༡. ཙ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ར་ཏོཏི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཏཱ་དི་སེ པ་ཙྩ་ཡེ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ, ཡ་དི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡེ ཝི་སེ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ད་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཏི པ་ར་ཧིཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དིཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ‘‘ཨི་ཏི་པཱ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ པཱ་པ་ཀོ, ཨི་ཏི་པི ཨ་ཀུ་ས་ལོ, ཨི་ཏི་པི སཱ་ཝ་ཛྫོ, སོ ཙ ཁོ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ན ནུ་ད་ཏི ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏོ ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ་པི ནཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ན ག་མེ་ཏི. ན པ་ཛ་ཧ་ཏི ཙེ, ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ཙེ་ཏི ཨི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙེ-ས་དྡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ཡི་ཀ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི. པཱ་པུ་ཏྲཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨོ་ཏྟ་པྤ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི. ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ. ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་པ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ སཱི་ད་ན་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཙ ཀུ་སཱི་ཏོ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཋི་ཏ་སྶཱཏི ག་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏོ. ས་ཡ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ག་ར་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ་པི ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི སཾ་སཱ་རེ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཝཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན ཝཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ན ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏི? པ་ཛ་ཧ་ཏི ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཀིཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡ པི་ཊ་ཀེ་ནཱ་ཏི? ན, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི ནུ་ད་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཀིཾ བ་ལི་བ་དྡཾ ཝི་ཡ པ་ཏོ་དེ་ནཱ་ཏི? ན, ཨ་ཐ ཁོ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ་པི ནཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི, ཏ་ཐཱ ཏེ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི? ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ནེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ས་བྦ་སོ པཱ་པུ་ཏྲཱ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ. ས་མི་ཏཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གཱ་ཐཱ་སུ གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ གེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ གེ་ཧ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཝཱ གེ་ཧཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ. ཨ་ཐ ཝཱ གེ་ཧ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ གེ་ཧཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ. ཀུ་མྨ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཡ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཙ ཀུ་མྨ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་བ་ཧུ་ལོ ཀུ་མྨ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ. མོ་ཧ་ནེ་ཡྻེ་སུ མུ་ཙྪི་ཏོཏི མོ་ཧ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ མུ་ཙྪི་ཏོ ས་མྨ་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ. ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. ཕུ་ཊྛནྟི ཕུ་སི་ཏུཾ པ་ཏྟུཾ པཱ་པོ སོ ཏཱ་དི་སོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་གོ་ཙ་རོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་བྷ་བྦོ, ན ཀ་དཱ་ཙི ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་མ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏོཏི ན་ཝ་ནྣ་མྤི མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ས་མ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ, ནི་བྦཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ. བྷ་བྦོ སོཏི སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ས་བྦ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྦོ་དྷིཾ ཕུ་ཊྛུཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ བྷ་བྦོ ཨ་ར་ཧཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཙ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.