༡. བྷ་ཎྜ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཨ་ནུ་བུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡-༢. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ནུ་བོ་དྷོ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ནུ་བོ་དྷེ་ན ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པུ་བྦ་ཀོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ནུ་བོ་དྷེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་བོ་དྷོ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྦ་དྡྷོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚེ སཾ་ས་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ…པེ… ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ཝ་ནཱུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྩ་ར་ཎཾ སཾ་ས་ར་ཎནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏ་སཾ་ས་རི་ཏ་པ་དཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙཱ’’ཏི པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ར་ཛྫུ་ནཱ བ་དྡྷ་ས་ཀུ་ཎཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ དེ་ས་ནྟ་རཾ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ་ནཱ བ་དྡྷཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཾ ནེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ར་ཛྫཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི.
ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་རོཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཝི་ནཱ་ས་ཀ་རོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རོ. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ. ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་བུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༤. པ་ཋ་མ་ཁ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣-༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཀ་ལིནྟི ཨ་པ་རཱ་དྷཾ. ཝི་ཙི་ནཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཙི་ནོ་ཏི པ་ས་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ཀ་ལི་ནཱ སུ་ཁཾ ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཨ་པ་རཱ་དྷེ་ན སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི. ནི་ནྡི་ཡ་པྤ་སཾ་སཱ་ཡ ཧི པ་སཾ་སི་ཡ་ནི་ནྡཱ་ཡ ཙ ས་མ་ཀོ་ཝ ཝི་པཱ་ཀོ. པ་སཾ་སི་ཡ་ནི་ནྡཱཏི ཙ ས་མྤ་ནྣ་གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཊུ་ཀ་ཏ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ. ནི་ནྡི་ཡ་པྤ་སཾ་སཱ པ་ན ཀ་ཐཾ ཏཱ་ཡ ས་མ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི ཙེ? ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎ་ས་མཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་སཾ་སི་ཡེ་ན ཏ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ. ལོ་ཀེ་པི ཧི ཨ་སཱུ་རཾ སཱུ་རེ་ན ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི. ས་ཀེ་ན དྷ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཀ་ལཱིཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ས་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ. ཨ་ཡཾ…པེ… མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཀ་ལི ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཙ.
ནི་ར་བྦུ་དོཏི ག་ཎ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཨེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ནི་ར་བྦུ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ར་བྦུ་ད་པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་ན ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཀོ་ཊི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ཡོ པ་ཀོ་ཊི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཀོ་ཊི་པ་ཀོ་ཊི, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀོ་ཊི་པ་ཀོ་ཊི་ཡོ ན་ཧུ་ཏཾ, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ནི་ནྣ་ཧུ་ཏཾ, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནི་ནྣ་ཧུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦུ་དཾ, ཏ་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་གུ་ཎི་ཏཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ. ཡཾ ཨ་རི་ཡེ ག་ར་ཧ་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡེ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཡཾ ནི་ར་བྦུ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནི་ར་བྦུ་དོ་ཏི ཙ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ནི་ར་ཡོ ན་ཏྠི, ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི་ཡེ་ཝ པ་ན ནི་ར་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་ཁ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ནུ་སོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་མྷཱ ལོ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙ ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ. ཨོ་གྷཾ ཏ་རི་ཏྭཱཏི ཀཱ་མོ་གྷཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨོ་གྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ག་ཏོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ཊྛོ ནི་དྡོ་སོ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝེ་ར་ཀ་མྨནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ས་ཧཱ་པི དུ་ཀྑེ་ན ས་ཧཱ་པི དོ་མ་ན་སྶེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶེ་ན ས་དྡྷི་མྤི. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ་པི ཨ་ནཱུ་ནཾ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་རེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཀིཾ པ་ན ཏེ རུ་ད་ནྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི? ཨཱ་མ, ཀི་ལེ་ས་རོ་ད་ནེ་ན རོ་ད་ནྟཱ ཙ་ར་ནྟི ནཱ་མ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ.
ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ. ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པཱ་ར་ག་ཏོཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ར་གཱུ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་སོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་པྤ་ཀཾ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཉྷི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཡཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ སི་ཡཱ. མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱདཱི་ན་ཉྩ (ཁུ. པཱ. ༥.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ཝཱ སི་ཡཱ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་སྶ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ན་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི, ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ པ་རེ;
ས་ནི་མི་ཏྟཱ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན ནཱ་ཉྙ་ཏོ’’. (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ)
ས་བྦ་སྶ་པི ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ནེ་ཏྟི་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རོ) ‘‘ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡེ་ཊྛཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ (པཱ་ཙི. ༦༥༥, ༡༢༤༢) ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ པ་རེ ས་ནི་མི་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་སུ གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ ཏེ་ན ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི གེ་ཡྻ་སྶ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. ལོ་ཀེ་པི ཧི ས་སི་ལོ་ཀཾ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ ཝཱ ཙུ་ཎྞི་ཡ་ག་ནྠཾ ‘‘གེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ པ་ན ས་ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི ‘‘བྱཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་གཱ་ཐ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི གེ་ཡྻཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་སུ ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ གཱ་ཐཱ་ཨུ་དཱ་ན་ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི་པི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ, ས་ཏི་པི པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ ཙ ཀེ་སུ་ཙི སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝེ་ད་སྶ ལ་བྷཱ་པ་ན་ཏོ ཝེ་ད་ལླ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ གེ་ཡྻཱ་དི་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ སུ་ཏྟ་ངྒ་ཏོ པ་རེ གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ན་ནུ ཙ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟ་ངྒཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ་ཝཱ་ཏི? ན ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. སོ་དྷི་ཏ་ཉྷི པུ་བྦེ ‘‘གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི.
ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ’’ཏི, ཏཾ ན, ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཧི མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ན ཧི ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་པ་ད་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ, ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ’’ནྟི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན. ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི་ཏི ཧི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ. ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཙ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ གཱ་ཐཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཡོ ‘‘ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཡ་ད་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན, ཨ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏཱ གཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ཏོ ན ཏཱ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ན ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ…པེ… ན པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སོ་བྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ནཱཏི ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་དི་པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན. ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ནཱཏི སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ག་མ་ན་ཏོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན, སཱ་ར་ཛྫ་ར་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་མེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཾ ཝི་ཡ ཝི་ན་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སུ་པྤ་གུ་ཎ་སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཨེ་དི་སཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི.
སོ་བྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ བྱཱ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནཾ སཱ་ར་དོ, བྱཱ་མོ་ཧ་བྷ་ཡཾ. ཝི་ག་ཏོ སཱ་ར་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་སཱ་ར་དོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ. ཏཾ པ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་དཾ, པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཾ, དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་ས་ས་མྤ་དཾ ཁེ་མ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ, སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཊྛ ཝཱ པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་བྷཱ, པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་ད་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སཱུཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱ…པེ… བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཾ ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཾ, ས་མ་ཎ་པ་རི་སཾ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་སཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པ་རི་སཾ, མཱ་ར་པ་རི་སཾ, བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱ, ཏ་ཏྲ་པི མ་ཡཱ ས་ནྣི་སི་ནྣ་པུ་བྦ་ཉྩེ་ཝ ས་ལླ་པི་ཏ་པུ་བྦ་ཉྩ སཱ་ཀ་ཙྪཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་པུ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ ‘བྷ་ཡཾ ཝཱ སཱ་ར་ཛྫཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་སུ. ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི པ་ར་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཡོ་གེ་ན ཝི་སཱ་ར་དོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན.
‘‘དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༡) སུ་ཏྟ་སེ་སེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, པུ་རི་མ་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏྠ ཙ ཙ་ཀྐ་ས་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཨ་ས་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ. ཨུ་ར་ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཎཱ་ས་མཱུ་ཧཱ་དཱི་སུ་པི ཙ་ཀྐ་ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཙ་ཀྐ་བྷེ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༤༠༩; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༣) ཧི ཨཱ་ཎཱ ‘‘ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘དེ་ཝ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་སུ་ར་ཙ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱུ་ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ‘‘ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ་པི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི པ་ར་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི…པེ… ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ. ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ, ན པ་ན ད་སྶ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༡༨-༧༢༡) ཝི་ཡ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ནཱ’’ཏི. ཧེ་ཏཱུཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀཱ་ར་ཀོ, ས་མྤཱ་པ་ཀོ ཝཱ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཙོ་ད་ཀོ ཙོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ, དྷ་མྨོ ཙོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་གྒ་ལོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཁེ་མནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཏེ ཡ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ནཱ་ཏི་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི. ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱཏི་ཨཱ་དི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོཏི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (པཱ་ཙི. ༤༡༧) ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཏཾ་ཁ་ཎ་མྤི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཙེ, ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་ས་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཐུ་ན…པེ…ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཐུ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, མུ་སྶ་ཏེ་ཝཱ་པི སཱ་ས་ན’’ནྟི (སུ. ནི. ༨༢༠).
ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེཏི ཏ་སྨིཾ པ་རེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སཾ་ཡོ་གེ བྷུ་མྨཾ.
ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷཱཏི ཝི་ར་ཙི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི. པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝནྟི བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ. པུ་ཐཱུ་ཧི ཝཱ སི་ཏཱཏི བ་ཧཱུ་ཧི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི སི་ཏཱ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷཱ.
ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་རོ་གྱ་ནྟི བྷ་ཝོ, གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ. པ་རི་ཝུ་དྡྷོ བྷ་ཝོ ཨ་བྷ་ཝོ. ཝུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡ་མ་ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོ, ཕ་ལཱ་ཕ་ལ’’ནྟི ཙ. ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ས་བྦ་སྶ་པི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝོཏི ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀོ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝོཏི ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་བྷ་ཝོཏི ཝི་པ་ཏྟི. བྷ་ཝོཏི ཝུ་དྡྷི, ཨ་བྷ་ཝོཏི ཧཱ་ནི. ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི ནི་རུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རེ མ་རཱི་ཙི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་སི་ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་བྦི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ པ་པཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ལུ་དྡ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཀུ་ལེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཛཱ་ལེ སཱ པ་རི་བྦྷ་མཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ ‘‘པུ་རི་ས་སྶ དུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ན པ་ན ཏ་ཐཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ ཝི་ནཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལེ་ཧི བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ, སཾ་སཱ་རོ, ཏཾ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཾ་ས་ར་ཎཾ སཾ་སཱ་རོ.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི’’. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༡༩; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༩༥ ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༦༠; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༡༩༩; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་སོ; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༩; ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༡༤);
ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི’’ནྟི, ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ཏ་ཎྷཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སཾ་སཱ་རཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ ཉ་ཏྭཱ. ནི་གྒ་ཧ་ཎོཏི ཙ་ཏུ་རཱུ་པཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ནི་གྒ་ཧ་ཎོ, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཡོ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མེ ཡོ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀེ་ན བྷ་ཝཱ་དིཾ, བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ན ས་ཏྟཾ ཡོ་ཛེ་ནྟི གྷ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་གཱ. ཀཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མོ ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཡོ་གོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གོ. བྷ་ཝ་ཡོ་གོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་རཱ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སུ རཱ་གོ, དུ་ཏི་ཡོ ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ་སུ, ཏ་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ ར་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ཡོ་གོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧེ་སཱ་ཏི, ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་དཱི་ནཾ.
ས་མུ་ད་ཡནྟི དྭེ ས་མུ་ད་ཡཱ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ ཙ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎོ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ, པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ. ས་མུ་ད་ཡ་ཏེ ས་མུ་ད་ཡ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ, ས་མུ་དེ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏྠ་ཏོ་པི བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི བྷི་ཀྑུ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ ཁ་ཎ་ཏོ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ཁ་ཎ་ཏོ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ པ་གེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཁེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཏྟི’’ནྟི.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ་པི དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ངྒ་མོ, བྷེ་ད་ཏྠ་ངྒ་མོ་ཏི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཀེ་ཙི. བྷེ་ད་ཏྠ་ངྒ་མོ ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཨི་ཏ་ར་ད་སྶ་ན་མྤི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ བྷེ་ད་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ནྟོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ཏི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན བྷེ་ད་ཏྠ་ངྒ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནྟི བྷེ་ད’’ནྟི. ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷེ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ནོ་པཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༦) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི. པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ནོ་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, མ་ནོ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ཙ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. པུ་ནོ་བྷ་ཝོ སཱི་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ལ་ཏྠེ་ན ཨི་ཀ་ས་དྡེ་ན ག་མི་ཏ་ཏྠ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཨ་པཱུ་པ་བྷ་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ ཨཱ་པཱུ་པི་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ དེ་ནྟི, པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ན་བྦྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ‘‘ཏ་དྡྷི་ཏཱ’’ཏི ཧི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཏ་དྡྷི་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠེ་སུ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་དྡ་སི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཝི་སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི པ་ཊི་པ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དི་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ, ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཏི ཝི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡོ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷ་ཎྜ་གཱ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.