ག་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ, ཏ་སྶཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཙ. ཨི་དྷ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ཁེ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན. རཱ་གོ ཝི་ན་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ, རཱ་ག་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དི་ཀཱ པ་ཊི་པ་དཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི.
‘‘པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ སུ་མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ དཱ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་མ་ནོ ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡེཏི ད་ད་ནྟོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སཱ་ར་ཏོ དྷ་ན་ཏོ སཱ་རཱ་དཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻ. ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཾ, ཨ་ཧོ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་སཱཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རཱི, ཨེ་སཱ.
སཱི་ལ་ས་ཉྙ་མེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ཝ་རེ་ན. ཧ་ཏྠ་པཱ་དེཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ. མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ མུ་ཁོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཚ་ལ༹་ངྒ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨-༡༡. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨-༤༡. ཨ་ཊྛ་མེ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཨཱ་ར་མྦྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ར་བྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི. ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི. པ་ར་ཀྐ་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཊུ་པ་ཊུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ན་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. ནཱ་གི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. དྭཱ་ད་ས་མེ མཱ་ཧཾ ནཱ་གི་ཏ ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མནྟི མཱ ཨ་ཧཾ ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཏྠེ་མི. མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོཏི ཡ་སོ ཙ མ་ཡཱ མཱ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. པ་ཉྩ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧཱིཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ནཱ་གི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུནྟི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༧༢) ཡོ ཙུ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ཏྟཱ་ནི ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ནྟོ མ་ལླ་ཀ་མུ་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཝཱ གྷཾ་ས་ནྟོ ན་ཧཱ་ཡ་ཏི, སོ ‘‘ན་ཧཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ན་ཧཱ་ཡ་ཏི, སོ ‘‘པ་རི་སི་ཉྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ས་རཱི་རེ ཏ་ཐཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ནཱ་མ ནུ་པ་ལི་མྤ་ཏི ཨ་ཙྪ་ཚ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨུ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུ’’ནྟི.
པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀོ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧཱ, ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སི་ཁི་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ, ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཀ་སྶ་པ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་མྤི ན་ག་རཾ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀ་དཱ་ཙི པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ཙྪི་མ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ. ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་མེ་ཝ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨ་ཙ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ སོ་པཱ་ན་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, མ་ཉྩ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨི་དཱ་ནི ‘‘པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་ག་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ མཱ་པེ་སི ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ར་ཉྙོ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཱ་ནི ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ནི་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ནི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་སི. ཐེ་རོ དུ་པ་ཊྚེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི, ས་ཧོ་ཏ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ ས་བྦེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡ་ནྟ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ནི སི་ཉྩ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཧཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཐེ་རོ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལླ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དྭཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཀ་སི་ཏ་པ་དུ་མ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ, ཏཱ་རཱ་མ་རཱི་ཙི་ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཉྩ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ སི་རི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧ་ས་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི ཙ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ལཱ ག་ནྠི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ, དྭ་ཏྟིཾ་ས སཱུ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་དྭ་ཏྟིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ སུ་དྷ་ནྟ་ཙཱ་མཱི་ཀ་ར་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ, སུ་པ་རི་སོ་དྷི་ཏ་པ་ཝཱ་ལ༹་རུ་ཙི་ར་ཏོ་ར་ཎཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ནཱི་ལ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ས་དི་ས་ཀེ་ས་ཏ་ནུ་རུ་ཧཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཝི་ནི་གྒ་ཏ་སུ་ཛཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་ར་སཱུ་པ་སོ་བྷི་ཏཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏ་མེ་གྷ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་སུ་ཙྪཱ་དི་ཏཾ ཛ་ངྒ་མ་མི་ཝ ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་རཾ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ར་ཏ་ན་དཱ་མ་ར་ཏ་ན་ཙུ་ཎྞ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊྚ་མི་ཝ ཨཱ་སི་ཉྩ་མཱ་ན་ལཱ་ཁཱ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ཙི་ཏྟ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཏ་ནི་པཱ་ཏ་ས་མཱ་ཀུ་ལ་མི་ཝ ནི་ར་ནྟ་ར་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་པུ་པྥ་མི་ཝ ཝཱ་ཡུ་ཝེ་ག་ས་མུ་དྡྷ་ཏ་ཙི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་ར་ཉྫི་ཏ་མི་ཝ ཨི་ནྡ་དྷ་ནུ་ཝི་ཛྫུ་ལླ་ཏཱ་ཝི་ཏཱ་ན་ས་ནྠ་ཏ་མི་ཝ ཙ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཝ་ན་ཉྩ ས་མྨཱ ཕ་ར་ནྟི. ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི ནཱ་མེ་སཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཙུ་ཎྞི་ཡ་པ་དེ་ཧི ཝཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ཡོ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་བྦ་ས་དི་སཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནོཏི ནི་རུ་ད་ཀཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནོ, སུ་ཀྑཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ད་ཀེ ག་ཏྟེ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ ཧི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ དུ་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཉྩ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ, ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ. མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཏཾ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷེ་རི་མུ་དི་ངྒ་པ་ཎ་ཝཱ་དི་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཱ་ལི༹་ཏཾ ཝཱི་ཎཱ་ཝེ་ལུ༹་གོ་མུ་ཁི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ ཏཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་ཝཱ་དི་ཏནྟི ཝཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ཏེ་སུ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུ. ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ར་གཱུ. ས་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུ. སུ་བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ སོ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ནྡ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན གཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི. ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ་ཎྚི་ཀ་མཱ་ལཱ་ཝ ག་ནྠེ་ནྟི. ཨ་ཐ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཐ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཱ་སཾ ནེ་ཝ ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི, ན པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སོ་ཀེ་ན རུ་པྤ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏཱ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ ཀི་ཏྟ་ཀོ’’ཏི. སོ ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་ཏ་རེ་ན སོ་ཀེ་ན ས་མ་པྤི་ཏོ. ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ སོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ –
‘‘ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཏྲ་སྟ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒ་མི་དཾ མ་ནོ;
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྪེ་སུ, ཨ་ཐོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏེ་སུ ཙ;