༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ. མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ, མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི. ཨི་མཱ་ནཱིཏི མེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ སེ་ཊྛ་པ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ གི་ཧཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་བྦ་མྤི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན…པེ… ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷཱི་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་སི་དྡྷཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་བོ་དྷི་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ཙི་ནྟ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ན་མ་ཏྟ་མྤི མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་ཝཱིཏི པ་ཀཱ་སཾ. པ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ར་ཧོཏི ཨ་པྤ་ཀཱ་སཾ. ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ཏེ་སཾ པུ་ར་ཏོ. ཏེ་སུ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཧི ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ན་ཝ་ཀེ་ཧི ཐེ་རེ་ཧི ཙ. པ་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ གུ་ཎེ་ཧི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནཾ ‘‘དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནཾ. མ་མ་ཏྟ་བོ་དྷ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ར་མྨུ་ཁ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཱ་ནཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ནཱ པ་ས་ནྣེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཉྩ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ཡ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ནཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷ་ཏཱ མུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ས་ནྣ་ཏཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
ལཱ་བྷ-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ལ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. སོ ཙེ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨི་ཀཱ, པ་རི་སུ་དྡྷ་ག་མ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ས་མྨཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཡྻཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ, པ་གེ་ཝ པ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན་ནྟི མཱུ་ལ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ལཱ་བྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ. ཏཾ ནེ་ཝ གི་ཧཱི་ནཾ དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བུ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ སུ་ཀ་རཱ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཙ་སྶ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཋ་པ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ. ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷོ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལོ. ཏ་ཡི་དཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལཱ་བྷཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཙ ཧོ་ཏི.
ཨི་མཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མཾ. ན ཧི…པེ… ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྦྷོ་པི ཏཱ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ཏོ པཱུ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ ལཱ་བྷ་སྶ དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པཱུ་རི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ནོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ནྟ་སྶ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཝ་སྶཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ལི་བོ་དྷ་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དཱ་ནཾ པ་ན་སྶ ན ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཀྑི་ཀཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི པ་ཊི་བྷཱ་གོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཝ་ཏྟ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ་པི ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ན ཀ་སྶ་ཙི ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ.
སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡཱཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་དྷི་མྷི སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ, སུ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཀོ་ས་ལླཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱ་ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི པཱུ་རེ་ཧི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ དུ་པྤཱུ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ མ་ཧ་པྥ་ལོ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ཝ་ག་རུ་ཏ་རེ་ཧི ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཙ པུ་གྒ་ལོ ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷཱི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཡ ལོ་ཀེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ དུ་པྤ་ཛ་ཧ་དཱ་ན་མ་ཡ་སྶ སཱི་ལ་མ་ཡ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ སུ་དཱུ་རེ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶི་མ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནེ་ཝ ཨི་སྶཱ ན མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་དྷུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་དཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི བྷ་ཛ་ནྟི ནཾ བ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༥.༣༤). སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ ཨི་དྷཱ་ནི་སཾ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱ་ན་སྶ. པ་ཏྟ་ག་ཏ་མ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི པ་ཏྟ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ. བྷ་ཡེ ཝཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི དེ་ཡྻ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ དཱ་ན་སྶ པཱུ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་སུ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ་སུ. ཨི་མཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. མ་ཧཱ་གི་རི་གཱ་མོ ནཱ་མ ནཱ་ག་དཱི་པ་པ་སྶེ ཨེ་ཀོ གཱ་མོ་ཝ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པཱིཏི ཨ་པྤ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ས་མཱ་ནཱ་པི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ས་བྷཱ་གནྟི ས་བྷཱ་གཾ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཐེ་རཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ མེ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་རི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཀི་ར སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ་པི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ. པ་ཏྟ་ག་ཏཱ་ཁཱི་ཡ་ན་སྶ པ་ན ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ…པེ… ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
གི་རི་བྷ་ཎྜ་མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི ས་ཀ་ལ་ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ས་མུ་དྡེ ཙ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ་དི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱི་པ་པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡ. ཏ་སྶཱ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཉྫྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ལེ་སེ་ན་པི. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཝེ་ད་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཛྫཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཧཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ, མ་མ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན་པི ས་བྦཱ་པི་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཏེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་པྤི་སྶ་ཏི. ཐེ་རཱི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཐེ་ར་སྶ པ་ན སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི.
ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི. ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན་པི ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ཏ་ཏྲ་ནྟེ ད་ས་ནྟེ ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ. ཝི་ས་དི་སུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ན་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི. ཁ་ཎྜི་ཀ་ཏཱ བྷི་ནྣ་ཏཱ ཁ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ཎྜཾ, སཱི་ལཾ. ཚི་དྡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན གཱ་ཝཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ས་བ་ལཾ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ཧེ་ཝ བི་ནྡཱུ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་ཧི ཝི་མི་སྶཾ ཀ་མྨཱ་སཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ས་བ་ལ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི. སཱི་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ་སཾ སཱི་ལཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་མཱ་ཧ. བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་རཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི བྷུ་ཛི་སྶོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི. ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི.
ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན, ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་རཱ་མ་ཊྛུནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ སཱི་ལེ་སུ དོ་སོ’’ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛུཾ, ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི.
ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱི་ལེ་ན སཱ་མ་ཉྙཾ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏཾ ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ’’ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན སི་ཡཱ, ཏཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི མ་གྒ་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི མ་གྒ་སཱི་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཱ་ཡནྟི ཡཱ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ. དི་ཊྛཱིཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ནི་དྡོ་སཱཏི ནི་དྡྷུ་ཏ་དོ་སཱ, ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་གཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི. ས་ཡཾ ནི་ཡྻ་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ ས་ཏྠུ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི, ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོ, ཏ་སྶ, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝནྟི ས་དི་ས་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་བྷི་ནྣ་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ཋ་མ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནནྟི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ. པི་ཡཾ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི པི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱ. ག་རུཾ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ. ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝི་ཝ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཝི་ཝ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཝ་ད་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་གྒི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ ཀ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟ་མཱ་ཛ་ཉྙ་ཡཱ་ནཾ ཚེ་ཀེ་ན སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ར་ཧཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ, ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ’ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ‘‘མེ་ཏྟཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎཱ་བྷི་བྱཱ་ཧཱ་རཾ བྱཱ་ཧ་ར་ཏི. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་དྡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན བྱཱ་པཱ་དོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དཱ་ནི མ་མ བྱཱ་པཱ་དོ ནཱ་མ ས་བྦ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ.
བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎཾ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་སཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱ་ག་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ, རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དོ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི. ཏ་ཡི་དཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ ཧི…པེ… ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི. ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ས་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི.
ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡོ མཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མ་སྨཱིཏི རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཧཾ ཨ་སྨཱི་ཏི. ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ. པུ་ན ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ན་ཏྠཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.
ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༥. བྷ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤-༡༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་མྨཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ. ཀ་མྨེ ར་ཏོ ན ག་ནྠ་དྷུ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རེ ཝཱ་ཏི ཀ་མྨ་ར་ཏོ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡུ་ཏྟོཏི ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཡུ་ཏྟོ པ་སུ་ཏོ. ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོཏི ཨི་ཏྠི་ཝ་ཎྞ་པུ་རི་ས་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་པ་ནཾ. པ་ཉྩ་མེ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
བྷ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཀ་ཙེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷོ, སོ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏོ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་གི་ལཱ་ནོཏི དྷཱ་ཏུ་ས་ངྑ་ཡེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་རཱི་རོ.
ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ར་ས་དི་སཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཏི་ཎྞཱ ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཝི་ག་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ ན ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ. སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ རཱ་ག་ཝི་ཀྑེ་པེ་སུ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ ཙ ཏི་ཊྛ་ཀ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ, ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ན པ་རཾ པ་ཙྩེ་ཏི, ན་སྶ པ་རོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ.
གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏོ. བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སོ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དི་ས་ཏྟེ་ཧི ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ཡ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ. ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཏ་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་མཱ་ག་མེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ.
སོ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ མ་ཙྪ་གྷཱ་ཏ་ཀནྟི མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཾ ཀེ་ཝ་ཊྚཾ. ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱདཱི་སུ ཨུ་ར་བྦྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ, ཨུ་ར་བྦྷེ ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ. སཱུ་ཀ་རི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེཏི ནཱ་ཏི་ཀཱ་ནཱ་མ་ཀཾ གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ. དྭི་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏི་མ་ཧཱ་པི་ཏི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭེ གཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ. ཉཱ་ཏཱི་ན་ཉྷི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ གཱ་མོ ཉཱ་ཏི་ཀོ, ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝ ནཱ་ཏི་ཀོ ཉ-ཀཱ་ར་སྶ ན-ཀཱ་རཱ་དེ་སོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ན ནཱ་ཡ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༧༤; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༣༤) ཝི་ཡ. སོ ཀི་ར གཱ་མོ ཡེ་སཾ ཏ་དཱ ཏེ་སཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཝ་སི་ཏོ, ཏེ་ན ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ དྭཱི་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ. གི་ཉྫ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ, གི་ཉྫ་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐོ. སོ ཧི ཨཱ་ཝཱ་སོ ཡ་ཐཱ སུ་དྷཱ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར པ་དེ་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཀྑ་ར་མ་རུ་མྤ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶཱ ཀ་ཐི་ནཱ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཱ, ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི་པི སི་ལཱ་མ་ཡཱ་ནི ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ དཱི་གྷ་པུ་ཐཱུ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཏུ་ལཱ་ཡོ ས་བྦཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཏཱ་ཧི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡེ པཱ་སཱ་དེ’’ཏི.
ར་ཏྟི་ནྡི་ཝནྟི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་དི་ཝཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་དཾ. བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱཏི བ་ཧུ ཝ་ཏ མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཏ་ད་ནྟ་རནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཝེ་ལཾ. ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ དི་ཝ་སཾ ཡཱ་པ་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ. ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛ་ཝཱ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཝེ་ས་ནི་ཀྑ་མོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ནི་ཀྑ་ནྟེཏི ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ. པ་ཏི་ག་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩཱ་ག་ཏཱ་ཡ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི. སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ, མ་མ ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཾ ཁ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཙེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་སྶ, བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཝི་པ་ཏྟིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཀ་ནྟ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཀཱ་ཡེ ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ས་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོཏི ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧོ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ. པ་ཡོ་ག་ཝཱི་རི་ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝཱི་རི་ཡཾ. ན པ་ཊི་ཝཱ་ཏི ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི, ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ནཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྒྷ་ར་ཎཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.