༡. སེ་ཁ་བ་ལ་ཝ་གྒོ

༡. སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀཱ་མཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝོ་པི བ་ལ་ཊྛོ ཨེ་ཝ, པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི པ་ན ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏྟཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ བ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ན ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི.

སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢-༦. ཝི་ཏྠ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢-༦. དུ་ཏི་ཡེ ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ལ་ཛྫ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཧི་རཱི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏཱིཏི ཨུ་ཏྲ་ས་ཏི. པཱ་པུ་ཏྲཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྷི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ.

པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོཏི ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏ་མཱ་ན་སོ’’ཏི. པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ ས་མ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི.

ག་ཏི་ཨ་ཏྠཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ བུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. མི་སྶ་ཀ་ན་ཡེ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཀི་རི་ཡ་ཏོ སཱ ཙ ཁོ པ་དེ་སི་ཀཱ་ཏི ནི་པྤ་དེ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་བྷཱ་ཝེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མྨཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཧི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཁེ་པི་ཏཾ ཁེ་པི་ཏ་མེ་ཝ, ནཱ་སྶ པུ་ན ཁེ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན སཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.

ཝི་ཏྠ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧. ཀཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ས་ནྟི ལཱུ་ན་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་སི་ཏཾ, དཱ་ཏྟཾ. ཝི་ཝི་དྷཱ ཨཱ་བྷ་ཉྫ་ནྟི བྷཱ་རཾ ཨོ་ལ་མྦེ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་བྷ་ངྒཱི, ཝི་དྷཾ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༩༤) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ. ‘‘ཡེ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༤) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་ལེ པ་སུ་ཏཱ་པི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཡུ་ཏྟནྟི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

ཀཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༨. ཙ་ཝ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨. ཨ་ཊྛ་མེ ས་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི ས་དྡྷཱ – ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ས་དྡྷཱ, ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷཱ, པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ, ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ས་དྡྷཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧི ས་དྡྷཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ. ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པྤ་སཱ་དོ པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨོ་ཀྐ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་པྤ་ནཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཏི ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠ པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ པ་ར་ནེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཧོ་ཏི, ས་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི པ་སཱི་ད་ན་ཏོ. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ ས་དྡྷེ་ཡྻཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཙ་ཝ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. པ་ཋ་མ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩. ན་ཝ་མེ ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡོཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཝོ ཝ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. ག་རུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝུ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་སྶ་ཝ་ནཾ, པ་ཏི་སྶ་ཝོ, པ་ཏི་སྶ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཡཾ ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཝཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་སྶ་ཝོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཝོ, གཱ་ར་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི.

པ་ཋ་མ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠. ད་ས་མེ ཝུ་དྡྷིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ལེ་ན ཝུ་དྡྷིཾ, མ་གྒེ་ན ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ, ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཝེ་པུ་ལླཾ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ཝཱ ཝུ་དྡྷིཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ཧི ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི ཝེ་པུ་ལླཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སཱི་ལཾ ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ, སོ ཏཱ་དི་སེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱི་ལེ་ན ཝུ་དྡྷི’’ནྟི. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལོ ཝི་ཡ པཱ་ད་པོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ས་ནེ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་གྒེ་ན ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི’’ནྟི. ཡོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ, སོ ཨ་ར་ཧཱ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ས་ཏི ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཝེ་པུ་ལླ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སེ་ཁ་བ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.