༥. རོ་ཧི་ཏ་སྶ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ, ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ནི་རཱ་མི་སེ་ན སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི རཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ དི་བྦ་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ སཱུ་རི་ཡ་དཱི་པ་ཙ་ནྡ་མ་ཎི་ཨུ་ཀྐཱ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ དི་ཝཱ ར་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་དྡྷོ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སྶ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཡ་ཐི་ཙྪ་ཀཾ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀ་ཉྩ སོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ར་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡེ་ན ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏི, དི་ཝཱ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི’’ནྟི.
ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ནཾ ར་ཏྟི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ དི་ཊྛོ ཨཱ་ལོ་ཀོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ར་ཏྟིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ར་ཏྟི་ཡཾ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀཱ་དི ཨཱ་ལོ་ཀོ དི་ཊྛོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ དི་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པི་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་པི་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ནཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་དྡྷེ་ན ཨ་ས་ཉྪཱ་དི་ཏེ་ན. ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ ‘‘ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༤; ༢.༣༧༦; མ. ནི. ༡.༡༠༩) ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི ས་པྤཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡེ ཝི་དི་ཏེ སོ་པི ཝི་དི་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནྟཱ་ག་ད་བ་ལེ་ན ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཝི་དི་ཏེ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཝི་དི་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ ཏ་སྶཱ ག་ཧ་ཎ་སྶ སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ. པ་གེ་ཝ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ཏ་སྶ ཧི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་པི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི ‘‘ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ, ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཝི་དི་ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཙ. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཏོ ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཁ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཁ་ཡ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏིས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པ་སྶ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཏ་སྶ ཨི་དཾ རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝེ་ད་ནཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ…པེ… ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི.
ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་རོ་པ་རཱ་ནི. པ་རོ་པ་རཱ་ནཱིཏི པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་པ་རཱ་ནི ཙ. ཨུ་ཏྟ་མཱ་དྷ་མཱ་ནཱིཏི པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟ་མཱ་དྷ་མཱ་ནི. ཙ་ལི་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ. ཨ་ནཱི་གྷོཏི རཱ་གཱ་དི་ཨཱི་གྷ་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏཱ་རི སོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ར་ཧཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཾ ཨ་ཏ་རི.
ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༤. པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢-༤༤. དུ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པུ་ཊྛེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ’’ནྟི པུ་ཊྛེ པ་ན ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ, སོ་ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུཾ ཏ་ཐཱ སོ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ སོ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ’’ནྟི པུ་ཊྛེ ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛེ་ན པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མཱ’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པུ་ཊྛེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ས པ་ཉྷོ ན བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ས་མཱ་ག་མེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་བྦེ་ན. ས་མི་ཏི ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་མ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥-༤༦. པ་ཉྩ་མེ (སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡༠༧) ཨེ་ཀོ་ཀཱ་སེཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ. བྷུ་མྨནྟི ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མྤི ‘‘སོ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ན ཛཱ་ཡ་ཏི, ན མཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན ཙ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ…པེ… ག་ཧི་ཏ’’ནྟི. པ་ད་ག་མ་ནེ་ནཱཏི པ་ད་སཱ ག་མ་ནེ་ན. ས་ཏྠཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི ཨུ་པ་རི ས་བྦཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ནཾ.
ད་ལ༹ྷཾ ཐི་རཾ དྷ་ནུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནྭཱ, སོ ཨེ་ཝ ‘‘ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནཱུ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མ་དྷ་ནུ. དྷ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་སི་པྤ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ, ན དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ་ཏི དྷ་ནུ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི. ‘‘དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སི་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དྷ་ནུ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. སི་ཀྑཱ ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན སི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི དྷ་ནུ་སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏོ’’ཏི. ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎེཏི ཝཱི་ས་ཏི ཡ་ཊྛི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ. ཝཱ་ལ་གྒནྟི ཝཱ་ལ་ཀོ་ཊིཾ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོཏི པ་རི་ཙི་ཏ་ཧ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་ས་ར་ཀྑེ་པོཏི ཐི་ར་ལ་ཀྑེ ཙ ཙ་ལ་ལ་ཀྑེ ཙ པ་རེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ར་ཀྑེ་པ་སྶ ཀ་ཏཱ་པཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་སྶི་ཏ་སི་པྤོ’’ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་ཡོ་གྒོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ས་ནཾ, ཀ་ཎྜོ. ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་དིནྟི ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཡཾ. སཱ པ་ན ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ.
པུ་ར་ཏྠི་མཱ ས་མུ་དྡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ པུ་ར་ཏྠི་མཱ ས་མུ་དྡཱ. ས་མུ་དྡ་སཱི་སེ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ས་མུ་དྡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ཏནྟི ཨ་ད་ནྟ་ཀཱ་རི་ཏཾ. ས་མྤ་ཏྟེཏི ཏཱ་དི་སེ་ན ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་མྤ་ཏྟེ. ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་མྤ་ཏྟེ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་ཐཱ ‘‘ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་དཱཏི ཡ་དཱ སོ ལོ་ཀ་ནྟ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལོ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ནི་བྦ་ཏྟི་པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་ཡ་སི་དྡྷཱ་ཡ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ.
ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེཏི ན རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཀེ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མུ་དཱ་ཡེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མི་ཏ་པཱ་པོཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨོ. ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སུ་ཝི་དཱུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧. ས་ཏྟ་མེ སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་ར-ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ ཨི་དྷ ནི་དྡེ་སོ དཱུ་རཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ནྣཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
སུ་ཝི་དཱུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝི་སཱ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་ཙཱ་ཏུ་རི་ཡ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་གུ་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པཱུ་རི་ཡཱ པོ་རཱི, པོ་རི་ཡཾ བྷ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱི, ཏཱ་ཡ པོ་རི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི, ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཱ་ཡཱཏི པི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ན ཝི་བ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་བུ་ནྡྷི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱཏི ཨ་ནེ་ལཱ་ཡ ཨ་ག་ལཱ་ཡ ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཨ་ག་ལི༹་ཏ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ ཙ. ཐེ་ར་སྶ ཧི ཀ་ཐ་ཡ་ཏོ པ་དཾ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱ་ཏི ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་ག་ལི༹་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ནི་དྡོ་སཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཝི་ག་ཏ་དོ་སཱ་ཡ. ཨ་པ་ཏི་ཏ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱཏི ན ཨེ་ལཾ དོ་སཾ ག་ལ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ. ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ད་ནྡྷ་མ་ནུ་སྶཱ མུ་ཁེ་ན ཁེ་ལ༹ཾ ག་ལ༹་ནྟེ་ན ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཝི་ས་ད་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་པྤ་ཀཱ་སི་ནཱི ཝཱ་ཙཱ ན ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ཝ་ཊྚ་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི, ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་པྤ་ཀཱ་སི་ནཱི ཧི ཝཱ་ཙཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙ དྷ་ཛོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཝི་སཱ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝི་པ་ལླཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཨ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝི་པ་ལླཱ་སཱ, ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་པ་ལླཱ་སོ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཏཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷནྟི ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. དུ་ཀྑེ སུ་ཁནྟི ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཝི་པ་ལླཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. ད་ས་མེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ཡ སུ་རཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ ཙ མེ་ར་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱུ་ཝ་སུ་རཱ, པི་ཊྛ་སུ་རཱ, ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ, ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྩ སུ་རཱ. པུ་པྥཱ་ས་ཝོ, ཕ་ལཱ་ས་ཝོ, མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ, གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ མེ་ར་ཡཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ པཱུ་ཝེ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨུ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པཱུ་ཝ་སུ་རཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་སུ་རཱ་པི. ཀི་ཎྞཱཏི པ་ན ཏ་སྶཱ སུ་རཱ་ཡ བཱི་ཛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ སུ་རཱ ‘‘མོ་ད་ཀཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ. དྷཱ་ཏ་ཀི་ཨཱ་ས་ཝཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛི་ཏཱ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ.མ་དྷུ་ཀ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་པུ་པྥ་ར་སོ ཙི་ར་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏོ པུ་པྥཱ་ས་ཝོ. པ་ན་སཱ་དི་ཕ་ལ་ར་སོ ཕ་ལཱ་ས་ཝོ. མུ་དྡི་ཀཱ་ར་སོ མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ. ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རོ་ཧི་ཏ་སྶ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.