༥. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༥. པ་ཉྩ་མེ ན་ཡི་དནྟི ཨེ་ཏྠ ན-ཨི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ‘‘ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ‘‘ན ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཡ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨི་དཾ-ས་དྡོ ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་མཱུ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༩༡; མ. ནི. ༡.༥༠༡) ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༧) ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏོ.

‘‘ཨི་ད་ཉྷི ཏཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ, ཨི་སི་ས་ངྒྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ;

ཨཱ་ཝུ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན, པཱི་ཏི་ས་ཉྫ་ན་ནཾ མ་མཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༣༨༧-༣༨༨; སཾ. ནི. ༡.༤༨, ༡༠༡) –

ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ. ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ ད་ཊྛ་བྦོ.

བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ-ས་དྡོ –

‘‘ཀིཾ ཏེ ཝ་ཏཾ ཀིཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,

ཀི་སྶ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ;

ཨི་དྡྷཱི ཛུ་ཏཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི,

ཨི་ད་ཉྩ ཏེ ནཱ་ག མ་ཧཱ་ཝི་མཱ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ,

ས་དྡྷཱ ཨུ་བྷོ དཱ་ན་པ་ཏཱི ཨ་ཧུ་མྷཱ;

ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མེ གྷ་རཾ ཏ་དཱ་སི,

ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ.

‘‘ཏཾ མེ ཝ་ཏཾ ཏཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,

ཏ་སྶ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ;

ཨི་དྡྷཱི ཛུ་ཏཱི བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི,

ཨི་ད་ཉྩ མེ ཝཱི་ར མ་ཧཱ་ཝི་མཱ་ན’’ནྟི. –

ཨི་མ་སྨིཾ པུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༥༩༥) དཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏོ.

‘‘ཀེ་ན པཱ་ཎི ཀཱ་མ་ད་དོ, ཀེ་ན པཱ་ཎི མ་དྷུ་སྶ་ཝོ;

ཀེ་ན ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, པུ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. –

ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ངྐུ་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པེ. ཝ. ༢༧༥, ༢༧༧) ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩེ.

‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རི་ཡཾ ནཱ་མ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༡) པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལེ.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན མེ, པ་ཉྩ་སི་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༣༢༩) བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ.

‘‘པ་རེ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ་མེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ལླེ་ཁ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༨༣) མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཡཾ.

‘‘མ་ཡ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་མ,

ཨ་མྷེ ཙ བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི;

ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏཱ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མ,

ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན མཱི་ཡ་རེ’’ཏི. –

ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༠.༩༧) ས་དཱ་ར་ས་ནྟོ་སེ.

‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏཱ, ཏ་པ་སྶཱི སུ་དཾ ཧོ་མཱི’’ཏི ལོ་མ་ཧཾ་ས་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༡༥༥) ཝཱི་རི་ཡེ.

‘‘ཧཱི་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི;

མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. –

ནི་མི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༢༩) ཨ་ཏྟ་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ.

‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན མེ, པ་ཉྩ་སི་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ (དཱི. ནི. ༢.༣༢༩) ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ.

‘‘ཏ་ཡི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ’’ནྟི པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༡༧༤) སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ས་ཀ་ལ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ སཱ་ས་ནེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཝུ་སྶ་ཏཱིཏི ཝུ་སཱི་ཡ་ཏི, ཙ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠནྟི ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻོ སཱི་ལ་ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛ་ན་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀུ་ཧ་ན་ཏྠནྟི པཱ་པི་ཙྪ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཏོ སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནི་སྶི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་སྶ ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཧི ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ན་སྶ ཀུ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི, ཛ་ན་སྶ ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ན་ལཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ ཨ་ཡྻ་སྶ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ‘‘ཀེ་ན་ཏྠོ, ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་སྶ པཱ་པི་ཙྪ་སྶ ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་སྶ ལ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ན ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་ཏྠ’’ནྟི.

ན ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’ནྟི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༥) སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ ཙ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ད་ར་བ་ཧུ་མཱ་ན་ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ ས་ཀྐཱ་རོ, ཡོ ཙ ‘‘སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ སུ་ཏ་དྷ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཙྪ་ན་ཀ་ཐུ་ཏི་གྷོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ སི་ལོ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ, ཏ་ད་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི པཱ་པི་ཙྪ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ལཱ་བྷཱ་དི་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཡ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི.

ན ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ ས་ཏི ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཾ ལོ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏུ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་མྤི ན ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པཱ་པི་ཙྪ་སྶ ས་ཏོ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ་གུ་ཎོ་ཏི མཾ ལོ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི ན ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི པ་ནེ་ཏྠ པུ་རི་མོ པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ.

ཨ་ཐ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཏེ་ན ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཾ་ཝ་ར་ཏྠཾ པ་ཧཱ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ སཾ་ཝ་རོ – པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.

‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;

སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༤; ནེ་ཏྟི. ༤.༡༡, ༤༥) –

ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ.

‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ.

ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཝ ཝི་ར་ཏི ཙ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་བྦོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ས་ཏི ཨེ་ཝ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དོ་སོ, ཨ་དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, པ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ཏེ་སུ པ་ཋ་མོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་སུ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, དུ་ཏི་ཡོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ, པ་ཉྩ་མོ ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ པི་ད་ཧ་ན་ཏོ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ར་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཏཱི་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་པྤ་ཧཱ་ན་མྤི ཨི་དྷ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཉྷི པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཡཾ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏ་མ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ལོ་བྷཱ་དི་ཀ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ལོ་བྷཱ་དི་མ་ལ་སྶ, སཱི་ལེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ, ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ཨ་ཧཾ་མ་མཱ་ཏི གཱ་ཧ་སྶ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.

ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢༧༧; ཝི་བྷ. ༦༢༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྠཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, པ་ཧཱ་ན་སཱ་དྷ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་རེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝེ་ས་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཙ པ་ཝེ་ས་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི པ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཧི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རཾ, པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ནྟི.

ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨཱི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཙ. ཨཱི་ཏི་ཡོ ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨཱི་ཏི་ཧཾ, ཨ་ནུ ཨཱི་ཏི་ཧ་ནྟི ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ, སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱི་ཏཱི་ཧི ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཧ་ན་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱི་ཏི་ཧཱ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨཱི་ཏི་ཧཱ་ཏི ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ. ཨཱི་ཏི་ཧཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཡཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨི་དཾ ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཏི་ཧ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨི་ཏི་ཧཱ་ཡ’’ནྟི དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནེ་ཀཾ་ས་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨི་ཏི་ཧཾ ནཱ་མ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཀྐ་ངྑ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི་ཧ་ནྟི ཨ་ནི་ཏི་ཧཾ, ཨ་པ་ར་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི, ‘‘ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) ཙ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱི་ཏི་ཧ’’ནྟི དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་ནྟི. པ་ཙྪི་མཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི་ཧ་པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨོ་ག་དྷཾ པ་ཏི་ཊྛཾ པཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མཱི, ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མི་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷོཏི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཝི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མཱི. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མི་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མི་ནཾ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྷི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོཏི ཡོ སོ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དེ་ས་ཡི དེ་སེ་སི. མ་ཧ་ནྟེ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ཨཱ་ཏུ་མེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི. མ་ཧ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཨེ་ས་ནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི མ་ཧེ་སི་ནོ, བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ. ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ.

ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མ་ཡཱ དེ་སི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཡེ ཨེ་ཏཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་ད་ཏྠཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ན་ཀཱ་རི་ནོ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, དུ་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.

བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.