༦. དོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༦. ཚ་ཊྛེ ཨུ་ཀྐཱ་ཧི དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧཱིཏི དཱི་པི་ཀཱ་ཧི དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི, ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་སུ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ན་ག་རཾ ‘‘མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ སུ་ཁ་ཎེ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་མྤི ཨུ་ཀྐཱ་སུ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ མཱ་པི་ཏཾ. ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཋཱ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ, ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཡ་ནྟཱི་སུ ཋི་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི མཱུ་ལ་ཝི་བྷཱུ་ཛཱ་དི་པ་ཀྑེ་པེ་ན (པཱ་ཎི་ནི ༣.༢.༥) ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཋི་ཏཱ་སུ ཋི་ཏཱ ཨཱ་སཱི་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ སཱ ན་ག་རཱི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. སེ་ཏ་བྱནྟི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཏཾ པ་ན ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཛཱ་ཏ་ན་ག་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཛཱ་ཏ་ན་ག་ར’’ནྟི.

ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫུ་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ. ཨ་ནྟ་ར་ཏོཏི ཧ་ད་ཡེ. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཨཱ་ར་མྦྷ་ནི་བྦ་ཏྟཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ལེ༹. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ (ཨ. ནི. ༦.༤༤; ༡༠.༧༥), ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ ག་ཎ་ན་ཏོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ (བུ. ཝཾ. ༢༨.༣), ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༤༢༦) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ན པ་ན ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཝ་རེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ཨ་ནྟ་རི་ཀ་ས་དྡཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡ་མ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ་ཏི.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཡེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡོ་པི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊོ. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཨི་ཀ་ས་དྡེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎོ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི.

ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་སི་ནཱ་ར་ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧི སེ་ས་རཱ་ཛཱུ་ཧི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝཱ དེ་ནྟུ ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀེ་ཧི མ་ལླེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ. སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་སཾ ཝི་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཨ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ལ་ཧེ་ན, ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ག་ནྟྭཱ ཨུ་ནྣ་ཏེ པ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ དྭེ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཾ དོ་ཎ་ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཏེ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ཡ བྷོ ས་དྡོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ཡ བྷོ ས་དྡོ’’ཏི ས་བྦེ ནི་ར་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཀི་ར ཀུ་ལ་གྷ་རེ ཛཱ་ཏོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་སྶ ན-ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ ཝི་དི་ཏྭཱ པུ་ན –

‘‘སུ་ཎ་ནྟུ བྷོ་ནྟོ མ་མ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཾ,

ཨ་མྷཱ་ཀ བུ་དྡྷོ ཨ་ཧུ ཁ་ནྟི་ཝཱ་དོ;

ན ཧི སཱ་དྷུ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལ་སྶ,

ས་རཱི་ར་བྷཱ་གེ སི་ཡཱ ས་མྤ་ཧཱ་རོ.

‘‘ས་བྦེ་ཝ བྷོ་ནྟོ ས་ཧི་ཏཱ ས་མ་གྒཱ,

ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཀ་རོ་མ་ཊྛ་བྷཱ་གེ;

ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ནྟུ དི་སཱ་སུ ཐཱུ་པཱ,

བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༢༣༧) –

ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཊྛ་དྷཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷཱ་ཛེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཙ་ཀྐཱ་ནཱིཏི དྭཱི་སུ པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ དྭེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཙ་ཀྐཱ་ནི.

ཨཱ་ས་ཝེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཉྩ ཀ་མྨཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་བྦ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ས་བྦེ དེ་ཝཱ དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རཱི. ཨ་ཧནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

དོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.