༣. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡-༢. སཱ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡-༢༢. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ, ཀ་པྤ-ས་དྡོ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ་པི ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཕ་ར་ཎ་མྤི སི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སོ་ཝ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ནྟ་ཏྠོ ཀ་པྤ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་རཱི་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཀ་ཏ་མ་ནུ་ཉྙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་ཙི་ཏྟོ’’ཏི, ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི དུ་བྦ་ཙོ, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ དོ་ཝ་ཙ་སྶཾ, ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི་ཏཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་མེ་ཝ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་དྷཱ་ནོ ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་པཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་ཏི པཱ་པ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. སཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཱ་ཡ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་མི་ཏྟོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
སཱ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ མ་ར་ཎ་སྶ ཙ ས་མྦྷ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ’’ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་ནི ས་མྨཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡོ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ’’ཏི. ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གུནྟི ས་ཀ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཙ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ལེ་ས་སྶ་པི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཋི་ཏི-ས་དྡོ, ཏ་སྨཱ ཋ་པ་ན་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་ཊྛ་ཨ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ན. ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ལླཾ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལླི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཀ་ལླི་ཏེ ཀ་ལླི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀུ་ས་ལོ ཀ་ལླི་ཏ་ཀུ་ས་ལོ. ཧཱ་སེ་ཏུཾ ཏོ་སེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ. ཀ་ལླཾ ཀཱ་ཏུནྟི ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་མ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ས་མ་ཏྠཾ ཀཱ་ཏུཾ. ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ ཏ་སྶ གོ་ཙ་རེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་ས་ལོ ཚེ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ དྷ་མྨེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏུནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ.
ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ནི་ཀྑ་ནྟནྟི ནི་སྶ་ཊཾ. མུ་ཏྟནྟི ཝི་སྶ་ཊྛཾ. ཝུ་ཊྛི་ཏནྟི ཨ་པེ་ཏཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. གེ་དྷ་མྷཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཏོ. ཨི་ད་མྤཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མཱ་ཧ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ས་མྦཱ་དྷེཏི ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤཱི་ལེ༹ ས་ངྐ་རེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ. ཨོ་ཀཱ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཨོ་ཀཱ་སོ. ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཡ་སྨཱ སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ སོ་ཙ་ནཾ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་ནྟཱ་པོ ཨ་ནྟོ་ཏཱ་པོ ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ སོ་ཀོ, ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ སོ་ཙི་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༢.༣༥༣-༣༥༤; སཾ. ནི. ༢.༦༣) པ་རི་དེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་པ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝོ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཉྷི ཨི་དྷ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ. དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ, ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཡ་ཏི ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཀ་མ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཝཱ ཉཱ་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཉཱ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཧ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་མ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་མེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. པ་ཋ་མ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱིཏི མ་ན་སོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ཌྜྷིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོཏི ཝཱ མ་ན་སཱ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ. ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡ-ས་དྡོ. ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༡). ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་དྷ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
པ་ཋ་མ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ན་མཱ་ལ༹་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལཱ༹ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ནི་རཱ་མི་སེ་ན སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི སཱུ་རི་ཡ་ཙ་ནྡ་པ་ཛྫོ་ཏ་མ་ཎི་ཨུ་ཀྐཱ་ཝི་ཛྫུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ དི་ཝཱ ར་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སྶ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཡ་ཐི་ཙྪ་ཀཾ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀ་ཉྩ སོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ར་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡེ་ན ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏི, དི་ཝཱ་རི་ཝ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི’’ནྟི. དི་ཝཱ་ཏི ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་རི་ཝ ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནེ་ན དི་ཝཱ…པེ… ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ནེ་ན དི་ཝཱ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ དི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ་ནེ་ན ར་ཏྟིཾ…པེ… མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ར་ཏྟི་ཡཾ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ དི་ཝཱ་པི ར་ཏྟིཾ དི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊེ་ནཱཏི ཐི་ན་མི་དྡྷེ་ན ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན. ཨ་ནོ་ན་དྡྷེ་ནཱཏི ཨ་ས་ཉྪཱ་དི་ཏེ་ན. ས་ཧོ་བྷཱ་ས་ཀནྟི ས་ཉྙཱ་ཎོ་བྷཱ་སཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ རཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ དི་བྦ་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྷ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་རི མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ. ས་མུ་གྒ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན. དྷུ་མཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ དྷུ་མཱ་ཏ་ཏྟཱ སཱུ་ན་ཏྟཱ. སེ་ཏ་ར་ཏྟེ་ཧི ཝི་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཝི་མི་སྶི་ཏཾ ནཱི་ལཾ, པུ་རི་མ་ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནཱི་ལཾ ཝི་ནཱི་ལཾ, ཝི་ནཱི་ལ་མེ་ཝ ཝི་ནཱི་ལ་ཀནྟི ཀ-ཀཱ་རེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མཱ་ཧ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘པཱི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ’’ནྟི. པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ནཱི་ལཾ ཝི་ནཱི་ལ་ཀནྟི ཀུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཀ-ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༦; ཨ. ནི. ༥.༢༡༣). པ་རི་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཀཱ་ཀ་དྷ་ངྐཱ་དཱི་ཧི. ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ནཾ པུ་བྦནྟི ཝི་སྶ་ཝ་ནྟ་པུ་བྦཾ, ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟ་པུ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་པུ་བྦ་ཏཾ.
སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡོ ‘‘པ་སྶེ་ཡྻ ས་རཱི་རཾ སཱི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, སོ བྷི་ཀྑུ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི ས་དི་ས་ཏཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱུཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཨུ་སྨཱཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ. ཨེ་ཝཾ་པཱུ་ཏི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡུ་ཨཱ་དི་ཝི་ག་མེ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ. སེ་སཱ་ཝ་སེ་ས་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཡུ་ཏྟནྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ཀྑཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ སེ་སེ་ན ཨ་པྤཱ་ཝ་སེ་སེ་ན མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ཧ་ཏྠ་ཊྛི་ཀནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་བྷེ་ད་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་རོ་ཝ་སྶི་ཀཱ་ནཱིཏི ཏི་རོ་ཝ་སྶ་ག་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཱི’’ཏི. པུ་རཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཙུ་ཎྞ་ཏཱ ཨི་དྷ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ. སོ ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ. ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༤; ༢.༣༧༦; མ. ནི. ༡.༡༠༩) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ.
ཨུ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ནི་ཧཱི་ནནྟི ལཱ་མ་ཀཾ, ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝཱ. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནནྟི བཱ་ལཱ་ནཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་རི་ཡནྟི ན ནི་དྡོ་སཾ. ནི་དྡོ་ས་ཊྛོ ཧི ཨ་རི་ཡ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨུ་ཏྟ་མཾ ན པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝཱ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ན་རི་ཡཾ. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་པུ་ལཱ་ན་ཏྠ་ས་ཧི་ཏཾ. ཏཱ་དི་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ’’ནྟི. ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་ཏི པ་ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. ཧ་ཏྠི་སྨིནྟི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཧ་ཏྠི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ ‘‘ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.