༥. ཝ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. པ་ཉྩ་མེ པི་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦ་ཉྷི ཨ་པི་ཧི་ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ ནཱ་མ. ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གེ་ནཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝི་ར་ཛྫ་ནེ་ན, ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཝི་ཛྫཱ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི? ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ནེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནི་རུ་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཏྟ་མུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་ག་མོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཙ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལཱ་པི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༤༠༠; ༣.༤༢༡, ༤༢༥, ༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༣-༤༤; ༢.༤.༦༠; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥, ༤༦༧) པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཝི་ཧ་ན་ན་ཏོ ཝི་གྷཱ་ཏོ, དུ་ཀྑཾ. པ་རི་ད་ཧ་ན་ཏོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ.
ནི་ཙྩ་ཝི་ཧཱ་རཱཏི ས་བྦ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝེ་ལ་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་ཏི ཧི ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ ཡ་ཐཱ ‘‘དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་སེ་ན ནི་སྶི་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ན སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ, ན དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན མོ་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཉཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ཨི་ཊྛེ་པི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཡོ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན ས་མ་ས་མཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ མོ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛ་པི མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཛོ་ཏ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ར་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དུ་སྶ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ད་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨ་ར་ཛྫ་ནཱ་དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཧི ཏེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་མེ་སཾ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀ་ཐཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པྤ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཡཾ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཊྛཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན.
ཀཱ་ཡོཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༥༡) པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཀཱ་ཡོ, སོ ཨ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ནྟི་ཀཱ, ཏཾ ཀཱ་ཡ་ནྟི་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཀཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་མ་ཏྠཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཱ་ཝ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡོ. པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེཏི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ, ཏཱ་ཝ. ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་མ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི. མ་ནྡཱཏི མུ་དུ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཁི་ཎཱ. ཏ་དཱཏི ཨ་སཱི་ཏི་ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཝ་ད་ནྟེ་པི ཏ་ཐཱ་ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏེ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷ་གྒཱཏི ཏེ་ཛོ་བྷ་གྒེ་ན བྷ་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞཱ. ཧ་ད་ཡ་ཀོ་ཊིཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ་ཡེ་ཝ. ཏཱ་ཝཱཏི ཡཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ.
ཝཱ་པི་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ་ན. པ་ཉྩ་ཨུ་ད་ཀ་མ་གྒ་ས་མྤ་ནྣནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཝི་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་གྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཨི་མཾ ཝེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ. པ་ར་ཏོ ཨ་ག་ནྟྭཱཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་ར་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་སོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ད་ལ༹ྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ སཾ་ཝེ་ག་ཉཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀུ་དཱ་ལོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ཡ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི. ཏ་ནྣི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཉཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཁ་ནི་ཏྟི ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཝ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.