༤. ཡ་སྶཾ་དི་སཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི སུ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, སུ་ཛཱ་ཏ-ས་དྡོ ཙ ‘‘སུ་ཛཱ་ཏོ ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༣༩༩; སུ. ནི. ༥༥༣; ཐེ་ར་གཱ. ༨༡༨) ཨཱ་རོ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཛཱ་ཏ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནོ་ར་ས་པུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ལོ་ཀེ མཱ་ཏུ་པི་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན སཱ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཾ་སུ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ག་ཧ་ཎཱི, ག་བྦྷཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་པྤ་དེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་སུ་དྡྷཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ན་ཏོ ཨ་ཚ་ཌྜ་ན་ཏོ ག་ཧ་ཎཱི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏ་རོ. པི་ཏཱུ་ནཾ པི་ཏ་རོ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ. ཏེ་སཾ ཡུ་གོ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ, པི་ཏཱ་མ་ཧ་དྭ་ནྡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཏི སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་སུཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཏོ. ཡུ་ག-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཡུ་གོ ཙ ཡུ་གོ ཙ ཡུ་གོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི. པུ་རི་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀྑི་ཏྟོཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ན ཨ་ཝ་ཀྑི་ཏྟོ ན ཚ་ཌྜི་ཏོ. ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ…པེ… པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཡོ་ནི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ སཾ་སུ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ. ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་དྷེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཁེ་པཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སཾ་ས་གྒཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་སཾ་ས་གྒ་ཉྷི པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ ཨ་ཀྐོ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི.
ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, སཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏཱ་པཱི་ཏི ཏཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧ་ཏཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ངྑེ་ན དྷ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ བྷོ་གཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཀོ་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཀོ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་ཉྙེ་ན ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ་ར་ག་བྦྷཾ ཀོ་སོ, དྷ་ཉྙ་པ་རི་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་སི་ནོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཀོ པ་ཊི་ཙྪ་དོ ‘‘ཀོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི སེ་ནཱ ཀོ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཀོ་སོ ཧ་ཏྠཱི ཨ་སྶཱ ར་ཐཱ པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སྶ་པི བྷ་ཎྜ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པུ་རི་སོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏཾ་ཏཾ་ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་སུ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ. ས་མྨོ་ཧཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི མེ་དྷཱ, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཋཱ་ནེ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི, ཋཱ་ན་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝ་ཌྜྷི་ཨ་ཏྠེཏི ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ.
ཡ་སྶཾ་དི་སཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.