(༡༤) ༤. རཱ་ཛ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུཏི ཧི་ཏ་ཉྙཱུ. ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ཏྠོ པ་ར་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༦༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ས པ་རེ་སཾ ཧི་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏེ ཨ་ཏྟ་ནི ར་ཉྫེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ར་ཉྫི་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ད་ཎྜེཏི ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པེ ད་ཎྜ་ནེ. བ་ལ་མྷཱིཏི བ་ལ་ཀཱ་ཡེ. པ་ཉྩ ཨ་ཏྠེཏི ཨ་ཏྟ་ཏྠོ, པ་ར་ཏྠོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨ་ཏྠོ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དེ ཨ་ཏྠེ. ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨེཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ, ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་དེ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨེ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་པི བོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨ་ན་ཏི་ས་ཡཾ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པ་རི་ས་ག་ཎཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝི་དྷཱ་ཡི་ནཱི ཡཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྶཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ས་མ་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཙ་ཀྐནྟི ཝཱ ཨཱ་ཎཱ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༢.༤༠-༤༡). ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡཾ. ཀེ་ཧི པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན. སཱ་ས་ན་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་ལོ་མ་ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. དེ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་ན. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ་ན. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི པ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་ཀ་སྨིནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ.
པ་ཋ་མ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༢. དུ་ཏི་ཡེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟནྟི ད་ས་ཝི་དྷཾ, དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ, ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ནྟི ཨི་དཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏེ ཙ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ. པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝཱ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཏ་དེ་ཝེ་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ སོ ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, ཏྭཾ དེ་ཝ, ཧོ་ཧི, ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ, ནེ་ཏ་ར་ནྟི པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ཙ ཏཾ་ས་དི་སེ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཡ་སྶཾ་དི་སཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི སུ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, སུ་ཛཱ་ཏ-ས་དྡོ ཙ ‘‘སུ་ཛཱ་ཏོ ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༣༩༩; སུ. ནི. ༥༥༣; ཐེ་ར་གཱ. ༨༡༨) ཨཱ་རོ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཛཱ་ཏ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནོ་ར་ས་པུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ལོ་ཀེ མཱ་ཏུ་པི་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན སཱ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཾ་སུ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ག་ཧ་ཎཱི, ག་བྦྷཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་པྤ་དེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་སུ་དྡྷཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ན་ཏོ ཨ་ཚ་ཌྜ་ན་ཏོ ག་ཧ་ཎཱི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏ་རོ. པི་ཏཱུ་ནཾ པི་ཏ་རོ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ. ཏེ་སཾ ཡུ་གོ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ, པི་ཏཱ་མ་ཧ་དྭ་ནྡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཏི སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་སུཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཏོ. ཡུ་ག-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཡུ་གོ ཙ ཡུ་གོ ཙ ཡུ་གོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི. པུ་རི་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀྑི་ཏྟོཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ན ཨ་ཝ་ཀྑི་ཏྟོ ན ཚ་ཌྜི་ཏོ. ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ…པེ… པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཡོ་ནི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ སཾ་སུ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ. ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་དྷེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཁེ་པཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སཾ་ས་གྒཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་སཾ་ས་གྒ་ཉྷི པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ ཨ་ཀྐོ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི.
ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, སཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏཱ་པཱི་ཏི ཏཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧ་ཏཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ངྑེ་ན དྷ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ བྷོ་གཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཀོ་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཀོ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་ཉྙེ་ན ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ་ར་ག་བྦྷཾ ཀོ་སོ, དྷ་ཉྙ་པ་རི་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་སི་ནོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཀོ པ་ཊི་ཙྪ་དོ ‘‘ཀོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི སེ་ནཱ ཀོ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཀོ་སོ ཧ་ཏྠཱི ཨ་སྶཱ ར་ཐཱ པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སྶ་པི བྷ་ཎྜ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པུ་རི་སོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏཾ་ཏཾ་ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་སུ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ. ས་མྨོ་ཧཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི མེ་དྷཱ, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཋཱ་ནེ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི, ཋཱ་ན་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝ་ཌྜྷི་ཨ་ཏྠེཏི ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ.
ཡ་སྶཾ་དི་སཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༩. པ་ཏྠ་ནཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༥-༩. པ་ཉྩ་མེ ཧ་ཏྠི་སྨིནྟི ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ. ཧ་ཏྠཱི་ཏི ཧི ཧ་ཏྠི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ ག་ཧི་ཏཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཡོ, སོ་བྷ་ནེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་ཀྑ་ལ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟོ ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཝ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡོ, ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་དྡ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཡོ. དྭེ པ་ཊི་སེ་དྷཱ པ་ཀ་ཏིཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏྠོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
པ་ཏྠ་ནཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. སོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ད་ས་མེ ཏི་བྦཱ་ནནྟི ཏི་ཀྑཱ་ནཾ. ཁ་རཱ་ནནྟི ཀ་ཀྐ་སཱ་ནཾ. ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནནྟི དཱ་རུ་ཎཱ་ནཾ. ཨ་སཱ་ཏཱ་ནནྟི ན་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤི་ཡཱ་ནཾ. ན ཏཱ་སུ མ་ནོ ཨ་པྤེ་ཏི, ན ཏཱ མ་ནཾ ཨ་པྤཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པཱ.
སོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱ་ཛ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.