༡. བཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་ཡནྟི བྷཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སོ བྱ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ’’ཏི. ཨུ་པ་དྡ་ཝོཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཨུ་པ་ས་གྒོཏི ཨུ་པ་ས་ཛྫ་ནཾ, དེ་ཝ་ཏོ་པ་པཱི་ལཱ༹་དི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་པ་ཏྟི. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ན་སྶ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨོ་སཱི་ད་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་གྒ་ནཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སཱུཏི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ. དྭཱ་རེ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱཏི བ་ཧི ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྭཱ་རེ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ.
ན་ལེ༹་ཧི ཚ་ནྣ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི ན་ལེ༹་ཧི ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ན་ས་ངྑེ་པེ་ན ཨུ་པ་རི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ དཱ་རུ་ཀུ་ཊི་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རི་ཏོ་པི ཚཱ་དི་ཏཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཚ་ནྣ་ཏཾ སེ་ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ རུ་ཀྑ་མ་ཡ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཝི་དྷ་ཝ་པུ་ཏྟེཏི ཨ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏེ ཧི ནི་པྤི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་རི་ནོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི བཱ་ལོ ཨ་ཡ་ནྟི ཉཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀ་མྨཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་དཱི་ཡ་ནྟི དོ་སཱ ཨེ་ཏེ་ན ར་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི, ལཱུ་ཡ་ནྟི ཚི་ཛྫ་ནྟི ཝཱ་ཏི ཨ་པ་དཱ་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ, མི་ཙྪཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གོ. ཏེ་ན སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་དཱ་ན་སོ་བྷ་ནཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་རི་ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༤. ཙི་ནྟཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣-༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དཱི་ཧི. ཨེ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ས་ར་ཎ་ཏྠ་ཏ་མཱ་ཧ. ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི བཱ་ལ་སྶ. བཱ་ལོ ཨ་ཡ་ནྟི ནི་མཱི་ཡ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨ་པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཁྱཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ བཱ་ལེ ཝི་ཁྱཱ་ཏཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་སྨཱ ‘‘བཱ་ལ་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དུ་ཊྛཾ དཱུ་སི་ཏཾ ཙི་ནྟི་ཏཾ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏཾ, ཏཾ ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི. ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི དུ་ཊྛཾ བྷཱ་སི་ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘བཱ་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན. མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཙི་ནྟཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༡༠. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥-༡༠. པ་ཉྩ་མེ ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཚ་ཀྐེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟི་ཏནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙི་ནྟི་ཏཾ. ཨ་པ་ཉྷ་མེ་ཝ པ་ཉྷ་ནྟི ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཨ་པ་ཉྷ་མེ་ཝ པ་ཉྷོ ཨ་ཡ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི –
‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ, ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ;
ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༡; པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༥; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༢) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ.
ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ སི་ཐི་ལཾ, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ དྷ་ནི་ཏཱ་ནི ཨ་སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ དྷ་ནི་ཏཾ. དྭི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ དཱི་གྷཾ, ཨེ་ཀ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ར་སྶཾ. ག་རུ་ཀནྟི དཱི་གྷ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶཱ’’ཏི སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀནྟི ར་སྶ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཐེ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་གྒ་ཧཱི་ཏནྟི ཡཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མྦ་ནྡྷནྟི ཡཾ པ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏནྟི ཡཾ པ་ར་པ་དེ་ན ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོཏི ཨེ་ཝཾ སི་ཐི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ད་ས་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་བྷེ་དོ. ས་བྦཱ་ནི ཧི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཙ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཚ་ཀྐེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཚ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་ཡོ་ནི་སོ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.