༡. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་སེ་ན ནི་སྶི་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ’’ཏི. ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ རཱ་གཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན་པི མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ རཱ་ག་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ན དུ་མྨ་ནོཏི ཨ་ནི་ཊྛེ ཨ་དུ་སྶ་ནྟོ ན དུ་མྨ་ནོ. པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ཨི་ཊྛེ་པི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ན ས་མཾ ས་མྨཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཏི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏོ. ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་ད་ན་ཏོ ‘‘ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནི་ཙྩ་ཝི་ཧཱ་རོ ས་བྦ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝེ་ལ་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ‘‘ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ན དུ་མྨ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཉྩཱ་ཏི ད་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. རཱ་ག་དོ་ས་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀ་ཐཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཡཾ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཊྛཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢-༧. དུ་ཏི་ཡེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༨༠) ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷནྟི ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཕུ་ས་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ར་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ. བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཙ་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༡༡) ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་ཝུ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་ཊཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཝུ་ཊཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པི་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚནྟི པ་ར་ཀུ་ཊྚཾ, ཀུ་ཊྚ་སྶ པ་ར་བྷཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ. ཀུ་ཊྚོཏི ཙ གེ་ཧ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཀཱ་རོཏི གེ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པ་པཱ་ཀཱ་རོ. པ་བྦ་ཏོཏི པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ. ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ནོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཡ.
ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་མྨུ་ཛྫནྟི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་མུ་ཛྫནྟི སཾ་སཱི་ད་ནཾ. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཉྩ ནི་མུ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ. ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. པ་ལླ་ངྐེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོཏི པ་ཀྑེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ས་ཀུ་ཎོ. ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་ར་ཎེ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ, ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ. པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཝཱ ཚུ་པ་ཏི. པ་རི་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལཱ ཝི་ཡ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མྤི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྲ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.
དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཱ. དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠཱ དི་བྦཱ པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩཱ་པི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཏཱ་དི་སཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཱ. ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ཙ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི་པི སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. ཏཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡཱཏི སུ་དྡྷཱ་ཡ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཡ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡཱཏི མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་དྡ་ས་ཝ་ནེ མཱ་ནུ་སི་ཀཾ མཾ་ས་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡ. ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏཱིཏི དྭེ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ, དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ས་དྡེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱཏི ཡེ ས་དྡཱ དཱུ་རེ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་པི, ཡེ ཙ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་དེ་ཧ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པཱ་ཎ་ཀ་ས་དྡཱ་པི, ཏེ སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཨི་ད་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ. ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ. པ་རི་ཙྩཱཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཙཱ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ. དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, དྭེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ཏཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི. དུ་ཝི་དྷཾ པ་ན དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙཱ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ. སེ་སཱ་ནི ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ཏཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི. ས་མོ་ཧཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ས་མོ་ཧཾ. མོ་ཧ་སྶ པ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ. ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནུ་ག་ཏཾ པ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. ས་བྦ་མྤི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཉྩ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་མ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༢) ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ…པེ… པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱུ་ལཾ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོ, ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ཝི་ཝ་ཊྚོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨ་མུ་མྷི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ཧཾ ཨ་མུ་མྷི བྷ་ཝེ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཝཱ ག་ཧི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ཝཱ ཕུ་སྶོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི གོ་ཏ་མོ ཝཱ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ཝཱ ཀ་སྶ་པོ ཝཱ. ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཾ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ…པེ… ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོཏི སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨ་ནེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་སཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིནྟི སོ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ནི་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཙུ་ཏོ པུ་ན་ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཀྐ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཏ་ཏྲཱ་པི བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཡཱ ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝཱ པུ་ན ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་པི་ཙ ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. སོ ཏ་ཏོཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དི’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ན་སྶ ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོཏི སྭཱ་ཧཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷ ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་དྡེ་སཾ, ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་ཀཱ་རཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཧི ས་ཏྟོ ‘‘ཏི་སྶོ ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི, ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ‘‘སཱ་མོ ཨོ་དཱ་ཏོ’’ཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་སོ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ.
དི་བྦེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠཾ དི་བྦཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ. ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑུ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཡོ ཧི ཙུ་ཏི་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ, སོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཙུ་ཏིཾ, སོ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ པ་སྶ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མཱ་ནུ་སཾ ཝཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན.
ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཏི, ཡེ ཙ ག་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ས་མྤ་ཏི་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཙ, ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱི་ནེཏི མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་བྷོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧཱི་ལི༹་ཏེ ཨུ་ཉྙཱ་ཏེ. པ་ཎཱི་ཏེཏི ཨ་མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. དུ་བྦ་ཎྞེཏི དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀ་ནྟཱ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ, ཝི་རཱུ་པ་ཝི་རཱུ་པེ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏེཏི སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ, ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ. དུ་གྒ་ཏེཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ, ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ནེ.
ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེཏི ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ གི་ཧི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་མྤི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ, ཡེ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་དཱ་པེ་ནྟི.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ནི་ར་ཡོ ཧི ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི, དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ག་ཏཱི་ཏི དུ་གྒ་ཏི. ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊྚ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཏ་ནྟི ས་མྦྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ་ཏི ནི་ར་ཡོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཧི ཨ་པཱ་ཡོ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, ན དུ་གྒ་ཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དུ་གྒ་ཏིགྒ་ཧ་ཎེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཉྩ. སོ ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ག་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཏུ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སུ་ར་ས་དི་སཾ ཨ་ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་ནི་པཱ་ཏགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ. སོ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ ས་བྦ་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཀ་མ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ནྣཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ སུ་ག་ཏིགྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ས་གྒགྒ་ཧ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ས་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ. སོ ས་བྦོ་པི ལུ་ཛྫ་ན་པྤ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ཏྟ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ལཱ་བྷོཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ས་དྡྷཱ་དི་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་ན་ལཱ་བྷོ. སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་སྶ པཱུ་ར་ཎནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པཱུ་ར་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ས་ཏྟ སེ་ཁཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པཱུ་རེ་ནྟི ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་ཀྑོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཧི པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏཾ པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ གི་ཧཱི་ན་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཝ་ཧཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་མྨ་ས་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མེ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི བུ་དྡྷཱ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ. རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏནྟི རཱ་གེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི་པི, རཱ་གེ་ན ཝཱ སཾ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ར་ཉྙ་མི་ཝ ཙོ་རེ་ཧི ཏེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་རཱ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན རཱ་གེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི པ་གེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ མཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, རཱ་གཱ་དི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨོ་ཎ་ཏི་ཨུ་ཎྞ་ཏི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཐི་ནཾ མི་དྡྷཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ག་མ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨ་ཏྠ་ཝེ་དནྟི ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏུ་ཊྛི་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་ཝེ་དནྟི ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏུ་ཊྛིཾ. ‘‘ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ’’ནྟི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཧི ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ, སོ ཧེ་ཏུ. ཉཱ་པ་ཀོ ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ཀཱ་ར་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ. ཏ་ཏོ་ནེ་ན ཉཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏྠོ ཕ་ལཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཧེ་ཏུ་སོ ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ་པི ཧི ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ད་ཡོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ. དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.