༡. ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ས་ཏྟཱ ཏ་ར་ནྟི ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ནྟི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ར་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྷི ཏ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ལ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཏ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ. ཏི་ཏྠེ ཛཱ་ཏཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏི་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏི་ཏྠི་ཀཱ, ཏི་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱ. མ་ནོ་ར་མེཏི སཱ་དུ་ཕ་ལ་བྷ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷ་ཡ་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ནོ་ར་མེ. ཨི་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ.
ཡོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པུ་གྒ་ལ-ས་དྡོ ཙ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི པ་ཀ་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཝཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ. ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནནྟི ‘‘ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ན ཙ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀེ ཙ པཱ་ཀ་ཊེ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷཱ་དི་རོ་གེ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཝཱ ཨི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱཏི པི་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དྷི་ཀ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱཏི སཱི་ཏཱ་དི་ཨུ་ཏུ་ནོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏོ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱཏི ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཡོ་ག་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ས་མཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷོ, སོ ཨེ་ཝ རུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན རོ་གོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡོ ཡཱ་པྱ་ལ་ཀྑ་ཎོ, སོ རོ་གོ, ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦེ་ས་ཉྩ ནེ་སཾ ཏཾ་ཏཾ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ པ་ཀོ་པཱ་ཝ་ཏྠཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཏ་ཐཱ པ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་མཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི ‘‘ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན. ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི པུ་རཱ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི པ་ར་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ. ཨི་མཱཏི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ. ས་བྦེ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ས་བྦེ རོ་གེ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟི ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ནེ་ཝ ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝཱི་བྷཱ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་བྦཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏོ ས་བྦཾ ནི་སེ་དྷེ་ནྟི.
མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏནྟི ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཾ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུནྟི དོ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ. ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ལ་དྡྷི་ཏོ ལ་དྡྷིཾ ས་ངྐ་མ་ནྟཱིཏི མཱུ་ལ་ལ་དྡྷི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ལ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི བྱཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ནྟི, ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ན ཨི་དཱ་ནི ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ཎ་མྤི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ན ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡོ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཀཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ. པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རོཏི ཏེ་ན ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ཨེ་ས ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་པཱུ་ར་ཎཾ, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཨ་ཀ་ར་ཎཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ས ན ལ་བྷ་ཏི. ས་མ་ཎཱ་པི ཧི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎཱ་པི ཧོ་ནྟི, ན ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཝ་ར་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ. ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་པི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝཱཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་པི ཧོ་ནྟི, ན སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན.
ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དེ ཚ་ནྡ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དེ་པི ཨི་སྶ་རེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སྶ ནི་མྨི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དེ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དེ་པཱི’’ཏི.
ཨི་མེ་སནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪཱ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཐུ་ས་ཀོ་ཊྚ་ནེ་ན ཀུ་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ལེ་ས་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀོ་བྷཱ་ས་ཏོ ཏེ་ཛ་སོ ཕུ་ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎི་ཀ་སྶ་པི མ་གྒ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ ས་དྡ་མ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ད་དྡ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༢.༤༣-༤༣) ས་ས་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་ར་བྷཱ་ཝནྟི སཱི་ལ་སཱ་རཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོཏི དྷ་མྨ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ནཾ ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཏཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏྟ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་སྶ་ཏཱ་དི་པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི་དྷུ་ཝཱ་དི་ཛཱི་ཝཱ་དི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཡ ན ཨི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཨུ་དུ་མྦ་ར་པུ་པྥཱ་དི་ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་ཡ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཙྩ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི, ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོཏི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཛཱི་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སཾ་ཀ་པྤི་ཏ་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཙ. ཨཱ་ཀ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧི ཨཱ་ཀ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་མྦོ་ཛོ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི. མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཙྩ མ་ན་སོ ཝི་ཝི་དྷ་ཙ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ. ཀེ་ཧི ཀ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཚ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི, ཚ དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི, ཚ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ.
པ་ཏི་ཊྛཱ་དྷཱ་ཏཱུཏི སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཙེ་ཝ ས་བྦཱུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ པ་ཏི་ཊྛཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ དྷཱ་ཏུ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་ཏི་ཊྛཱབྷཱ་ཝོ. དྲ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ མུ་དུ་ཏཱ་པ་ཀྐ་ཏཱ་ཝ་ཧཾ པ་རི་པཱ་ཙ་ནཾ. ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ནཾ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ. རཱུ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཏི ཡེ་སཾ སོ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ཧི སོ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཝི་དྷུ་རཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི ཝི་ཛཱ་ན་ན་དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ.
ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དི་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི དི་སྶ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཏྠེ་ཀ་དེ་སེ ད་ཌྜྷེ ཝ་ཏྠཾ ད་ཌྜྷ’’ནྟི. ‘‘ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ. ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ཏོ ནཱ་མཱ་དྷཱི་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པཾ པ་རི་བྱ་ཏྟཾ རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཙྩ་ཡནྟི ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ. ཝི་བྷཱ་གེ་ན དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས. ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི ‘‘ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟོ.
ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཕ་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་ཝ་ཛི་རཱ་དཱི་ནཾ. ཨཱ་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཀ་རོ. ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶེ་སུ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཕ་སྶེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏྟཱ. ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ སོ་མ་ན་སྶཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༣༡) པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨི་དྷ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠནྟི དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྭཱ་ད་ས་པ་དནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི དྭཱ་ད་ས་པ་དཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཊྚནྟི པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷཾ. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་ཊྚནྟི ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མུ་ཁེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་ཊྚ་སྨིནྟི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ. ད་སྶི་ཏེཏི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ. པུ་རི་མཱ དྭེ ཡོ་ནི་ཡོ ཨི་ཏ་རཱ་ཧི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི…པེ… ཨ་ཝ་བོ་དྷེ་ཏུ་མྤཱི’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟནྟི ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ན ཏེ་ཧི བྷཱ་ག་སོ ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཾ ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ན’’ནྟི ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན མཱ་ཏུ ན པི་ཏུ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ག་བྦྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་བྦྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་བྦྷོ, ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠོ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷོ. ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ག་བྦྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ མ་ཉྩ་ནི་སྶི་ཏཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ག་བྦྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ག་བྦྷེ ཝ་ས་ཏི མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༥.༣༦༣). ག་བྦྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ག་བྦྷོ. ཡ་ཐཱ ཧི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀོ ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ག་བྦྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་བྦྷོ ཙ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ནི་ར་ཡོ ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ག་བྦྷོ ཙཱ་ཏི ནི་ར་ཡ་ག་བྦྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – དེ་ཝ་མ་ནུ་ཛཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷཾ དཱི་གྷཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྩི་ཏཱ དཱི་གྷཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཡོ་ནི ཙ སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་བྦྷོ ཙཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ག་བྦྷོ. པ་ཀ་ཊྛ་ཏོ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཾ ཨ་པ་ག་མོ པེ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ, པེ་ཏ་ཡོ་ནི. མ་ན་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་པ་ཙི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ. དི་བྦ་ནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནྟི ལ་ལ༹་ནྟི ཛོ་ཏ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ. ག་བྦྷས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་བྷེ་དེ་ན ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ. མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨོ་ཀྐ་ནྟི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཙ.
ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཛཱ་ཏི་ཧཱི་ན་ཝེ་ཀ་ལླེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ སཾ་སི་ལི་ཊྛཱ. ཨུ་ཏུ་ནཱིཏི ཨུ་ཏུ་མ་ཏཱི ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་པྥཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཛ་སྶ ལ་གྒ་ན་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཧི ཡ་སྨིཾ ག་བྦྷཱ་ས་ཧ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ དཱ་ར་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏཱི ལོ་ཧི་ཏ་པཱི་ལ༹་ཀཱ ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་བྦཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཝ་ཏྠུ སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི པ་གྒྷ་རི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཙ. ཝི་སུ་དྡྷེ ཝ་ཏྠུ་མྷི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠུ ན་ཧཱ་ན་ཏོ པ་ར་མྤི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ག་བྦྷ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་རི་ཏྟ་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་ལེ་ས་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧ་ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧཱ་དི་ནཱ ཨ་ངྒ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན་པི དཱ་ར་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏྠི་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཧི ས་ཏྟ་པི དྷཱ་ཏཱུ ལ་བྦྷ་ནྟེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན སཱ་མ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༤.༡༥.མཱ་ཏ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༥) མ་ཎྜ་བྱ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. ག་ནྡྷ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ག་ཏི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན སཱུ་ཙ་ན་ཏོ དཱི་པ་ན་ཏོ ག་ནྡྷོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་བྦ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་ནྡྷ་བྦོ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཡ་ནྟ་ཡ་ནྟི་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀོ ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་དཱ ཧི ཏ་ཏྲཱུ་པ་ག་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པེ་ལླ་ཀ་ཡ་ནྟེ་ན ཏ་ཐ་ཏྠཱ་ཡ པེ་ལླི་ཏོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་མྤི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷ་སྶ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དི་ཀཱ. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཨི་དྷ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ ཏ་བྦྷཱ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོཏི ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་ས་དྡྷི་མ་གྒེ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏུ ཨེ་ཝ. ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷཱ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་ཀ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་སྶ. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ཝཱ སུ་དྡྷ་སྶ, པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ས་ཏྟ་ཛཱི་ཝཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་རོ་དྷ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ནི་བྦཱ་ན་མྤི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ན པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.