༡. པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ. མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ, མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི. ཨི་མཱ་ནཱིཏི མེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ སེ་ཊྛ་པ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ གི་ཧཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་བྦ་མྤི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན…པེ… ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷཱི་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་སི་དྡྷཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷི་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ཙི་ནྟ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ན་མ་ཏྟ་མྤི མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་ཝཱིཏི པ་ཀཱ་སཾ. པ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ར་ཧོཏི ཨ་པྤ་ཀཱ་སཾ. ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ཏེ་སཾ པུ་ར་ཏོ. ཏེ་སུ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཧི ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ན་ཝ་ཀེ་ཧི ཐེ་རེ་ཧི ཙ. པ་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ གུ་ཎེ་ཧི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནཾ ‘‘དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནཾ. མ་མ་ཏྟ་བོ་དྷ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ར་མྨུ་ཁ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཱ་ནཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ནཱ པ་ས་ནྣེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཉྩ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ཡ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ནཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷ་ཏཱ མུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ས་ནྣ་ཏཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
ལཱ་བྷ-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ལ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. སོ ཙེ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨི་ཀཱ, པ་རི་སུ་དྡྷ་ག་མ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ས་མྨཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཡྻཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ, པ་གེ་ཝ པ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་ནྟི མཱུ་ལ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ལཱ་བྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ. ཏཾ ནེ་ཝ གི་ཧཱི་ནཾ དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བུ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ སུ་ཀ་རཱ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཙ་སྶ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཋ་པ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ. ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷོ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལོ. ཏ་ཡི་དཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལཱ་བྷཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཙ ཧོ་ཏི.
ཨི་མཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མཾ. ན ཧི…པེ… ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྦྷོ་པི ཏཱ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ཏོ པཱུ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ ལཱ་བྷ་སྶ དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པཱུ་རི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ནོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ནྟ་སྶ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཝ་སྶཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དཱ་ནཾ པ་ན་སྶ ན ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཀྑི་ཀཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི པ་ཊི་བྷཱ་གོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཝ་ཏྟ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ་པི ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ན ཀ་སྶ་ཙི ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ.
སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡཱཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་དྷི་མྷི སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ, སུ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཀོ་ས་ལླཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱ་ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི པཱུ་རེ་ཧི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ དུ་པྤཱུ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ མ་ཧ་པྥ་ལོ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ཝ་ག་རུ་ཏ་རེ་ཧི ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཙ པུ་གྒ་ལོ ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷཱི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཡ ལོ་ཀེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ དུ་པྤ་ཛ་ཧ་དཱ་ན་མ་ཡ་སྶ སཱི་ལ་མ་ཡ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ སུ་དཱུ་རེ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶི་མ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནེ་ཝ ཨི་སྶཱ ན མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་དྷུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་དཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི བྷ་ཛ་ནྟི ནཾ བ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༥.༣༤). སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ ཨི་དྷཱ་ནི་སཾ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱ་ན་སྶ. པ་ཏྟ་ག་ཏ་མ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི པ་ཏྟ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ. བྷ་ཡེ ཝཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི དེ་ཡྻ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ དཱ་ན་སྶ པཱུ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་སུ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ་སུ. ཨི་མཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. མ་ཧཱ་གི་རི་གཱ་མོ ནཱ་མ ནཱ་ག་དཱི་པ་པ་སྶེ ཨེ་ཀོ གཱ་མོ་ཝ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པཱིཏི ཨ་པྤ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ས་མཱ་ནཱ་པི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ས་བྷཱ་གནྟི ས་བྷཱ་གཾ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཐེ་རཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ མེ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་རི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཀི་ར སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ་པི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ. པ་ཏྟ་ག་ཏཱ་ཁཱི་ཡ་ན་སྶ པ་ན ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ…པེ… ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
གི་རི་བྷ་ཎྜ་མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི ས་ཀ་ལ་ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ས་མུ་དྡེ ཙ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ་དི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱི་པ་པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡ. ཏ་སྶཱ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཉྫྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ལེ་སེ་ན་པི. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཝེ་ད་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཛྫཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཧཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ, མ་མ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན་པི ས་བྦཱ་པི་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཏེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་པྤི་སྶ་ཏི. ཐེ་རཱི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཐེ་ར་སྶ པ་ན སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི.
ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི. ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན་པི ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ཏ་ཏྲ་ནྟེ ད་ས་ནྟེ ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ. ཝི་ས་དི་སུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ན་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི. ཁ་ཎྜི་ཀ་ཏཱ བྷི་ནྣ་ཏཱ ཁ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ཎྜཾ, སཱི་ལཾ. ཚི་དྡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན གཱ་ཝཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ས་བ་ལཾ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ཧེ་ཝ བི་ནྡཱུ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་ཧི ཝི་མི་སྶཾ ཀ་མྨཱ་སཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ས་བ་ལ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི. སཱི་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ་སཾ སཱི་ལཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་མཱ་ཧ. བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་རཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི བྷུ་ཛི་སྶོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི. ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི.
ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན, ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་རཱ་མ་ཊྛུནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ སཱི་ལེ་སུ དོ་སོ’’ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛུཾ, ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི.
ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱི་ལེ་ན སཱ་མ་ཉྙཾ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏཾ ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ’’ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན སི་ཡཱ, ཏཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི མ་གྒ་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི མ་གྒ་སཱི་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཱ་ཡནྟི ཡཱ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ. དི་ཊྛཱིཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ནི་དྡོ་སཱཏི ནི་དྡྷུ་ཏ་དོ་སཱ, ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་གཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི. ས་ཡཾ ནི་ཡྻ་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ ས་ཏྠུ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི, ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོ, ཏ་སྶ, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝནྟི ས་དི་ས་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་བྷི་ནྣ་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.